Từ 1-1-2009: Luật Thuế thu nhập cá nhân vẫn có hiệu lực

Suy thoái kinh tế của 3 trung tâm kinh tế lớn nhất thế giới, gồm: Mỹ, 15 nước sử dụng đồng tiền chung euro và Nhật Bản đang tác động đa chiều lên kinh tế VN. Đặc biệt là thách thức “kép” về xuất khẩu và đầu tư vốn là hai động lực chính của tăng trưởng kinh tế VN nhiều năm qua

Chuẩn bị cho việc áp dụng Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), Bộ Tài chính cơ bản cấp xong 1,2 triệu mã số thuế với hộ kinh doanh; cấp thêm khoảng 400.000 mã số thuế, nâng tổng số đơn vị chi trả thu nhập, cá nhân kinh doanh, cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công đã được cấp mã số thuế lên khoảng 4 triệu người.

Tuy nhiên, trước những biến động xấu của thị trường tài chính – tiền tệ thế giới, nằm trong gói các giải pháp ngăn chặn đà suy giảm kinh tế, trước thời điểm Luật Thuế TNCN có hiệu lực vỏn vẹn 4 ngày, chiều qua, 27-12, Chính phủ mới trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội (QH) xem xét, quyết định 2 phương án lùi thời điểm áp dụng đạo luật này.

Hai phương án xử lý“Trước tình hình kinh tế trong nước gặp khó khăn, thị trường chứng khoán giảm sâu, việc thu thuế TNCN đối với một số khoản thu nhập mà hiện nay chưa thu (lãi cổ tức, thu nhập do chuyển nhượng chứng khoán, chuyển nhượng vốn...) sẽ gây ra tâm lý không tốt trong việc thu hút đầu tư” – Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh giãi bày. Bên cạnh đó, giải quyết khó khăn cho DN, QH đã giao Chính phủ thực hiện giảm thuế thu nhập DN đối với DN vừa và nhỏ; trong bối cảnh đó, hộ sản xuất kinh doanh và người làm công ăn lương sẽ có tâm lý so sánh, đề nghị được xem xét giảm cho phù hợp. Do đó, Bộ Tài chính đã trình 2 phương án xử lý đối với Luật Thuế TNCN.

Phương án 1: Hoãn áp dụng Luật Thuế TNCN 6 tháng, bắt đầu từ 1-7-2009; hoặc 1 năm, thực hiện từ 1-1-2010. Trong thời gian này, vẫn tiếp tục áp dụng Pháp lệnh Thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao; đồng thời giảm 30% số thuế phải nộp này trong năm 2009. Theo phương án này, việc lùi thời hạn thi hành Luật Thuế TNCN được áp dụng cho mọi đối tượng. Tuy nhiên, dù có giảm 30% thì vẫn không được ưu đãi bằng Luật Thuế TNCN. Trong khi đó, thu nhập từ cổ tức, từ sản xuất kinh doanh lại không phải nộp.

Phương án 2: Miễn thuế TNCN năm 2009 đối với thu nhập từ đầu tư vốn, gồm thu nhập từ cổ tức, thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán, chuyển nhượng vốn góp và tiền lãi cho vay. Đồng thời, giảm 30% thuế TNCN đối với hộ gia đình và cá nhân sản xuất kinh doanh trước đây thuộc diện phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp nhưng từ 1-1-2009 chuyển sang nộp thuế TNCN. Thời gian miễn, giảm thuế là 1 năm.

Điều đáng lưu ý là, sau khi thực hiện Luật Thuế TNCN, cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công đều nộp thuế thấp hơn vì được áp dụng giảm trừ gia cảnh (giảm trừ cho bản thân 4 triệu đồng/tháng và cho người phụ thuộc 1,6 triệu đồng/tháng) và mức thuế khởi điểm là 5% đến cao nhất là 35% (tương ứng giảm 5% so với Pháp lệnh Thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao).

Cá nhân có thu nhập từ kinh doanh nộp thuế thấp hơn do được giảm trừ gia cảnh và áp dụng thuế suất theo biểu lũy tiến (mức áp dụng trước đây là 28%). Cá nhân chuyển nhượng bất động sản chỉ phải nộp theo thuế suất 2% thay vì 4% như trước đây.

