Xã Nhơn An, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định vốn được xem là "thủ phủ" mai vàng của miền Trung vì nơi này cung cấp mai cho thị trường cả nước. Nhơn An hiện có 2.800 hộ dân thì hơn 2.200 hộ sinh sống bằng nghề trồng mai với hàng triệu chậu. Đến nay, hầu hết người dân các thôn Háo Đức, Trung Định, Thành Thái, Thanh Liêm, Tân Dương đã chuyển sang trồng mai.

Đau đầu vì mai nở sớm

Đầu tư tiền bạc, công sức để chăm sóc mai cả năm trời, Tết nguyên đán là thời điểm các nhà vườn ở xã Nhơn An đưa ra thị trường để thu hồi vốn. Thế nhưng, năm nay, nhiều nhà vườn ở đây đang rầu rĩ vì hàng loạt chậu mai bung hoa nở sớm.

Gia đình anh Nguyễn Văn Tùng, ngụ thôn Trung Định, năm nay trồng 1.000 chậu mai, dự tính bán Tết thu khoảng 500 triệu đồng. Thế nhưng, mới đến 20 tháng chạp - tức còn 10 ngày nữa mới tới Tết, hơn phân nửa vườn mai đã nở hoa.

"Năm nay, dù không mưa lũ như những năm trước nhưng do mưa nhiều, cộng với thời tiết lạnh kéo dài nên gia đình tôi quyết định lặt lá mai sớm. Thế nhưng, những ngày cận Tết trời lại bất ngờ nắng ấm khiến hoa mai bung nở. Kiểu này thì Tết năm nay không bán được bao nhiêu mai, gia đình tôi thất thu nặng nề, không biết lấy đâu ra tiền để năm tới đầu tư" - anh Tùng than thở.

Phập phù hoa kiểng Tết (*): Nhà vườn lãnh đủ - Ảnh 1.

Nhiều vườn mai ở Nhơn An đã nở hoa sớm do thời tiết thất thường Ảnh: ĐỨC ANH

Với thâm niên hàng chục năm trồng mai Tết nhưng ông Trần Ngọc Thành ở thôn Háo Đức cũng bị "hố hàng" vì thời tiết diễn biến khó lường. Vào cuối tháng 11 âm lịch, ông nghĩ rằng tháng chạp năm nay sẽ lạnh nên thuê người lặt lá vườn mai của mình. Tuy nhiên, sau 2 ngày lặt được 200 chậu, trời bỗng trở nắng ấm. Ông Thành gấp rút hoãn lặt mai sau đó vài ngày.

"Tết nào gia đình tôi cũng bán mai được khoảng 400 triệu đồng, sau khi trừ chi phí còn lãi chừng 100 triệu đồng. Nhưng năm nay, có lẽ tiền bán mai giảm mạnh vì số mai lặt lá sớm đã nở, không bán được. Mấy ngày nay trời nắng ấm, cộng với ban đêm sương xuống nhiều nên số mai đã lặt lá, nụ hoa càng nhanh bung" - ông Thành cho biết.

Hiện nay, hàng trăm nhà vườn ở "thủ phủ" mai vàng Nhơn An cũng lâm vào tình cảnh tương tự. Theo nhiều người trồng mai, ngoài chuyện phụ thuộc vào yếu tố thời tiết, sâu bệnh… thì việc chọn đúng thời điểm lặt lá để hoa nở theo ý muốn - đúng những ngày Tết - là cực kỳ quan trọng, quyết định vụ hoa Tết năm đó "thắng" hay "thua". Thông thường, từ cuối tháng 11 đến 15 tháng chạp là thời điểm lặt lá mai. Nếu thời tiết lạnh kéo dài, nhà vườn sẽ lặt lá mai sớm hơn. Song, nếu sau đó trời bỗng dưng nắng ấm thì hoa mai sẽ sớm bung nở, nhà vườn coi như lãnh đủ.

Ông Nguyễn Tấn Đức, Chủ tịch UBND xã Nhơn An, cho biết vụ hoa Tết năm nay, các nhà vườn trên địa bàn xã dự kiến xuất bán khoảng 2 triệu chậu mai, doanh thu khoảng 30 tỉ đồng. Tuy nhiên, do hoa bung nở sớm, không bán được hoặc phải bán rẻ, doanh thu bán mai dự báo sẽ ảnh hưởng nặng.

