“Thần đèn” Nguyễn Cẩm Lũy: Tôi sửa được chùa Cầu!

Mấy ngày nay, nghe tin ông Nguyễn Cẩm Lũy nâng đình Nại Nam lên cao thêm 2 m, dời 2 cây đa cổ thụ bên đình để đặt đối xứng trước sân, người dân Ðà Nẵng rủ nhau đến xem đông nghịt. Người ta nghe danh “thần đèn” cứ tưởng ông hô hoán trong vài giây thì ngôi đình lên cao, cây đa dịch chuyển! Biết vậy, ông Lũy cười: “Phải mất vài tháng mới hoàn thành, công việc kéo dài nhiều ngày chứ không phải ngày một ngày hai”.

Bí quyết của “thần đèn”

Ðình Nại Nam ngót cả trăm tuổi. Dưới chân không móng, kết cấu mái bằng vì kèo gỗ theo lối chồng rường giả thủ, ngói âm dương. Nâng nó lên, làm sao khỏi chấn động, không nứt, gãy? Ông Nguyễn Cẩm Lũy cho biết đã làm hàng trăm công trình. Ông kể: “Ở quê tôi, bà con nông dân chở trứng gà trứng vịt lên TPHCM bán, ít khi nào trứng bị vỡ. Nguyên nhân chính là giữa các trứng với nhau người ta lót bằng bọc rơm, bây giờ thì họ dùng sọt nhựa bảo hiểm nên không có sự va chạm hoặc chấn động. Từ chuyện chở trứng tôi đã tìm ra cách tránh chấn động khi dời nhà”.

Ông Nguyễn Cẩm Lũy năm nay 55 tuổi, sinh năm Mậu Tý, trong một gia đình trung nông ở xã Long Khánh A, huyện Hồng Ngự, tỉnh Ðồng Tháp. Ông chỉ học hết lớp 4 rồi nghỉ. Năm 21 tuổi, ông đã là một thợ xây dựng lành nghề. Ông Lũy nhớ lại: “Hồi dời đình Vĩnh Hòa ở An Giang, tôi thấy có một ông khách cứ đứng đằng xa liếc nhìn tôi làm. “Biết được “ý” của ông này là muốn tiếp cận tôi để được nói chuyện, tôi bèn mời ông ta vào lán nói chuyện thoải mái về công việc dời nhà. Trong câu chuyện lâu lâu ông ta lại nhoài người sang bóp vào tay tôi một cái, rờ rẫm lên người tôi một cái”... Nói đoạn ông Lũy cười, tôi là người chứ có phải là thần đèn thần đuốc gì đâu! Tôi cũng có bí quyết, nhưng bí quyết đó cũng phải xuất phát từ thực tế. Tôi là một anh nông dân hay lam hay làm. Làm việc gì tôi cũng làm đến nơi đến chốn, làm miệt mài say sưa nên mới thành công như ngày hôm nay. Công việc của tôi tính toán kỹ lắm, không thể làm liều làm ẩu được. Mỗi công trình tôi đều có cách làm riêng nên buộc phải suy nghĩ cách làm liên tụ”c.

Gần đây, khi thành lập công ty, máy móc đã đóng vai trò quan trọng hơn. Khi di dời các công trình ông Lũy tính toán có khoa học, nhưng bản vẽ của ông thì chỉ có... mình ông và nay có thêm anh “thần đèn con” Nguyễn Trung Nguyễn hiểu! Người khác nhìn vào như nhìn bụi tre gai!

