Sáng 24-3, đoàn công tác do Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long dẫn đầu đã làm việc với UBND tỉnh Bình Thuận về tình hình phòng chống dịch bệnh Zika.

Nhiễm Zika tại Việt Nam?

Bình Thuận là 1 trong 4 tỉnh, thành phố mà du khách Úc nhiễm virus Zika đã dừng chân. Vì lý do bí mật riêng tư, phía Úc không cung cấp danh tính du khách mà chỉ cho biết người này đã ghé qua đảo Cá Voi (TP Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa), Mũi Né (TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận), TP Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng) và TP HCM. Trong đó, du khách này dừng chân ở Mũi Né lâu nhất (2 ngày). Vì vậy, Bộ Y tế đánh giá nguy cơ nhiễm virus Zika tại Bình Thuận rất lớn. Bộ đề nghị UBND tỉnh Bình Thuận nâng mức độ cảnh báo dịch bệnh Zika lên mức độ 2 - mức có ca bệnh đầu tiên.

Bộ Y tế kiểm tra công tác ứng phó dịch bệnh do virus Zika tại một cơ sở y tế của tỉnh Bình Thuận hôm 24-3 Ảnh: Khánh Anh
Bộ Y tế kiểm tra công tác ứng phó dịch bệnh do virus Zika tại một cơ sở y tế của tỉnh Bình Thuận hôm 24-3 Ảnh: Khánh Anh

“Đến nay, Việt Nam chưa phát hiện ca nhiễm virus Zika nào. Mặc dù thời gian du khách người Úc ở Việt Nam khá trùng khớp với thời gian ủ và phát bệnh nhưng chưa hẳn du khách này bị nhiễm virus Zika ở Việt Nam. Tất cả còn đang trong quá trình điều tra” - ông Nguyễn Thanh Long nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, nguy cơ xuất hiện bệnh Zika ở Việt Nam là rất lớn vì các nước xung quanh như: Thái Lan, Trung Quốc, Philippines đều phát hiện virus này. Bất cứ du khách nào ở 4 tỉnh, thành trên có triệu chứng lâm sàng nghi ngờ nhiễm virus Zika (sốt, mệt mỏi, phát ban) đều phải lấy mẫu chuyển đến Viện Pasteur Nha Trang để xét nghiệm. Bộ Y tế cũng chỉ đạo các Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur lấy vài ngàn mẫu bệnh phẩm, mẫu muỗi để xét nghiệm tìm virus Zika.

Ông Trần Đắc Phu, Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế, cho rằng các resort ở Mũi Né - nơi du khách Úc đã nghỉ lại - cũng phải tăng cường giám sát.

Âm tính với sốt xuất huyết, phải nghĩ ngay đến Zika

Trước nguy cơ virus Zika xâm nhập Việt Nam và lây lan, ông Phu khuyến cáo phụ nữ có thai hoặc dự định có thai trong vòng 6 tháng tới không nên đến các quốc gia đang có dịch bệnh do virus này khi không cần thiết. Người đi/đến/về từ quốc gia đang có dịch bệnh chủ động theo dõi sức khỏe trong vòng 12 ngày, nếu có dấu hiệu bất thường cần đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị.

“Đặc biệt, những bệnh nhân có các triệu chứng của bệnh sốt xuất huyết nhưng qua xét nghiệm lại cho kết quả âm tính cần phải nghĩ ngay tới việc nhiễm virus Zika. Các bệnh nhân này sẽ được lấy mẫu để gửi tới các Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur xét nghiệm bệnh” - ông Phu lưu ý.

Người dân cần tư vấn về bệnh Zika có thể gọi tới đường dây nóng: 0989.671.115. Ngoài ra, người trở về từ quốc gia đang có dịch bệnh cần sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục hoặc không quan hệ tình dục với vợ (bạn tình) đang trong quá trình mang thai hay dự định có thai để tránh những biến chứng có thể xảy ra đối với thai nhi.

Trong khi đó, trao đổi với báo chí bên hành lang Quốc hội sáng 24-3, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến nhấn mạnh dịch bệnh do virus Zika đang là thách thức mới cho ngành y tế. “Người dân phải tự đề cao các biện pháp phòng tránh, trong đó chủ yếu là phòng tránh muỗi truyền bệnh sốt sốt xuất huyết, đồng thời cũng truyền virus Zika” - bộ trưởng khuyến cáo.

Vài năm nữa mới có vắc-xin

Bà Margaret Chan, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hôm 22-3 đã đưa ra cảnh báo mới về Zika: “Càng hiểu biết nhiều về Zika, tình hình càng nghiêm trọng hơn. Virus này hiện có mặt tại 38 quốc gia và vùng lãnh thổ. Với kiến thức hiện nay, không ai có thể dự đoán được liệu Zika có lan sang các nơi khác của thế giới và vẫn gây ra chứng teo não, rối loạn thần kinh ở thai nhi như hiện nay hay không. Nếu sự lây lan này vượt ra khỏi Mỹ Latin và vùng Caribbean, thế giới sẽ đối mặt với khủng hoảng y tế cộng đồng nghiêm trọng”.

Theo WHO, 23 dự án bào chế vắc-xin phòng chống Zika đang được tiến hành tại 5 nước Mỹ, Pháp, Brazil, Ấn Độ và Áo. Một số dự án dự kiến chuyển sang giai đoạn thử nghiệm lâm sàng trước cuối năm nay nhưng phải mất vài năm nữa mới có một loại vắc-xin được cấp phép sử dụng.

