Xuất quân cùng Đoàn 559

Sau nhiều lần tráo trở, tháng 1-1973, cuối cùng chính quyền Mỹ buộc phải hạ bút ký Hiệp định Paris ngừng chiến sự và rút quân khỏi VN. Đúng giờ G, giờ hiệp định có hiệu lực, tức 7 giờ sáng 28-1-1973, vào đúng thời khắc lịch sử ấy, chiếc xe chở bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị đàng hoàng lăn bánh qua chiếc cầu phao nối liền hai bờ sông Bến Hải mà công binh ta vừa tranh thủ bắc đêm qua. Hôm đó là một ngày chủ nhật, chỉ mấy hôm nữa đến Tết Nguyên đán Quý Sửu.

Đêm văn nghệ nhân ngày truyền thống bộ đội Trường Sơn được tổ chức vào tối 16-5 tại Quảng Bình. Ảnh: TTXVN

Lãnh đạo chúc Tết

Tổng Bí thư Lê Duẩn từ Hà Nội vào thăm và chúc Tết đồng bào, bộ đội, công an hai bờ Nam Bắc. Anh Ba Duẩn trở ra Quảng Bình ngay chiều 30 Tết để kịp tới bản doanh Binh đoàn Trường Sơn cùng đón giao thừa với bộ đội Đoàn 559.

Đúng một năm sau, cũng vào giờ khắc trước giao thừa Tết Giáp Dần 1974, vẫn tại bản doanh của Đoàn 559, Tư lệnh Binh đoàn Đồng Sĩ Nguyên xúc động phát biểu: “Tết năm ngoái, chúng tôi được đón Tổng Bí thư Lê Duẩn, Tết năm nay lại được mừng Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Trường Chinh. Đoàn 559 từ ngày thành lập đến nay, gần 15 năm luôn được Đảng, Nhà nước và quân đội ưu ái. Sự ưu ái ấy khích lệ bộ đội Trường Sơn chúng tôi trên dưới một lòng cùng phấn đấu hết mình...”.

Đúng Tết năm 1974 ấy, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Trường Chinh thay mặt nhân dân cả nước từ thủ đô Hà Nội vào giới tuyến chúc Tết, cùng mừng xuân với chiến sĩ và đồng bào. Chiều cuối năm, ông cũng vội ra Quảng Bình. Sáng tinh mơ mùng một Tết, tham gia đoàn, tôi may mắn chứng kiến giờ phút xuất quân hết sức hào hùng cùng Đoàn 559, một khoảnh khắc đáng khắc bằng chữ vàng vào sử sách ngàn năm của dân tộc. 

Cuộc xuất quân hùng vĩ

Một quang cảnh cực kỳ hùng vĩ hiện lên trước mắt mọi người, khi đoàn xe chở Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Trường Chinh và đoàn từ thung lũng từ từ leo lên sườn đồi, tới một điểm cao. Trước mắt chúng tôi mở ra cả một khoảng đất trời rộng bát ngát, nhiều đồi và núi thấp gối vào nhau kế tiếp chạy vào hướng Nam. Cơ man là xe, không biết bao nhiêu xe vận tải mới toanh. Tôi không sao ước lượng nổi số lượng, chiếc nào cũng chất đầy hàng phủ bạt kín, xếp hàng ngay hàng thẳng lối và im phăng phắc. Lại có một bãi xếp toàn xe ca mới chở bộ đội trẻ măng, cũng im phăng phắc, tuyệt đối không phát ra một tiếng người trò chuyện. Trừ các tân binh, không có bộ binh xếp hàng dự mít tinh. Hầu như mọi đơn vị đã ngồi sẵn từ lâu trên xe.  

