Việc Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy VN (Vinashin) ngấp nghé “bên bờ vực phá sản” - đánh giá của Ủy ban Kiểm tra Trung ương - khiến dư luận phải đặt câu hỏi: Vì sao một tập đoàn nhận được nhiều ưu ái như Vinashin lại đến nông nỗi này?
 
Đầu tư dàn trải, kinh doanh kiểu khép kín... đã khiến Vinashin đứng “bên bờ vực phá sản”. Ảnh: Tấn Thạnh
 
Quá nuông chiều
 
Hình thành ban đầu với mục đích thí điểm như nhiều tập đoàn kinh tế Nhà nước khác và có vốn điều lệ chưa tới chục ngàn tỉ đồng nhưng Vinashin đã phát triển thành một trong những “ông lớn”, với tổng số tài sản khoảng 90.000 tỉ đồng.
 
Chưa thấy tiến hành tổng kết việc thí điểm này nhưng Vinashin vẫn được dành cho những ưu ái rất lớn cho dù trong quá trình hoạt động đã có rất nhiều ý kiến về việc tập đoàn này đầu tư dàn trải, hoạt động kém hiệu quả và nợ nần chồng chất.
 
Khoản trái phiếu quốc tế đầu tiên của VN trị giá 750 triệu USD được dành cho Vinashin chỉ là một trong rất nhiều nguồn lực đã đổ vào tập đoàn này trong nhiều năm qua.
 
Việc thanh tra Vinashin trong khi dư luận có nhiều câu hỏi về quản lý, hiệu quả kinh doanh, nợ nần... cũng được tạm gác để “tập trung khắc phục hậu quả khủng hoảng kinh tế thế giới”.
 

Khi trả lời chất vấn tại kỳ họp Quốc hội vừa qua về việc Vinashin thua lỗ trong thương vụ mua tàu Hoa Sen (trị giá hơn 1.000 tỉ đồng), người đứng đầu Bộ GTVT cũng dẫn ra lý do khủng hoảng tài chính-kinh tế thế giới để giải thích cho thất bại này. Thế nên, thật khó nếu nói Vinashin không được nuông chiều.

 
Nhiều điều cần làm rõ
 
Không chỉ thẳng ra song với việc chuyển giao nhiều cơ sở, chi nhánh thuộc lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh khác nhau cho Tập đoàn Dầu khí VN (PVN) và Tổng Công ty Hàng hải VN (Vinalines) trong quá trình tái cơ cấu Vinashin cũng là sự thừa nhận với cảnh báo lâu nay về việc tập đoàn này đầu tư dàn trải và không hiệu quả.
 
Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Phạm Viết Muôn nhìn nhận: “Để xảy ra tình trạng hiện nay của Vinashin có nguyên nhân bên ngoài và nguyên nhân bên trong nhưng nguyên nhân bên trong là quyết định”.
 
Trong kết quả kiểm tra dấu hiệu vi phạm đối với ông Phạm Thanh Bình (Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐQT Vinashin), Ủy ban Kiểm tra Trung ương khẳng định: “Ông Phạm Thanh Bình đã thiếu trách nhiệm trong việc huy động, quản lý, sử dụng tiền vốn Nhà nước tại Vinashin, khiến tập đoàn này ở bên bờ vực phá sản”.
 
Chính vì vậy, cùng với việc thực hiện quy trình kiểm điểm, xử lý kỷ luật đối với ông Phạm Thanh Bình theo thẩm quyền, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã đề nghị Chính phủ xem xét trách nhiệm của các bộ, ngành liên quan đối với những vi phạm của Vinashin và chỉ đạo các ngành chức năng đánh giá toàn diện, đúng thực chất đối với tập đoàn này, từ đó rút kinh nghiệm đối với các tập đoàn khác.
 
Vì sao để Vinashin đầu tư dàn trải, không hiệu quả, vi phạm các nguyên tắc quản lý, quản trị doanh nghiệp... kéo dài mà không có kiểm tra, kiểm soát để uốn nắn ngăn chặn kịp thời? Nếu các cơ quan quản lý làm hết trách nhiệm của mình thì số nợ của Vinashin có lên tới hơn 80.000 tỉ đồng và tập đoàn này có phải tái cơ cấu?...
 
Rất nhiều câu hỏi như vậy cần được làm rõ vì còn nhiều tập đoàn kinh tế Nhà nước đang nắm giữ rất nhiều nguồn lực song hiệu quả kinh tế lại hoàn toàn không tương xứng.
 

Tăng cường giám sát DN 100% vốn Nhà nước

 
Bộ Tài chính tăng cường kiểm tra, giám sát về tài chính đối với doanh nghiệp (DN) 100% vốn Nhà nước, đặc biệt là các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước. Đồng thời, kiểm soát chặt chẽ việc các DN 100% vốn Nhà nước, DN Nhà nước giữ quyền chi phối, đầu tư vào các ngành nghề có liên quan đến ngành nghề chính, ngành nghề khác; đặc biệt là đầu tư vào lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, bất động sản. Đó là chỉ đạo của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại cuộc họp Thường trực Chính phủ diễn ra vừa qua tại trụ sở Chính phủ.
H.Kỳ
Phạm Dương