Cơn mưa chiều 28-3 vừa dứt, chỉ tay ra con đường Bàu Cát trước nhà, bà Nguyễn Thị Mai (phường 14, quận Tân Bình, TP HCM) nói đoạn đường này trước đây cứ mưa là ngập: ít thì nửa bánh xe máy, nhiều thì nước tràn vào nhà.

Người mừng, người lo

Thế nhưng, những cơn mưa trái mùa vừa qua, nhiều cơn không nhỏ nhưng con đường đã không còn ngập nước. "Nói thật, thoát cảnh hễ mưa là ngập là tôi mừng hơn bắt được vàng. Có được như vậy là nhờ hệ thống cống thoát nước đường Bàu Cát vừa được nâng cấp xong" - bà Mai bày tỏ.

TP HCM: Nơi mừng thoát ngập, chỗ mòn mỏi chờ - Ảnh 1.

Dự án chống ngập trị giá 10.000 tỉ đồng đã trễ hẹn 2 năm nhưng đến nay vẫn chưa biết được ngày hoàn thành. Ảnh: QUỐC ANH

Cũng trên địa bàn phường 14, quận Tân Bình, ngã ba đường Nguyễn Hồng Đào - Ba Vân, những năm trước được ví là "rốn ngập" của phường thì qua mấy cơn mưa trái mùa vừa qua, người dân nơi đây có thể thở phào, vì nước thoát rất nhanh. "Những năm trước, cứ mưa là ngập đã khiến việc buôn bán, sinh hoạt của gia đình tôi đảo lộn hoàn toàn. Nhưng nay thì mọi thứ đã khác. Nước mưa vừa rơi xuống mặt đường đã trôi nhanh về cống. Nhìn thôi cũng đã thấy sướng" - bà Phan Thị Hồng Hạnh (ngụ đường Ba Vân) nói. Bà nhận xét dự án nâng cấp hệ thống thoát nước trên đường Ba Vân vừa hoàn thành đã lập tức phát huy hiệu quả.

Không được hưởng niềm vui như người dân ở phường 14, quận Tân Bình, hằng ngày ông Trương Công Thành (phường Tân Thuận Tây, quận 7) đều nhìn về phía công trình cống ngăn triều Tân Thuận trước nhà. Cống Tân Thuận là hạng mục của dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1), trị giá gần 10.000 tỉ đồng, nếu đúng tiến độ đã vận hành từ hơn 2 năm trước. "Con đường Trần Xuân Soạn này mỗi khi vào mùa triều cường, cộng thêm mưa lớn là nước ngập hết bánh xe, không biết đâu là đường, đâu là sông. Công trình cống ngăn triều Tân Thuận đã triển khai nhiều năm nay mà chưa biết khi nào xong. Dân ở đây ai cũng mong ngóng từng ngày. Chỉ có công trình này mới giúp con đường Trần Xuân Soạn không bị biến thành sông mỗi khi mùa mưa đến" - ông Thành ngao ngán.

TP HCM: Nơi mừng thoát ngập, chỗ mòn mỏi chờ - Ảnh 2.

Mưa trái mùa ngày 22-3 đã gây ngập một số đoạn đường Võ Văn Ngân, TP Thủ Đức, TP HCM Ảnh: ANH VŨ

Hơn 30 năm sống tại đường Trần Xuân Soạn (phường Tân Kiểng, quận 7), ông Huỳnh Văn Dũng không thể nào nhớ hết mình đã trải qua bao nhiêu mùa ngập nước trên con đường này. Năm sau nước luôn ngập cao hơn năm trước. Triều cường cộng với mưa lớn khiến con đường ngập sâu trong nước nhiều giờ. "Đường biến thành sông, buôn bán ế ẩm, đi lại khó khăn, sinh hoạt bị đảo lộn, rác trôi khắp nơi làm mất vệ sinh. Chúng tôi cứ nghe nói công trình này sắp xong mà không biết khi nào. Cũng mong thấy cảnh tấm van hạ xuống khi nước triều lên, mưa lớn, để dân bớt khổ" - ông Dũng nói.

