Từ Quốc lộ 48C, men theo con đường ngoằn ngoèo, dốc đứng, chúng tôi đi vào khu vực khai thác quặng thiếc của Công ty TNHH Thiếc Hà An ở khu vực suối Bắc, xã Châu Thành và Châu Hồng của huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An.

Nghệ An: Bùn thải treo trên đỉnh núi - Ảnh 1.

Rất nhiều bùn thải của Công ty TNHH Thiếc Hà An tập kết trên núi

Nhìn từ xa, trên các đỉnh núi, thấp thoáng những lán trại được dựng lên dọc triền núi để phục vụ khai thác quặng thiếc. Nằm giữa những lán trại và bạt ngàn cây rừng là một vạt đất lớn, loang lổ. Theo chỉ dẫn của một vị cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường (TN-MT) huyện Quỳ Hợp, chúng tôi tiến lại gần, những đống lớn bùn thải dần lộ ra trước mắt. Làm việc với chúng tôi, người quản lý việc khai thác quặng thiếc của Công ty TNHH Thiếc Hà An thừa nhận số bùn trên thải ra từ việc luyện quặng, công ty đang phơi tạm để chờ chở đi chôn lấp tại bãi thải.

Công ty TNHH Thiếc Hà An được cấp phép khai thác quặng thiếc tại phần Đông mỏ thiếc Suối Bắc với tổng diện tích 17,12 ha, công suất 20.000 tấn/năm, thời hạn 24 năm. Bãi tập kết bùn thải của công ty này tồn tại trên đỉnh núi nhiều năm nay, đơn vị chức năng đã nhiều lần kiểm tra, xử phạt nhưng tình trạng vi phạm không được khắc phục.

Cụ thể vào cuối tháng 11-2017, UBND huyện Quỳ Hợp thành lập đoàn kiểm tra đột xuất và phát hiện khu vực tuyển quặng, bể lắng đã được xây dựng nhưng bùn thải đã đầy, bể lắng có nguy cơ sạt lở khi có mưa lũ. Đoàn kiểm tra yêu cầu Công ty TNHH Thiếc Hà An vận chuyển bùn thải về nơi tập kết theo phương án được duyệt; thường xuyên kiểm tra và có biện pháp xây dựng thêm bể lắng thật an toàn để tránh sạt lở.

Mới đây, ngày 1-11, Sở TN-MT tỉnh Nghệ An có báo cáo gửi UBND tỉnh Nghệ An về kết quả phối hợp với đoàn kiểm tra của Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam kiểm tra hoạt động khai thác khoáng sản và bảo vệ môi trường của Công ty TNHH Thiếc Hà An. Theo đó, công ty chưa tuân thủ đầy đủ các biện pháp bảo vệ môi trường dẫn đến các công trình xử lý chất thải không đáp ứng yêu cầu. Công ty chưa chuyển hết bùn thải về bãi thải theo quy định. Nước thải sản xuất tại lò 1 và lò 6 được lắng tại 2 hồ lắng, bờ hồ lắng được đắp đất và bùn thải. Chưa xây dựng bảo đảm hồ lắng bùn thải, sân phơi bùn và vận chuyển bùn thải theo thiết kế.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, ông Vi Thanh Tường, Phó Chủ tịch UBND huyện Quỳ Hợp, cho biết việc Công ty TNHH Thiếc Hà An tập kết bùn thải trên núi, cơ quan chức năng địa phương đã nhiều lần kiểm tra, lập biên bản xử phạt nhưng công ty không khắc phục triệt để. Hiện huyện rất lo lắng vì số lượng lớn bùn thải nằm trên đỉnh núi được che chắn rất sơ sài, trời mưa có thể trôi xuống gây ra hậu quả lớn về môi trường. 

Đập chứa bùn từng gây họa

Ngày 9-3-2017, đập chứa bùn của Xí nghiệp Thiếc Suối Bắc (Công ty CP Kim loại màu Nghệ Tĩnh) trên núi Lan Toong (xã Châu Thành, huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An; gần khu vực mỏ thiếc của Công ty TNHH Thiếc Hà An) có độ cao trên 700 m, sức chứa khoảng trên 10.000 m3 bị vỡ. Một khối lượng bùn thải từ trên núi đã tràn xuống dòng Suối Bắc khiến gần 500 hộ dân bị ảnh hưởng, nhiều diện tích cây trồng, nuôi trồng thủy sản hư hỏng, chết hàng loạt. Sau sự cố, đoàn kiểm tra của Bộ TN-MT đã xử phạt vi phạm hành chính hơn 1 tỉ đồng đối với Công ty CP Kim loại màu Nghệ Tĩnh về các vi phạm nghiêm trọng về môi trường.

Bài và ảnh: ĐỨC NGỌC