Theo phương án thứ nhất: Lùi thời hạn thi hành Luật Thuế TNCN được áp dụng cho mọi đối tượng. Tuy nhiên, dù có giảm 30% thì vẫn không được ưu đãi bằng Luật Thuế TNCN. Trong khi đó, thu nhập từ cổ tức, từ sản xuất kinh doanh lại không phải nộp thuế. “Thị trường chứng khoán từ cuối năm 2007 đến nay suy giảm lớn, nhiều nhà đầu tư bị thua lỗ lớn thì việc miễn thuế theo phương án 2 sẽ tạo được tâm lý tốt cho các nhà đầu tư, khuyến khích họ trở lại thị trường, góp phần chặn đà suy giảm của thị trường và giúp cho các công ty đang niêm yết có cơ hội huy động vốn cho sản xuất kinh doanh” - Bộ trưởng Vũ Văn Ninh thuyết phục Ủy ban Thường vụ QH “duyệt” phương án 2, sau đó báo cáo QH tại kỳ họp tháng 5-2009. Theo ông, giải pháp này đã được một số nước áp dụng để kích thích sự phát triển của TTCK. Hơn nữa, số giảm thu ngân sách do thực hiện miễn, giảm này cũng không lớn, khoảng 100-200 tỉ đồng nên cũng ảnh hưởng không đáng kể đến việc cân đối ngân sách.

Vẫn muốn thu thuế thu nhập cao

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Phùng Quốc Hiển “phản biện”: Sửa đổi quy định về hiệu lực thi hành nghĩa là sửa đổi luật, xét về mặt thẩm quyền, Ủy ban Thường vụ QH không có thẩm quyền. QH cũng không giao cho Ủy ban Thường vụ QH thẩm quyền điều chỉnh, miễn giảm thuế suất thuế TNCN. Ủy ban Tài chính Ngân sách cho rằng trong bối cảnh nền kinh tế biến động như hiện nay, ngoài chứng khoán, các tổ chức, cá nhân kinh doanh ở các lĩnh vực, ngành nghề khác cùng đều gặp không ít khó khăn. Nếu chỉ miễn thuế TNCN đối với thu nhập từ đầu tư vốn sẽ dẫn đến sự không bình đẳng.

“Chỉ có cách duy nhất, trước mắt cứ tiến hành kê khai nhưng chưa phải nộp thuế, đến khi QH họp, Chính phủ báo cáo QH cho miễn. Như vậy vừa đúng luật, vừa không ảnh hưởng gì, chứ nếu chỉ miễn một bộ phận mà không miễn cho bộ phận khác thì không công bằng” – ông Hiển gợi ý - Dãn nộp thuế trong 6 tháng đầu năm, sau đó trình QH, sẽ miễn luôn 6 tháng cho tất cả những người nộp thuế, là công bằng và mọi người đều vui vẻ”. Trưởng Ban Dân nguyện Trần Thế Vượng đồng tình: “Ý kiến này khả dĩ hơn cả. Làm theo Chính phủ vừa trái luật vừa tạo tiền lệ không tốt”.

“Vẫn áp dụng Luật Thuế TNCN từ 1-1-2009 nhưng dãn nộp 10 tháng (khác thời điểm Ủy ban Tài chính Ngân sách và Chính phủ nêu là 6 tháng) cho tất cả đối tượng nộp thuế và các loại thu nhập nộp thuế để bảo đảm bình đẳng” – Phó Chủ tịch QH Nguyễn Đức Kiên kết luận. Theo ông, việc dãn thời hạn nộp thuế này nếu chỉ áp dụng trong 6 tháng đầu năm thì không phát huy tác dụng, vì dự báo tình hình kinh tế ở khoảng thời gian đó vẫn hết sức khó khăn. “Dãn tới 10 tháng thì dài quá, chỉ sợ sau QH không quyết cho dãn thì sẽ khó thu”- ông Ninh băn khoăn.

Chính phủ muốn trong thời gian lùi thực hiện Luật Thuế TNCN, vẫn tiếp tục áp dụng Pháp lệnh thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao. “Không thể quay lại Pháp lệnh Thuế thu nhập cao được, vì từ 1-1-2009 Luật Thuế TNCN có hiệu lực, thì Pháp lệnh Thuế thu nhập cao phải mất hiệu lực. Hơn nữa, chính thuế TNCN có lợi hơn cho người nộp thuế, mà rất nhiều người muốn được áp dụng luật thuế mới này. Do đó, cả về pháp lý lẫn thực tiễn, không nên nghĩ đến việc quay lại áp dụng Pháp lệnh Thuế thu nhập cao”- ông Phùng Quốc Hiển bác bỏ.