Ngược lên quận Gò Vấp, nơi có nhiều tuyến đường ngập thời gian gần đây. Ngã tư đường Nguyễn Văn Khối - Lê Văn Thọ là nỗi ám ảnh của người dân khi đi qua khu vực này vào mùa mưa. "Đường này ngập đủ để… xe chết máy" - ông Nguyễn Hữu Phát (ngụ phường 8, quận Gò Vấp) nói. Theo ông, đoạn đường này thường xuyên ngập khi mưa lớn. Nhiều người phải để lại xe máy bên đường, lội nước đưa con đi học tại các trường gần đó. Mùa mưa sắp đến kéo theo nỗi lo cuộc sống bị đảo lộn của hàng trăm hộ dân sống tại khu vực này. Khi hỏi về công trình chống ngập đang được triển khai tại đây, ông Phát ngao ngán: "Không thấy ở đây người ta thi công gì. Chắc năm nay lại ngập tiếp".

Trở lại với "rốn ngập" chợ Thủ Đức (TP Thủ Đức), người dân nơi đây hy vọng dự án xây dựng hệ thống thoát nước đường Võ Văn Ngân sẽ giúp thoát cảnh "cù lao giữa phố" mỗi khi mưa, vậy mà mọi việc vẫn ì ạch. Một đoạn vài chục mét bên hông chợ (đường Lê Văn Ninh) với lô cốt án ngữ từ trước Tết vẫn chưa tháo dỡ. Trong khi đó, lô cốt cuối đường Võ Văn Ngân đã dựng hơn 1 tháng vẫn chưa xong. "Không biết họ thi công kiểu gì bên trong. Công nhân chỉ làm từ 10 giờ đêm tới 5 giờ sáng. Tuyến đường huyết mạch của Thủ Đức đi qua chợ nên ngày nào cũng kẹt xe, đặc biệt là giờ cao điểm. Người dân chẳng buôn bán gì được. Không biết dự án khi nào xong, chắc năm nay lại sống cảnh nước ngập lênh láng, chẳng làm ăn, buôn bán gì được" - ông Lê Văn Chiến, buôn bán gần vòng xoay chợ Thủ Đức, than thở.

Vẫn phải... chờ!

Đối với dự án chống ngập cho chợ Thủ Đức, đại diện đơn vị thi công cho biết các công việc được vận hành trơn tru nhưng đang "bí" vốn vì doanh nghiệp đã cạn nhưng không được ứng vốn từ chủ đầu tư. "Nếu được bố trí vốn thì đến ngày 30-6 sẽ hoàn thành dự án. Nhưng tình hình này thì dự án sẽ trễ. Chúng tôi không biết khi nào được tạm ứng kinh phí. Không có tiền thì không làm được. Tiến độ dự án phụ thuộc nguồn vốn nhà nước bố trí" - đại diện đơn vị thi công nói. Khởi công tháng 10-2020, dự án có tổng vốn đầu tư gần 130 tỉ đồng, dự kiến hoàn thành sau 17 tháng thi công. Đến nay, toàn dự án mới đạt hơn 50% khối lượng thi công.

Liên quan tiến độ dự án chống ngập 10.000 tỉ đồng, ông Nguyễn Tâm Tiến, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Trung Nam BT 1547 - nhà đầu tư dự án, cho biết dự án vẫn không thể tái triển khai được như kỳ vọng, vì nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Đến tháng 12-2021, dự án đã tạm dừng thi công 3 lần vào các năm 2018, 2019 và 2020. Nhà đầu tư hiện chỉ mong muốn sớm triển khai dự án trở lại để giúp giải quyết ngập cho người dân.

