Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện mô hình trường ĐH, CĐ bán công do Bộ GD-ĐT tổ chức tại Hà Nội ngày 25-8 xoáy mạnh vào mục đích tiếp tục hoàn thiện cơ chế hoạt động cho loại hình trường này
Loại hình trường ĐH, CĐ bán công ra đời từ năm 1993 với việc thành lập ĐH Mở - Bán công TPHCM. Đến nay, cả nước có 3 trường ĐH bán công là ĐH Mở - Bán công TPHCM, ĐH Bán công Marketing, ĐH Bán công Tôn Đức Thắng và 3 trường CĐ Bán công là CĐ Bán công Công nghệ và Quản trị doanh nghiệp, CĐ Bán công Hoa Sen, CĐ Bán công Quản trị kinh doanh.
Quy chế chồng chéo, khó khăn trong hoạt động
Theo bà Trần Thị Hà, Phó Vụ trưởng Vụ ĐH và Sau ĐH, trường bán công là một mô hình mới, ra đời khi các văn bản pháp quy quy định về cơ cấu tổ chức, hoạt động chưa đầy đủ nên một thời gian dài, các trường gặp không ít khó khăn trong việc tổ chức bộ máy và công tác cán bộ. Hiện nay, ngoài quy chế tạm thời trường ĐH bán công, các trường ĐH bán công còn hoạt động theo điều lệ trường ĐH. Trong khi đó, các trường CĐ lại không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chế này nên vừa phải hoạt động theo quy chế tổ chức của trường ngoài công lập vừa theo điều lệ trường CĐ. Sự không đồng bộ về quy chế đã dẫn đến những khó khăn trong tuyển dụng giảng viên có trình độ cao về công tác tại trường do tâm lý chưa hiểu rõ cơ chế làm việc của loại hình trường ĐH, CĐ bán công. Vì thế, nhiều giáo viên có học hàm, học vị chỉ về làm việc ở các trường ĐH, CĐ bán công khi đã ở tuổi nghỉ hưu. Bà Trần Thị Hà cũng đồng ý với phần lớn đại biểu rằng khó khăn lớn nhất của mô hình trường bán công hiện nay là chưa có sự phân định rõ ràng giữa công và tư. Tài sản của các trường chưa được định giá và vì chưa có huy động vốn từ khu vực tư nhân nên chưa thể hiện được tính đa dạng của các thành phần kinh tế như mong muốn đối với mô hình này.
Bán công: Nhập nhằng công- tư
Nội dung được các đại biểu đặt ra và thảo luận nhiều nhất tại hội nghị là: Bán công là trường công hay tư? Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bành Tiến Long khẳng định trên thế giới chẳng có loại hình trường nào là... semi public university (bán công). Còn ở Việt Nam, ông Lê Vinh Danh, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Bán công Tôn Đức Thắng, cho rằng quy chế xem bán công là trường công, nhưng cách hành xử thì coi như là trường ngoài công lập. Bà Bùi Trân Phượng, Hiệu trưởng Trường Bán công Hoa Sen, trích dẫn rất nhiều văn bản và khẳng định: Chẳng có văn bản nào quy định bán công là công lập hết. Sự nhầm lẫn bán công là công lập chẳng qua là do tâm lý mà thôi. Bà Phượng cũng chỉ ra rằng, Trường CĐ Bán công Hoa Sen không phải là trường chỉ có 1 thành viên là Nhà nước góp vốn như trường công lập mà có tới 3 nguồn vốn: Nhà nước, tư nhân và vốn hình thành trong quá trình hoạt động. Nhưng, chính vì không xác định được nguồn vốn ngoài Nhà nước chiếm bao nhiêu nên nguồn vốn tư nhân không phát triển được. Thêm vào đó, cơ chế trường CĐ trực thuộc Sở GD-ĐT đã dẫn đến nhiều vướng mắc như quyết định của cấp dưới phủ định quyết định cấp trên, vô hiệu hóa các quyết định đã được cấp trên ban hành. Thông tin cần (về CĐ, ĐH) thì thiếu, trong khi thông tin không cần (về phổ thông) thì thừa do được sở gửi tới thường xuyên. Ông Nguyễn Xuân Quế, Hiệu trưởng Trường CĐ Bán công Marketing, bổ sung thêm: Với những quy định không đồng bộ như trên, HĐQT của các trường (do được đề cử, không góp vốn) quyền thì rất lớn nhưng trách nhiệm lại không rõ ràng, chỉ giới hạn ở tinh thần trách nhiệm nên rất khó cho hiệu trưởng trong quá trình điều hành.
