Từ cuối năm 1964 - đầu năm 1965, sau thất bại của đế quốc Mỹ trong Chiến tranh đặc biệt, chính quyền L. Johnson quyết định chuyển sang chiến lược Chiến tranh cục bộ ở miền Nam và mở rộng chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân ra miền Bắc nhằm cứu vãn tình hình, đồng thời huênh hoang tuyên bố "đẩy lùi miền Bắc trở về thời kỳ đồ đá". Ngày 8-3-1965, 3.500 lính thủy đánh bộ Mỹ đổ bộ vào Đà Nẵng mở đầu việc đưa ồ ạt quân viễn chinh Mỹ và chư hầu trực tiếp tiến hành chiến tranh xâm lược, chống lại nhân dân ta ở cả 2 miền Nam - Bắc.

Bác muốn vào động viên đồng bào, chiến sĩ

Tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa III, Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố: "Lúc này, chống Mỹ cứu nước là nhiệm vụ thiêng liêng nhất của mọi người Việt Nam yêu nước" và long trọng kêu gọi: "Tất cả chúng ta hãy đoàn kết nhất trí triệu người như một, quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược". Người nói thêm: "Bây giờ có 20 vạn quân ở miền Nam, nó có thể đưa thêm vào hơn nữa đến 30, 40, 50 vạn quân. Ta vẫn thắng, nhất định ta thắng!".

Mở đầu ở phía Nam, chúng ta đã đánh thắng Mỹ ở trận Núi Thành và Vạn Tường rồi tiến lên đánh lớn, thắng to ở cuộc phản công mùa khô lần thứ nhất và lần thứ 2 của Mỹ vào các năm 1965-1966, 1966-1967, làm phá sản hoàn toàn kế hoạch tìm diệt và bình định của địch. Ở miền Bắc, tính đến ngày 1-1-1968, quân dân miền Bắc đã bắn rơi 2.680 máy bay giặc Mỹ, trong đó có 2 pháo đài bay B52. Trước đà chiến thắng dồn dập của quân dân ta ở 2 miền Nam - Bắc, tháng 12-1967, Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III dưới sự chủ tọa của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quyết định dùng phương pháp tổng công kích và tổng khởi nghĩa nhằm tiêu diệt và làm tan rã địch, giành toàn bộ chính quyền về tay nhân dân, đập tan ý chí chiến lược của chúng. Người chỉ thị cho cán bộ chỉ huy các chiến trường: Kế hoạch phải tỉ mỉ. Hợp đồng phải thật khớp. Bí mật phải thật tuyệt đối. Hành động phải thật kiên quyết. Cán bộ phải thật gương mẫu.

Với khí thế thắng lợi ở 2 miền Nam - Bắc, trong thư chúc mừng năm mới Mậu Thân 1968, Bác viết:

"Xuân này hơn hẳn mấy Xuân qua

Thắng trận tin vui khắp nước nhà

Nam Bắc thi đua đánh giặc Mỹ

Tiến lên toàn thắng ắt về ta".

Giao thừa Tết Mậu Thân, Bác thức suốt đêm để chờ tin miền Nam. Đến đầu tháng giêng, tin đưa về cho biết quân dân miền Nam nổi dậy đánh vào 47 nơi tại các đô thị và căn cứ Mỹ ngụy. Ngày 4-2-1968, Bác đánh điện gửi Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Giải phóng miền Nam Nguyễn Hữu Thọ, đề nghị cần nhận rõ những thắng lợi to lớn mà quân dân miền Nam đã giành được nhưng cũng phải thấy rằng: "Càng gần thắng lợi, càng nhiều gian nan. Quân địch như con thú dữ đến bước đường cùng càng giãy giụa điên cuồng, quân và dân ta càng phải tăng cường đoàn kết, kiên trì chiến đấu, đánh mạnh, đánh liên tục, giành những thắng lợi to lớn hơn nữa" (Báo Nhân Dân, 6-2-1968). Và giữa lúc cuộc chiến đấu căng thẳng như thế, Bác quyết định đề nghị Bộ Chính trị bố trí để Bác được vào Nam thăm và động viên đồng bào, chiến sĩ trong đó. Ngày 10-3-1968, Bác viết thư cho đồng chí Lê Duẩn, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng, về việc Bác vạch kế hoạch vào thăm đồng bào miền Nam. Thư Bác viết:

