Sáng 9-3, cuộc họp “xác định nguyên nhân, phạm vi, mức độ ảnh hưởng về môi trường trên lưu vực rạch Bà Chèo” nhằm đánh giá, phản biện những kết quả khảo sát của Viện Môi trường - Tài nguyên (ĐH Quốc gia TPHCM) đã được tổ chức tại Đồng Nai với nhiều bên liên quan tham dự.

Con số thiệt hại là có căn cứ khoa học

Theo ông Võ Văn Chánh, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên - Môi trường (TN-MT) tỉnh Đồng Nai, tại cuộc họp đa số các bên đã đánh giá cao báo cáo của Viện Môi trường - Tài nguyên về kết quả và quá trình khảo sát, xác định nguyên nhân, phạm vi ô nhiễm ở khu vực rạch Bà Chèo, nơi phát hiện Công ty Cổ phần Sonadezi Long Thành (Công ty Sonadezi) xả thải.


Rạch Bà Chèo bị ô nhiễm nặng do nước thải từ nhà máy của Công ty Sonadezi

Bước tiếp theo, Sở TN-MT sẽ nhanh chóng tiếp tục điều tra về mức độ thiệt hại của những người dân nơi bị ô nhiễm và sau đó mới có thể đồng ý mức đền bù cụ thể. “Để làm rõ sai phạm và mức độ gây ảnh hưởng từ việc xả thải của Công ty Sonadezi, Sở TN-MT sẽ đề xuất UBND tỉnh thành lập gấp một ban chỉ đạo để trực tiếp theo dõi các bước điều tra, xác minh sắp tới” - ông Chánh nói.

Cũng theo ông Chánh, có mặt tại cuộc họp với tư cách khách mời, lãnh đạo Công ty Sonadezi đã có ý kiến khá tích cực, khẳng định “sẽ chấp hành mọi điều khoản” khi có kết luận cuối cùng của cơ quan chức năng. Tuy nhiên, phía Sonadezi cũng cho rằng Viện Môi trường - Tài nguyên lấy mẫu nước xả thải từ nơi cho phép xả thải (tức hồ sinh thái - nơi làm loãng chất thải bước đầu, sau đó cho ra môi trường) để xét nghiệm là không công bằng.

Trả lời vấn đề này, đơn vị khảo sát lập luận: Lấy mẫu nước ở nhiều điểm cùng lúc để xét nghiệm là hợp lý. Ngoài ra, một số ý kiến cho rằng những thông số kết luận của đơn vị khảo sát đưa ra quá… tròn trĩnh. Tuy nhiên, Viện Môi trường - Tài nguyên cho biết những con số được đưa ra là có căn cứ khoa học.

Cố gắng đền bù cho dân sớm

Theo báo cáo khảo sát của Viện Môi trường - Tài nguyên, đơn vị này đã kết luận nhà máy của Sonadezi xả thải ra môi trường làm ảnh hưởng đến một diện tích rộng lớn gần 114 ha. Trong đó, về mặt thủy sản tự nhiên được đánh giá là thiệt hại 100% trong gần 4 năm, kể từ năm 2008; về mặt cây trồng được đánh giá ảnh hưởng 100%; thiệt hại về chăn nuôi gia cầm đối với vịt là gần 63%, với gà là 76%.

Để xác định thiệt hại trên, Viện Môi trường - Tài nguyên đã đưa ra nhiền kịch bản ngoài “thủ phạm Sonadezi”. Tuy nhiên, kết luận cuối cùng vẫn khẳng định “việc Sonadezi xả thải là có căn cứ pháp lý nhất”. Viện Môi trường - Tài nguyên dẫn chứng: Sau khi nhà máy của đơn vị này bị cơ quan chức năng phát hiện xả thải trộm thì nước thải ở đây vẫn được xác định vượt quá nồng độ cho phép, đồng thời các kết quả xét nghiệm trước đó của cơ quan chức năng cũng cho thấy nước thải của Công ty Sonadezi luôn ở tình trạng… thất thường.

Riêng việc ảnh hưởng đến đàn gia cầm cũng như các loại cây trồng của người dân, Viện Môi trường - Tài nguyên cũng không loại trừ các nguyên nhân khác như kỹ thuật, điều kiện nuôi trồng, nguồn giống và dịch bệnh. Tuy nhiên sau khi phân tích, đánh giá, báo cáo của đơn vị khảo sát vẫn khẳng định nguyên nhân chính gây ảnh hưởng là do nhà máy xả thải của Công ty Sonadezi xuống rạch Bà Chèo.

Sau cuộc họp, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Đồng Nai, ông Trần Văn Quang, cho rằng về cơ bản, báo cáo của Viện Môi trường - Tài nguyên là hợp lý  nhưng vẫn còn những điểm chưa thật cụ thể. Chẳng hạn, đơn vị này đưa ra các kịch bản, nguyên nhân nhưng lại không đưa được tỉ lệ cụ thể về các nguyên nhân đó. “Cần khẳng định cụ thể tỉ lệ phần trăm về các nguyên nhân thì người dân mới hiểu được bản chất vụ việc để bảo vệ quyền lợi của mình”- ông Quang nói.

Theo ông Chánh, trong quý II/2012, Sở TN-MT sẽ có kết quả điều tra dựa trên cơ sở các khảo sát, thẩm định của Viện Môi trường - Tài nguyên và sau đó sẽ làm việc với Công ty Sonadezi một cách cụ thể để tiến hành bồi thường cho người dân.

Người dân đòi bồi thường gần 19 tỉ đồng

Công ty Cổ phần Sonadezi Long Thành nhận xử lý nguồn nước thải tập trung cho khoảng hơn 40 doanh nghiệp trong KCN Long Thành. Vào đêm 3-8-2011, trinh sát Cục CSĐT tội phạm về môi trường - Bộ Công an (C49) đã bắt quả tang công ty này xả nước thải trực tiếp ra môi trường. Sau đó, C49 kết luận mức độ ô nhiễm trong nước thải xả ra môi trường của Sonadezi vượt từ 5 đến 10 lần so với tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về chất thải, với khối lượng từ 5.000 m³ đến gần 10.000 m³/ngày đêm.

Theo thống kê của Hội Nông dân tỉnh Đồng Nai, hiện có tổng cộng 271 hộ dân hai xã Tam An và Tam Phước (huyện Long Thành) đòi Sonadezi bồi thường với số tiền gần 19 tỉ đồng. Tuy nhiên, con số này vẫn chưa được xác định cụ thể.

Bài và ảnh: Xuân Hoàng