“Bộ sinh ra chúng tôi nhưng không chỉ chúng tôi cách sống!”
Ông Nguyễn Xuân Quế nhấn mạnh rằng việc đào tạo phải hội nhập quốc tế. Thế giới hiện nay chỉ có trường công lập hoặc tư thục, vì vậy Việt Nam cũng chỉ nên có hai loại hình này. Sở hữu công có cơ chế quản lý công, sở hữu tư có cơ chế quản lý tư. Nhà nước chỉ nên đầu tư tài chính vào các trường công lập, còn lại là sử dụng lực lượng của xã hội vào đầu tư phát triển giáo dục - đào tạo. Ông Lê Vinh Danh cũng tán đồng ý kiến này. Ông cho rằng Bộ GD-ĐT cần phải có những định hướng về sau, đó là chỉ có hai loại hình công lập, tư thục chứ để như hiện nay thì tư nhân chưa thể an tâm mạnh dạn đầu tư vào hệ thống giáo dục, chưa thể xã hội hóa giáo dục mạnh được. Bà Phượng cũng cho rằng không thể nhập nhằng công - tư, sự hợp tác giữa Nhà nước và tư nhân dễ dẫn đến sự nhập nhằng giữa hai bên về quyền (Nhà nước) và tài chính (tư nhân).
Đại diện phía các cơ quan quản lý, ông Nguyễn Hữu Bạch (Ban Khoa giáo Trung ương) cũng cho rằng hội nhập quốc tế phải theo mô hình chung của quốc tế. Cần phải có khái niệm rõ ràng về quyền sở hữu tài chính, về quyền tự chủ điều hành, về lợi nhuận và phi lợi nhuận chứ không thể như hiện nay. Trong quy chế trường ĐH tư thục, phải có một chương quy định việc chuyển từ ĐH dân lập, ĐH, CĐ bán công sang tư thục.
Tuy nhiên, không thể ngay lập tức chuyển từ hình thức bán công sang tư thục. Ông Lê Vinh Danh cho rằng khi vẫn còn trường bán công thì phải có một cơ chế cụ thể, nếu cứ tiếp tục tình trạng mập mờ cũng có nghĩa là “bộ sinh ra chúng tôi nhưng không chỉ cho chúng tôi cách sống, bấy lâu nay chúng tôi chỉ sống mập mờ”. Ông Đoàn Văn Đan, Phó Ban Đổi mới doanh nghiệp của Chính phủ, lại cho rằng việc chuẩn bị văn bản chính sách chuyển mô hình từ bán công sang tư thục cần thiết hơn là chuẩn bị văn bản quy chế trường ĐH, CĐ bán công. Theo ông Đan, cần xây dựng chính sách thí điểm chuyển từ bán công sang tư thục và bất cứ quy chế nào cũng phải gắn với vấn đề sở hữu thì mới đồng thuận được.
------------------------
Ông Đỗ Xuân Thụ, Vụ trưởng Vụ Tổ chức Cán bộ (Bộ GD-ĐT):
Muốn chuyển đổi, phải có định hướng
Việc ra đời của mô hình trường bán công cách đây mười năm là một tất yếu của lịch sử, thời điểm này không thể thực hiện chuyển đổi từ bao cấp sang tư nhân ngay mà phải có thời kỳ “quá độ”. Khái niệm trường tư thục thời điểm đó còn quá mới mẻ và không phải người nào có tiền cũng có đủ thông tin để mạnh dạn mở trường.
Sự đóng góp của các trường ĐH, CĐ bán công là rất lớn, rất đáng ghi nhận. Tuy nhiên, vai trò lịch sử của mô hình trường bán công tại thời điểm này đã không còn và cần phải chấm dứt để chuyển đổi sang một giai đoạn mới với mô hình trường tư thục. Tuy nhiên, chuyển đổi như thế nào thì cần phải có sự nghiên cứu rất cẩn thận để có định hướng rõ ràng.
và quét mã QR
Bình luận (0)