"Chú Duẩn thân mến. Nhớ lại hồi Noel năm ngoái, chú có khuyên B (Bác - NV) đi thăm miền Nam sau ngày ta thắng lợi hoàn toàn. B rất tán thành. Nhưng nay chỉ đổi chữ sau thành chữ trước ngày thắng lợi hoàn toàn tức là đi thăm khi anh em ở trỏng đang chuẩn bị mở màn thứ 3. Đi thăm đúng lúc đó mới có tác dụng khuyến khích thêm anh em.

Cách đi, B sẽ làm công trên một chiếc tàu thủy, cùng đi sẽ có hai chú Bảo và Kỳ. Việc này B tự thu xếp dễ thôi.

Lúc đến, anh em trỏng chỉ phụ trách đón khi tàu cặp bến Miên và đưa B đến nhà anh Sáu, anh Bảy.

Ở lại. Tùy điều kiện mà quyết định, ít ra là mấy ngày, nhiều nhất cũng chỉ một tháng. Hoạt động thế nào sẽ cùng anh em trỏng bàn việc.

Có lẽ chú và các đồng chí khác e rằng sức khỏe của B không cho phép B đi chơi xa. Nhưng thay đổi không khí, hô hấp gió biển và sinh hoạt với quần chúng trong hoàn cảnh chiến đấu sẽ giúp sức khỏe tiến bộ lâu hơn.

Lịch trình đi thăm - cần 10 ngày để chuẩn bị.

Vượt biển độ 6 ngày.

Từ bến tàu đến địa điểm độ dăm hôm.

Vậy nhờ chú tính ngày cho khớp, một mặt cho B biết trước để chuẩn bị, một mặt cho anh em trỏng biết để chờ đón.

Để bảo đảm thật bí mật, chú nên bàn việc này với một số ít đồng chí trong BCT.

Mong chờ chú trả lời".


MIỀN NAM TRONG TRÁI TIM NGƯỜI (*): Mong vào Nam từng ngày - Ảnh 1.

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng vào ngày 28-12-1967, quyết định chủ trương mở đợt tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968. (Ảnh tư liệu TTXVN)

Cho vẹn nghĩa tình

Trước đó 2 năm, theo hồi ký của Đại tướng Hoàng Văn Thái (nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam, nguyên Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam, nguyên Tư lệnh Quân khu 5), vào tháng 2-1966, Bộ Chính trị phái ông (Hoàng Văn Thái) vào Khu 5 công tác. Sau khi dặn dò mọi việc, Bác dặn đồng chí Hoàng Văn Thái chuyển lời thăm hỏi đồng bào và chiến sĩ miền Nam: "Lúc này, tôi còn đang khỏe, đi đứng thuận tiện; không đi xe được thì tôi đi bộ, chú Thái còn ốm mà đi được thì tôi cũng đi được. Không vào Nam Bộ thì vào Khu 5 hay một vùng nào đó cũng được". Cũng theo hồi ký thuật lại: Dứt lời, Bác đứng lên, giọng hối hả: "Các chú định lúc nào mới cho tôi đi? Tôi đề nghị mãi mà các chú vẫn cứ từ chối?". Sau một hội nghị, lúc ra cửa, anh Phạm Văn Đồng nói nhỏ với tôi: Anh đi trước, xem vùng giải phóng nào đó tương đối tốt để đón Bác vào thăm một chuyến cho thỏa lòng Bác.

Sau Tết Mậu Thân một tháng, vào ngày 26-2-1968, đồng chí Lê Đức Thọ đến thăm Bác để báo cáo chuẩn bị chuyến đi vào Nam, Bác cũng tâm sự với đồng chí Thọ về sự nóng lòng muốn đi vào Nam của Bác, rằng: "Sức khỏe ngày càng yếu, khó mà chờ đến ngày thắng lợi hoàn toàn. Muốn vào sớm cho yên lòng, giữ được trọn vẹn với miền Nam"… 

(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 11-5

Kỳ tới: Quyết thực hiện lời hứa với Bác

TS TRẦN THỊ MẠO (nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP HCM)