Ngoài ra, hơn 30 công ty đang nghiên cứu, phát triển những phương thức xét nghiệm chẩn đoán mới. Hãng tin PTI dẫn lời các chuyên gia cho biết ưu tiên khẩn cấp nhất lúc này là tìm ra một phương thức xét nghiệm, chẩn đoán đáng tin cậy.

Một yếu tố không thể thiếu khác trong cuộc chiến chống Zika là tài chính. WHO đã kêu gọi khoản tiền 25 triệu USD để hỗ trợ nỗ lực này của họ nhưng chỉ mới nhận được 3 triệu USD. Theo Reuters, WHO đang thương thảo để có thêm ít nhất 4 triệu USD trong thời gian tới. H.Phương

Ngành du lịch một số nơi còn thờ ơ

Hôm nay, 25-3, dự kiến Bộ Y tế sẽ làm việc với tỉnh Lâm Đồng về công tác phòng chống dịch do virus Zika. Tại TP HCM, Viện Pasteur phối hợp với Sở Y tế tổ chức tập huấn cho cán bộ của 30 bệnh viện về dịch bệnh Zika, các bước triển khai giám sát, lấy mẫu xét nghiệm virus.

Tăng cường giám sát thân nhiệt hành khách nhập cảnh tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (TP HCM) Ảnh: NGUYỄN THẠNH
Tăng cường giám sát thân nhiệt hành khách nhập cảnh tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (TP HCM) Ảnh: NGUYỄN THẠNH

Trong khi đó, tại tỉnh Khánh Hòa, ông Bùi Xuân Minh, Giám đốc Sở Y tế, cho biết đã chỉ đạo các trung tâm y tế phải lấy mẫu tất cả ca bệnh nghi sốt xuất huyết dạng nhẹ ở mọi lứa tuổi đến khám ngoại trú ở bệnh viện để gửi về Viện Pasteur Nha Trang giám sát, tầm soát virus Zika. Sở cũng đang tham mưu cho UBND tỉnh Khánh Hòa nâng mức độ cảnh báo dịch bệnh Zika lên mức 2 như kiến nghị của Bộ Y tế.

Khánh Hòa là địa phương có nguy cơ lây nhiễm virus Zika khá cao bởi tỉnh hiện có 1 cảng hàng không quốc tế với 100- 120 chuyến bay/tuần và 5 cụm cảng hàng hải quốc tế. Chỉ cần 2-3 giờ bay thẳng từ các nước là Zika có thể vào đây bằng đường hàng không, cảng biển quốc tế. Do đó, Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa chỉ đạo Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế tăng cường giám sát ở các cửa khẩu, khi phát hiện du khách có nhiệt độ cao là cách ly, kiểm tra ngay.

Năm 2015, tỉnh Khánh Hòa ghi nhận gần 9.200 ca mắc sốt xuất huyết, trong đó 3 ca tử vong - mức cao nhất trong 12 năm qua. Theo thống kê của Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, năm qua, Khánh Hòa đón gần 4,1 triệu lượt khách lưu trú với gần 1 triệu lượt khách nước ngoài. Một số hãng lữ hành tỏ ra khá quan ngại về thông tin bệnh Zika. Đại diện Vietravel Nha Trang cho biết ít nhiều thông tin này sẽ ảnh hưởng đến lượng khách đăng ký tham gia du lịch. Chi nhánh đang chờ chỉ đạo của tổng công ty để có phương án chuẩn bị.

Trong khi ngành y tế đang sốt ruột phòng bệnh thì ngành du lịch một số địa phương tỏ ra khá bàng quan. Đề cập vấn đề này, ông Luyện Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Thông tin xúc tiến du lịch Khánh Hòa, cho biết chưa nghe thông tin, không thể trả lời về bất cứ điều gì. Giám đốc, phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh này cũng liên tục cáo bận.

Tại TP HCM, bác sĩ Nguyễn Trí Dũng, Giám đốc Trung tâm Y tế Dự phòng, cho biết TP đã nâng mức cảnh báo lên mức 2. Đến nay, vẫn chưa xác định chính xác địa điểm lưu trú mà du khách Úc đã ở lại tại TP HCM nên còn phải đợi cơ quan chức năng rồi mới có biện pháp y tế tiếp theo như khoanh vùng, giám sát... Trước mắt, trung tâm đề nghị tăng cường truyền thông tại các địa phương theo thông điệp mà Bộ Y tế đã phát động “Nhà nhà diệt muỗi, lăng quăng để chống dịch Zika”.

Theo đó, mỗi người dân, mỗi gia đình hằng tuần hãy dành 30 phút thực hiện các biện pháp diệt lăng quăng bằng cách thả cá vào dụng cụ chứa nước (lu, chum, vại); lật úp các dụng cụ chứa nước không sử dụng; thay nước bình bông; bỏ muối hoặc dầu vào bát nước kê chân chạn; thu dọn các vật dụng phế thải xung quanh nhà (vỏ chai, lon bia, lon nước ngọt, lốp xe…). Viện Pasteur TP HCM đề nghị trung tâm phòng chống dịch bệnh ở các quận, huyện, những nơi có nhiều khách du lịch tiếp tục thực hiện diệt lăng quăng và phun hóa chất diệt muỗi.

“Chúng ta không nên quá hoang mang, lo lắng. Bởi lẽ, WHO không có khuyến cáo hạn chế người dân đi lại qua các khu vực đã phát hiện virus Zika mà chỉ khuyến cáo phụ nữ đang mang thai nên cân nhắc trước khi đi đến khu vực có dịch. Việt Nam chưa phát hiện ca nhiễm nào từ loại virus này nên chúng ta phải bình tĩnh, không làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế trong nước” - Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long bày tỏ.Kỳ Nam - Nguyễn Thạnh

NGỌC DUNG - PHƯƠNG NHUNG - MINH HẢI