Đắng lòng trả lại tiền cọc

Những ngày này, nhiều nhà vườn ở Làng hoa Cẩm Châu nức tiếng tại TP Hội An, tỉnh Quảng Nam cũng đang điêu đứng. Hàng chục ngàn chậu hoa mãn đình hồng, mồng gà… nở sớm trước Tết gần nửa tháng khiến thương lái rút lại tiền đặt cọc, nhà vườn lỗ nặng.

Là người có kinh nghiệm trồng hoa Tết gần 20 năm nay nhưng ông Cao Văn Quý - ngụ khối Sơn Phô 1, phường Cẩm Châu, TP Hội An - vẫn thẫn thờ khi nói đến gần 1.000 chậu mãn đình hồng của gia đình đang có nguy cơ phải nhổ bỏ vì nở hoa quá sớm.

"Năm nay lỗ nặng rồi… Gia đình tôi trồng cả ngàn mét vuông, tốn gần 40 triệu đồng nhưng không ngờ hoa trổ sớm và đang tàn dần. Hoa này đến khoảng 27 Tết là rụi hết" - ông buồn bã.

Phập phù hoa kiểng Tết (*): Nhà vườn lãnh đủ - Ảnh 2.

Tại Làng hoa Cẩm Châu, mãn đình hồng cũng đã rộ quá sớm Ảnh: VĨNH QUYÊN

Chỉ tay vào vườn hoa mồng gà, cúc pha lê chuẩn bị nhổ bỏ, bà Phan Thị Biên ở khối Sơn Phô 2 lắc đầu tiếc rẻ vì không thể lấy lại được vốn liếng và công sức bỏ ra hơn 3 tháng qua. Theo bà Biên, do hoa bị nấm lin, nhện đỏ tấn công nên thân và lá đã khô rồi chết dần khoảng 10 ngày nay. Nhà vườn nháo nhào phun thuốc, tưới lá chừng nào thì cây càng nhanh chết chừng đó.

"Mấy tháng trước, mưa lớn gây ngập khiến 500 chậu cúc đại đóa, pha lê và cúc tiểu bị thối rễ nên gia đình tôi đành bó tay. Số diện tích hoa còn lại cũng bị nấm, nhện gây hại khiến gia đình tôi điêu đứng vì công cán, vốn đã bỏ ra hơn 20 triệu đồng coi như mất trắng" - bà Biên chua chát.

Theo thống kê sơ bộ, trên 20.000 chậu mãn đình hồng, mồng gà, vạn thọ… ở Làng hoa Cẩm Châu đang nở đầy vườn. Hàng chục hộ trồng hoa phải đắng lòng trả lại tiền nhận cọc trước đó cho thương lái và phải tự xoay xở để tìm đầu ra trước Tết. Hội Nông dân TP Hội An cho biết đây là năm thứ 3 liên tiếp, Làng hoa Cẩm Châu đối mặt tình trạng thất thu. 

Hoa cúc "cháy" hàng

Cũng tại Làng hoa Cẩm Châu, hoa cúc năm nay lại được mùa, giá cao. Thương lái đã đặt cọc mua hết hoa cúc ở đây từ ngày 15 tháng chạp. Ông Trịnh Văn Quang ở khối Sơn Phô 1 phấn khởi: "Giá hoa cúc năm nay tăng đột biến hơn 40% so với Tết năm ngoái".

Theo các nhà vườn ở Làng hoa Cẩm Châu, do lo sợ bị mưa ngập trở lại nên nhiều hộ đã chuyển từ trồng cúc sang trồng các loại hoa ngắn ngày như mãn đình hồng, vạn thọ, mồng gà. Không ngờ, các loại hoa này lại nở sớm khiến người trồng lỗ nặng.

Năm nay, Làng hoa Cẩm Châu xuống giống hơn 30 ha, tập trung ở 3 khối Sơn Phô 1, Sơn Phô 2 và An Mỹ.

(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 27-1

Kỳ tới: Quyết không bỏ nghề

ANH TÚ - VĨNH QUYÊN