Nói về dự án này, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP HCM (gọi tắt là Ban Đô thị) cho hay do chưa được ký kết phụ lục hợp đồng gia hạn thời gian hoàn thành (hết hạn từ tháng 6-2020) nên dự án tạm ngưng thi công. Cũng vì thế, ngân hàng không thể tái cấp vốn khiến dự án bị đình trệ. "UBND TP HCM đã chỉ đạo các sở, ban, ngành tập trung giải quyết và làm việc với bộ, ngành trung ương, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan để sớm tái cấp vốn, sớm hoàn thành dự án. Thành phố đang điều chỉnh phụ lục hợp đồng để triển khai các bước tiếp theo. Thành phố quyết tâm hoàn thành dự án trong năm 2022" - đại diện Ban Đô thị nói.

Về tình hình chống ngập trên địa bàn thành phố, theo Ban Đô thị, đến nay, hệ thống thoát nước cho 3 tuyến đường Bàu Cát, Ba Vân, Trương Công Định đã hoàn thành, chỉ còn hoàn thiện phần vỉa hè và các vấn đề liên quan đến hồ sơ hoàn công, bàn giao. Vì vậy, các công trình đã phát huy hiệu quả chống ngập. Trong khi đó, một số tuyến đường ở quận Gò Vấp như Lê Văn Thọ, Nguyễn Văn Khối cần đầu tư cải thiện năng lực thoát nước. Trong thời gian tới, một số dự án sẽ được trình HĐND TP HCM để ghi vốn đầu tư, nhằm sớm giải quyết ngập.

Sở Xây dựng TP HCM thông tin hiện toàn thành phố còn 18 tuyến đường ngập do mưa gồm: Nguyễn Hữu Cảnh, Bạch Ðằng (quận Bình Thạnh); Tân Quý, Phan Anh (quận Tân Phú); Ba Vân, Trương Công Ðịnh, Bàu Cát (quận Tân Bình); Lê Ðức Thọ, Quang Trung, Nguyễn Văn Khối (Cây Trâm cũ, quận Gò Vấp); Ðặng Thị Rành, Thảo Ðiền, Quốc Hương, Nguyễn Văn Hưởng, Dương Văn Cam, Kha Vạn Cân, Quốc lộ 1A (TP Thủ Ðức), Hồ Học Lãm (quận Bình Tân); 4 tuyến đường ngập do mưa cộng với triều cường: Nguyễn Văn Hưởng (TP Thủ Ðức), Quốc lộ 50 (huyện Bình Chánh), Lê Văn Lương (huyện Nhà Bè), Trần Xuân Soạn (quận 7). Riêng trên địa bàn TP Thủ Ðức, tồn tại 4 tuyến đường xuất hiện ngập trong mưa như: Lê Văn Việt, Lã Xuân Oai, Lương Ðịnh Của, Nguyễn Duy Trinh. 

"Theo kế hoạch giảm ngập giai đoạn 2021-2025 do UBND TP HCM ban hành, tổng kinh phí hơn 101.000 tỉ đồng.

5 nhóm giải pháp chống ngập

Theo Sở Xây dựng, thời gian tới TP HCM sẽ quyết liệt thực hiện Ðề án chống ngập và xử lý nước thải TP HCM giai đoạn 2020 - 2045 và Kế hoạch chống ngập và xử lý nước thải giai đoạn 2020 - 2030 với 5 nhóm giải pháp.

Thứ nhất, nâng cao chất lượng quy hoạch, hiệu quả quản lý quy hoạch; triển khai quy chế, giải pháp liên kết giữa các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Thứ hai, tập trung thực hiện các giải pháp công trình để phục vụ giải quyết ngập với các giải pháp ngắn hạn, dài hạn. Thứ ba, rà soát, bổ sung chính sách thu hút các nguồn lực đầu tư; cải cách thủ tục hành chính, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án, công trình giảm ngập; ứng dụng công nghệ thông tin trong điều hành các công trình thoát nước. Thứ tư, tăng cường liên kết, hợp tác khoa học - công nghệ, nâng cao năng lực dự báo phục vụ công tác xóa, giảm ngập nước. Thứ năm, phát huy vai trò của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội trong công tác tuyên truyền vận động người dân.

QUỐC ANH - LÊ VĨNH