Đó cũng là sự đền đáp xứng đáng cho cống hiến của NLĐ, khích lệ họ phấn đấu cho những năm làm việc tiếp theo. Thấu hiểu và chia sẻ điều này, nhiều doanh nghiệp (DN) nỗ lực để có được những khoản tiền thưởng phù hợp.

Do chế độ thưởng Tết hiện chưa được luật hóa nên việc thưởng hay không, nhiều hay ít đều phụ thuộc vào tấm lòng của bên sử dụng lao động hoặc những thỏa thuận giữa chủ DN với NLĐ. Dù vậy, thưởng Tết lâu nay vẫn được coi như một tập quán mặc nhiên.

Tiền thưởng Tết vừa thể hiện “sức khỏe” của DN vừa thể hiện sự quan tâm của DN đối với NLĐ. Trong bối cảnh hiện nay, đối với nhiều DN, NLĐ không chỉ là người làm thuê mà còn là tài sản của DN. Bởi vậy, khen thưởng, đặc biệt là thưởng Tết âm lịch, là một quyết định khó khăn cho các nhà quản lý, các DN.

Trên thực tế, ở một số DN, NLĐ “sống vì lương, giàu vì thưởng”. Tết năm nay có người được thưởng 1 tỉ đồng trong khi có nơi NLĐ chỉ được thưởng 50.000 đồng. Cũng có chuyện bi hài như do làm ăn khó khăn nên thay vì thưởng tiền cho nhân viên, nhiều đơn vị thưởng bằng các sản phẩm “nhà trồng được”, vừa để giải phóng hàng tồn kho vừa đỡ một khoản chi tiền mặt. Có năm ở công ty nọ, mỗi người được nhận khoảng 70 chiếc… quần đùi và quần soóc, sau đó họ phải mang ra chợ nhờ bán để được đồng nào hay đồng nấy.

Tôi nghĩ rằng việc đánh giá mức thưởng Tết cần dựa vào điều kiện hoạt động cụ thể của DN; đồng thời, cần quan tâm tới các chỉ số GDP tăng hay giảm, giá trị sản xuất công nghiệp, tiền lương và thu nhập cơ bản có ổn định hay không... Nếu DN hoạt động hiệu quả, san sẻ lợi nhuận với NLĐ một cách công khai là điều nên làm.

Nhìn lại tình hình kinh doanh trong năm 2016, có thể thấy một số DN đã có những bước chuyển biến tích cực, hoạt động sản xuất - kinh doanh đã khởi sắc đáng kể song vẫn còn nhiều DN gặp khó khăn. Thậm chí, nhiều DN đang trên đà phá sản. Bởi vậy, xu hướng thưởng Tết năm nay sẽ chia làm 3 nhóm.

Đối với những DN nằm trong nhóm khó khăn, DN còn nợ lương, nợ bảo hiểm của công nhân, thưởng Tết cao cho NLĐ sẽ rất khó. Nhóm DN thứ hai là nhóm ngành vẫn duy trì hoạt động kinh doanh nhưng chưa có nhiều khởi sắc. Ở nhóm DN này, mức thưởng tuy có nhưng không cao hơn những năm trước hoặc sẽ giảm đi. Nhóm DN thứ ba là những ngành có đà sản xuất - kinh doanh đang tốt lên. Với những DN thuộc nhóm này, khả năng thưởng Tết cho NLĐ sẽ tốt hơn.

Có thể nói thu nhập là yếu tố chính để NLĐ có quyết định vào làm việc tại một đơn vị nào đó hay không. Trong đó, tiền thưởng là công cụ quan trọng để dụng nhân mà các DN phải chú ý. Vào thời điểm cuối năm, DN nên nhìn nhận lại những đóng góp của NLĐ trong năm qua để san sẻ lợi nhuận với họ một cách thiện chí, minh bạch. Có như vậy đôi bên mới gắn bó, hợp tác lâu dài.

Diệp Văn Sơn