Trực ban Binh đoàn Trường Sơn hôm ấy là trung đoàn trưởng Phạm Văn Thi. Ông rước Chủ tịch Trường Chinh lên chiếc xe chỉ huy chạy chậm duyệt hàng quân. Rồi tư lệnh Đồng Sĩ Nguyên mời Chủ tịch Hội đồng Nhà nước bước tới micro đặt sẵn trước lễ đài, nói mấy lời động viên các đơn vị sắp lên đường, và thay mặt Đảng, Nhà nước phát lệnh xuất quân.

Chủ tịch Hội đồng Nhà nước vừa dứt lời, từ hàng xe đầu rìa, phía ngoài cùng bên phải, các xe bắt đầu khởi động. Rồi rùng rùng rùng rùng, các hàng xe lần lượt nối đuôi nhau giữ đúng cự ly đều đặn, rầm rộ lên đường thẳng hướng Nam. Không gian và cả mặt đất như cùng rung lên theo tiếng động cơ nặng ầm ì. Dưới mặt trời ấm áp miền Trung vừa mới mọc thiếu vắng những giọt mưa Xuân, bụi mù cuốn theo đoàn xe. Những chiếc xe chuyển động đầu tiên đã mất hút ở chân trời, không còn thấy bóng dáng, chỉ mơ hồ là những làn mây bụi hồng càng xa trông như càng thấp dần, càng nhạt bớt màu đất đỏ, thì nhiều nhiều hàng xe khác còn lại trên bãi vẫn im phăng phắc, chờ đến lượt mình được chuyển bánh theo...

Sự đóng góp kỳ vĩ

Làm sao không liên tưởng, vào giáp Tết năm nào, cũng trên dải đất miền Trung này, anh hùng Quang Trung Nguyễn Huệ ra lệnh cho đại quân ăn Tết sớm rồi thần tốc hành quân ra Thăng Long đánh tan mười mấy vạn quân Thanh của Tôn Sĩ Nghị, buộc chúng tranh nhau vượt sông chạy tháo thân? Lần ấy đại quân ta hành phương Bắc. Lần này chúng ta hành phương Nam, tiếp sức cho chiến sĩ, đồng bào miền Nam ruột thịt, dẫn tới mùa Xuân năm sau - chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng. Quân đội Sài Gòn tan tác, các cố vấn Mỹ và tướng lĩnh ngụy quân tranh nhau chạy tháo thân, lần này bằng đường không.

Trong số những người con ưu tú của dân tộc vì độc lập tự do của Tổ quốc hồ hởi ra đi sáng Tết Nguyên đán này, rồi sẽ có bao nhiêu người không trở lại? Sẽ có bao nhiêu người trở lại mà một phần thể xác và tinh thần để lại nơi chiến trường? Đất nước vẹn toàn một dải. Nhân dân ta thỏa ước vọng sống hòa bình, hòa hợp cùng bạn bè trên thế giới. Sự đóng góp của Đoàn 559, sự hỗ trợ của nhân dân ta từ Bắc chí Nam, của đồng bào những vùng các nẻo đường Hồ Chí Minh qua là vô cùng kỳ vĩ. Vì nhiều lý do, các chiến công oai hùng của Binh đoàn Trường Sơn không được thông tin tức thời. Mối quan tâm của Đảng và Nhà nước ta chưa được báo chí thể hiện. Phải chăng, con đường Hồ Chí Minh huyền thoại đang chờ các tài năng tái hiện thêm nhiều, nhiều tác phẩm nữa ngang tầm?

Tất cả chúng tôi có lẽ sẽ còn đứng sững trên lễ đài lâu lâu nữa, nhìn cảnh tượng đoàn xe dường như bất tận lên đường ra trận, chở bộ đội và vũ khí, quân dụng khuất dần, nếu không có ai đó, hình như là tiếng tư lệnh Đồng Sĩ Nguyên nói nhỏ: "Mời các anh lên xe, ta trở về". Nét mặt Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Trường Chinh cũng như tất cả mọi người dự lễ xuất quân vẫn hết sức trang nghiêm, chưa ai thôi xúc động.