Ngôi nhà hiện nay trở thành nhà lưu niệm, được chính quyền và con cháu trùng tu đúng nguyên trạng. Bao nhiêu năm qua, ông Võ Đại Hàm (77 tuổi, cháu của Đại tướng) vẫn ngày đêm cần mẫn chăm lo hương khói trên bàn thờ gia tiên Đại tướng. Trong ký ức ông Hàm, không thể nào quên những kỷ niệm Đại tướng về thăm quê. Đáng nhớ nhất là lần cuối Đại tướng về thăm quê vào ngày 6-11-2004.

Ông Hàm kể lần đó, khi nghe tin Đại tướng về thăm quê, từ sáng sớm, hàng ngàn người dân khắp huyện Lệ Thủy tập trung rất đông hai bên đường, dọc theo con sông Kiến Giang để chờ đón. Họ xếp hàng ngay ngắn để chứng kiến giây phút vị tổng tư lệnh quân đội huyền thoại trở về quê hương. Ai cũng vui mừng khi thấy bác Giáp còn khỏe, giơ hai tay thân thiện vẫy chào mọi người.

Trong khu vườn lưu niệm nhà Đại tướng được trồng rất nhiều cây xanh. Đặc biệt, có cây khế sau nhà nay đã hơn 100 tuổi, trải qua bao biến cố, bom đạn chiến tranh cày xới nhưng vẫn xanh tốt. Cũng chính dưới gốc cây này, thuở xưa Đại tướng thường hay ngồi học bài với những người bạn đồng niên.

Nhớ lần cuối Đại tướng về thăm quê - Ảnh 1.

Nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy

Lần cuối về quê, Đại tướng có trồng 2 cây thuốc Nam được lấy từ vườn nhà ngoại đem về. Đến nay 2 cây thuốc này vẫn xanh tốt trong vườn. Ông Hàm vẫn nhớ mãi những lời căn dặn của Đại tướng, luôn gắn bó cùng căn nhà, chăm sóc vườn tược để khi bà con đến thăm không cảm thấy không gian này bị lạnh lẽo.

Đã 17 năm trôi qua kể từ khi gặp mặt Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong lần cuối, bà Nguyễn Thị Lý (67 tuổi, ở thôn Đại Phong, xã Phong Thủy) vẫn nhớ như hình ảnh bà may mắn đến nhà lưu niệm chúc sức khỏe và cùng mọi người biểu diễn điệu hò khoan Lệ Thủy trước sân nhà cho Đại tướng nghe. Dù Đại tướng nay đã về với tiên tổ nhưng bà vẫn cảm nhận phảng phất hơi ấm của những cái bắt tay siết chặt, nụ cười hiền và cái gật đầu chào thân thiện của ông. Thi thoảng, bà ghé nhà lưu niệm Đại tướng, thắp nén hương tưởng nhớ đến người con vĩ đại của quê hương Quảng Bình.

Ông Dương Công Toản - nguyên Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lộc Thủy - cho biết trong lần về thăm quê lần cuối, Đại tướng có căn dặn địa phương phải xem phát triển kinh tế là hàng đầu; trồng rừng và bảo vệ rừng tốt; phát triển kinh tế biển làm mũi nhọn và phát triển sự nghiệp giáo dục con em… Khắc ghi lời Đại tướng, Đảng bộ và nhân dân toàn huyện Lệ Thủy và xã Lộc Thủy đến nay luôn đoàn kết để xây dựng quê hương tiến bộ đi lên, ngày một giàu mạnh...

Bài và ảnh: Hoàng Phúc