Ông Lê Văn Diệu, Phó Giám đốc Trung tâm Quốc gia giống thủy sản nước ngọt miền Trung, cho biết đơn vị này đang cùng Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ngãi đánh giá, nghiệm thu bước đầu mô hình "Nghiên cứu sinh sản nhân tạo và nuôi thử nghiệm thương phẩm cá bống cát sông Trà".

Theo ông Diệu, năm 2019, mô hình nuôi thử nghiệm thương phẩm cá bống sông Trà được tỉnh Quảng Ngãi phê duyệt với kinh phí khoảng 1,6 tỉ đồng do Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, giao Trung tâm Quốc gia giống thủy sản nước ngọt miền Trung triển khai.

Ông Nguyễn Hữu Còn, ngụ xã Nghĩa Phú, TP Quảng Ngãi - hộ dân đầu tiên đăng ký nuôi mô hình cá bống sông Trà, cho biết khoảng tháng 10-2021, ông đã thả nuôi 12.000 con cá bống cát với kích cỡ 4-6 cm/con vào hồ nuôi gia đình ở khu vực cửa sông Trà Khúc - nơi có độ mặn dao động từ 3%-5%, môi trường rất thích hợp để thả nuôi cá bống cát sông Trà.

Đến giữa tháng 1 vừa qua, sau 3 tháng nuôi, ông Còn đã thu hoạch lứa cá bống cát đầu tiên với số lượng còn lại 9.600, đạt tỉ lệ sống gần 80%. Thời điểm thu hoạch đạt hơn 100 kg cá bống; nhiều con cá có khối lượng cơ thể lên tới 11 g/con.

Nỗ lực giữ gìn đặc sản cá bống sông Trà - Ảnh 1.

Thu hoạch cá bống cát sông Trà sau 3 tháng nuôi nhân tạo

Theo ông Lê Văn Diệu, để sản xuất giống cá bống cát nhân tạo đạt yêu cầu đòi hỏi phải xây dựng được đàn cá bố, mẹ ổn định, có chất lượng. Vì vậy, trung tâm chủ yếu thu, tuyển chọn cá bố, mẹ từ các mẻ khai thác của ngư dân; bảo đảm khối lượng cơ thể từ 10-13 g/con, chiều dài từ 10-20 cm/con. Cá phải hội đủ các yếu tố như khỏe, các bộ phận cơ thể còn nguyên vẹn, màu sắc tươi sáng tự nhiên.

Sau khi lựa chọn cá đực và cá cái đạt chất lượng, cá sẽ được tiêm chất kích thích sinh sản và đưa vào bể chứa nước có độ mặn tăng dần, máy sục khí và máy bơm đảo nước tạo dòng chảy mạnh để kích thích cá thành thục và rụng trứng đồng đều. Cá đẻ bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo.

Cá cái được lau khô gai sinh dục, vuốt trứng vào tô. Cá đực được mổ lấy tinh dịch cho vào tô trứng khuấy lên để thụ tinh. Dung dịch sau đó được rải lên viên ngói hoặc khung lưới, đưa vào bể ấp trong 2 ngày. Cá bột nở ra khoảng 3 ngày bắt đầu bơi lội và được chuyển sang ao ươm cá giống. Cá giống chừng 50-60 ngày đạt kích cỡ 2-3 cm. Sau khi thu hoạch lứa cá đầu tiên, các đơn vị triển khai rất vui khi lần nuôi thử nghiệm đầu tiên đã đem lại thành công ngoài mong đợi. "Đây là tiền đề để chúng tôi tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện công nghệ, quy trình kỹ thuật sản xuất giống và nuôi thương phẩm loài cá đặc sản của Quảng Ngãi, hướng tới nhân rộng trong tương lai" - ông Diệu nói.

Cá bống sông Trà - vốn được mệnh danh "đệ nhất ẩm thực của Quảng Ngãi" - sinh sống chủ yếu trên bề mặt lớp cát ở lòng sông Trà Khúc và phân bố khoảng 20 km đoạn cuối nguồn dòng sông. Hiện nay, cá bống sông Trà trong tự nhiên suy giảm nghiêm trọng do bị khai thác, đánh bắt quá mức. Đặc biệt, với việc đánh bắt bằng hình thức chích điện tràn lan đã làm cá bống sông Trà và nhiều loại khác dần cạn kiệt trong tự nhiên.

Bài và ảnh: Tử Trực