Hai phương án trùng tu chùa Cầu

Từ ngày khởi nghiệp đến nay, ông Lũy di dời, chỉnh nghiêng, nâng cao... hơn 150 công trình. Nhưng đối với công trình đình Nại Nam ở Ðà Nẵng ông Lũy đánh giá rất quan trọng vì đấy là di tích lịch sử cấp quốc gia. Hãng truyền hình NHK (Nhật Bản) và hãng thông tấn AP (The Associated Press) đã đặt vấn đề ghi hình toàn bộ quá trình thi công này. Trong tương lai, công việc của ông hướng đến những loại công trình thuộc diện di tích. Trong thời gian thi công đình Nại Nam, ngày 25-9, được sự cho phép của chính quyền thị xã Hội An (Quảng Nam), ông Nguyễn Cẩm Lũy đã đến Hội An để tiến hành khảo sát hiện trạng chùa Cầu. Qua xem xét, ông Nguyễn Cẩm Lũy khẳng định: Tôi có thể sửa được chùa Cầu mà không cần phải đụng chạm gì đến phần thượng gia ở trên như phương án trùng tu phía Nhật Bản đưa ra trong hội thảo quốc tế về chùa Cầu năm 1998. Phương án thứ nhất là ép cọc bê tông chịu lực dưới móng chùa Cầu, sau đó trải vỉ móng bè cho dầm thép chạy ngang bên dưới móng để giữ cho chùa Cầu không bị lún nữa. Phương án này có nhược điểm là chỉ chống lún chứ không giữ được độ bền của toàn bộ công trình trong điều kiện thiên tai lũ lụt. Phương án thứ hai là làm lại cả trụ mới và móng mới sau đó dùng đá ốp của trụ cũ để ốp vào móng mới trả lại nguyên trạng. Phương án này bền vững hơn nhưng bắt buộc phải làm trụ mới cho công trình. Trong quá trình thi công, ông Lũy sẽ xem xét và chỉnh sửa lại độ nghiêng của chùa Cầu cho phù hợp. Theo ông, cả hai phương án này đều giữ được nguyên trạng di tích.

Tính đến nay chùa Cầu hơn 400 năm tuổi. Ðây là biểu tượng của đô thị cổ Hội An - di sản văn hóa thế giới. Trong những năm gần đây, công trình độc đáo này đã bị lún phần móng và nghiêng nhẹ. Nguy cơ di tích này bị hư hại hoặc sập đổ trong mùa nước lũ rất cao vì di tích này rất dễ bị ngập nước. Bộ VHTT và chính quyền thị xã Hội An đã 4 lần tổ chức hội thảo quốc tế về trùng tu phần hạ bộ (móng) chùa Cầu. Trong các cuộc hội thảo này phía đối tác nước ngoài đưa ra phương án tháo dỡ toàn bộ phần mái (thượng gia) để tiến hành trùng tu phần trụ, móng (hạ kiều). Phương án này đã không được chính quyền thị xã nhất trí vì sẽ phá vỡ nguyên trạng của di tích quan trọng này. Một quan chức có trách nhiệm ở thị xã Hội An cho biết nếu ông Nguyễn Cẩm Lũy làm được thì rất tốt. Nhưng trước mắt, ông Lũy phải lập phương án thi công cụ thể, rồi đến các bước cân nhắc tiếp theo. Trong đó có cả việc tổ chức lại một hội thảo, rồi ông Lũy phải trình phương án trước một hội đồng khoa học có uy tín và đại diện của nhiều cơ quan chức năng của Trung ương và địa phương... Liệu những bản vẽ đặc biệt, kỳ quặc của ông Nguyễn Cẩm Lũy có thuyết phục được các nhà chuyên môn hay không, điều đó phụ thuộc vào niềm tin về kinh nghiệm thực tế của ông Lũy.

“Thần đèn” sẽ viết sách

Công việc của ông Lũy đối với các nước tiên tiến không có gì lạ nhưng ở Việt Nam, một anh “Hai Lúa” có sáng kiến như vậy trong khi hàng trăm công ty xây dựng khác không làm được thì cũng đáng biểu dương. Năm 1998, Tổng LÐLÐ Việt Nam đã tặng bằng Lao động Sáng tạo cho ông Nguyễn Cẩm Lũy.

Ước muốn của “thần đèn” Nguyễn Cẩm Lũy hiện nay là cứu được những di tích xuống cấp và viết hẳn một cuốn sách về kinh nghiệm dời nhà để cho những người làm ngành xây dựng tham khảo! Vậy thì còn gì là bí quyết nữa? Ông Nguyễn Cẩm Lũy lại cười: Tôi đã nói rồi, bí quyết là kiên trì và kinh nghiệm!