Ngày 4-5, TAND tỉnh Bình Thuận đã thực hiện thủ tục chi trả hơn 10 tỉ đồng bồi thường oan sai cho ông Huỳnh Văn Nén (ngụ thị trấn Tân Minh, huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận). Số tiền này được TAND Tối cao quyết định giao bổ sung dự toán kinh phí năm 2017 cho TAND tỉnh Bình Thuận.

Muốn khép lại quá khứ đau buồn

Tiếp nhận thông tin sẽ nhận được tiền bồi thường oan sai, ông Nén rất mừng. Thời gian qua, gia đình ông rất khó khăn. Ông không làm gì ra tiền, mọi chi phí chỉ trông chờ vào chút tiền “buôn thúng bán bưng” của bà Cẩm (vợ ông). “Sau khi giải quyết nợ nần cho bà con, gia đình mới tính chuyện làm gì cho các con đỡ khổ” - ông Nén chia sẻ.

Gia đình ông Nén lâm vào cảnh khó khăn sau khi ông bị kết án tù oan Ảnh: LÊ TRƯỜNG
Gia đình ông Nén lâm vào cảnh khó khăn sau khi ông bị kết án tù oan Ảnh: LÊ TRƯỜNG

Ông Nguyễn Thận - người đã nhiều năm kêu oan cho ông Nén - bày tỏ cuối cùng thì vụ án oan của ông Nén đã kết thúc có hậu, mặc dù thời gian thương lượng bồi thường oan sai khá dài. “Chúng tôi muốn khép lại quá khứ đau buồn để ông Nén và gia đình bắt đầu cuộc sống mới tốt đẹp hơn” - ông Thận nói.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, Chánh án TAND tỉnh Bình Thuận Biện Văn Hoan cho biết là cơ quan chịu trách nhiệm về bồi thường, TAND tỉnh Bình Thuận tuân thủ đúng các quy định của pháp luật.

Xem xét trách nhiệm người gây oan sai

Trước đó, Bộ Tài chính yêu cầu xác định trách nhiệm của những người gây oan sai cho ông Nén phải hoàn trả khoản tiền bồi thường nói trên theo Thông tư liên tịch số 04/2014, ngày 5-1-2014 của liên Bộ Tư pháp - TAND Tối cao - VKSND Tối cao.

“Với yêu cầu của Bộ Tài chính, hiện chúng tôi đã có công văn gửi TAND Tối cao đề nghị hướng dẫn cụ thể việc bồi hoàn tiền đối với những người gây oan sai cho ông Nén” - ông Hoan nói. Ông Hoan cho rằng TAND tỉnh Bình Thuận chỉ xem xét trách nhiệm đối với những người công tác trong ngành tòa án tham gia xét xử gây oan sai cho ông Nén. Riêng các kiểm sát viên, điều tra viên có liên quan đến vụ án này thì sẽ do các đơn vị chủ quản của họ xem xét trách nhiệm.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Thân, Giám đốc Công an tỉnh Bình Thuận, khẳng định vụ án oan Huỳnh Văn Nén đã gây bức xúc dư luận nên Bộ Công an và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bình Thuận rất quan tâm. “Việc bồi thường cho ông Nén đã hoàn tất là điều đáng mừng. Hiện nay, chúng tôi đang chờ ý kiến chỉ đạo tiếp theo của Bộ Công an và Thường vụ Tỉnh ủy để có hướng xem xét, xử lý trách nhiệm của những người gây oan sai” - Thiếu tướng Thân cho hay.

Yêu cầu khó khả thi?

Theo luật sư (LS) Nguyễn Hồng Hà, Phó Chủ nhiệm Đoàn LS tỉnh Khánh Hòa, Luật Trách nhiệm bồi thường của nhà nước hiện hành quy định về trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ có hành vi trái pháp luật còn chưa rõ ràng. Đặc biệt trong hoạt động tố tụng, chỉ quy định người thi hành công vụ có lỗi cố ý mới chịu trách nhiệm hoàn trả mà chưa xem xét người thi hành công vụ có lỗi vô ý. Bên cạnh đó, luật quy định mức hoàn trả rất nhẹ, không bảo đảm tính răn đe đối với người thi hành công vụ. “Luật quy định như vậy nên từ trước đến nay hầu như không có việc hoàn trả lại tiền bồi thường oan sai cho nhà nước” - LS Hà nói.

Còn LS Nguyễn Văn Quynh (Đoàn LS Hà Nội) - một trong những người trợ giúp pháp lý cho ông Nén 3 năm qua - cho rằng hiện chỉ mới xác định được cơ quan có cán bộ tham gia gây oan sai chứ chưa xác định cụ thể những cá nhân gây oan sai cho ông Nén. Việc xác định này không khó, quan trọng là có làm hay không. Hơn 1 năm trước, ông Nén đã có đơn tố cáo hơn 10 người tham gia tố tụng, gây oan sai cho ông.

“Đến nay, theo tôi được biết, Cục Điều tra VKSND Tối cao vẫn chưa khởi tố ai, cũng như chưa xác định trách nhiệm cá nhân từng người, từng tính chất, mức độ hành vi gây ra oan sai trong các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Bình Thuận. Muốn quy trách nhiệm cá nhân phải có kết luận cá nhân là ai, có lỗi gì thì trách nhiệm đó mới thực hiện được việc phải hoàn trả lại số tiền bồi thường cho nhà nước” - LS Quynh phân tích.

Những người tham gia tố tụng vụ ông Nén

Trong vụ án oan Huỳnh Văn Nén, điều tra viên chính là đại úy Cao Văn Hùng. Năm 2002, ông Hùng bị loại khỏi ngành công an, về làm nhân viên Hạt Kiểm lâm huyện Hàm Thuận Bắc (tỉnh Bình Thuận), rồi hành nghề LS. Tháng 10-2016, ông Hùng bị Bộ Tư pháp thu hồi chứng chỉ hành nghề vì vi phạm quy định về đăng ký tập sự hành nghề LS.

Phúc cung ông Nén là kiểm sát viên Đinh Văn Lai, hiện công tác tại VKSND TP Phan Thiết, tỉnh

Bình Thuận.

Ký cáo trạng truy tố ông Nén là bà Nguyễn Thị Dung, Phó Viện trưởng VKSND tỉnh Bình Thuận. Hiện đã nghỉ hưu.

Giữ quyền công tố tại phiên tòa sơ thẩm xét xử ông Nén là ông Vũ Hồ Thành, đang làm việc tại VKSND tỉnh Bình Thuận.

Chủ tọa phiên tòa là thẩm phán Nguyễn Thành Tâm. Ông Tâm đã bị Chủ tịch nước ra quyết định miễn nhiệm thẩm phán trung cấp vào ngày 9-1-2017 và bị Chánh án TAND tỉnh Bình Thuận miễn nhiệm chức vụ Phó chánh Tòa Hình sự TAND tỉnh Bình Thuận.

Một thẩm phán nữa là bà Nguyễn Thị Lộc, hiện là thẩm phán Tòa Dân sự TAND tỉnh Bình Thuận.

L.Trường

Lê Trường - Hồng Ánh