Trở về quận 12 (TP HCM) sau hơn 20 năm xa xứ, bà Ngô Kim Hoa (57 tuổi, Việt kiều Mỹ) không dám tin vào mắt mình, khi dấu ấn về một vùng quê với những con đường đá, đất nhỏ bé cùng những căn nhà lụp xụp ven đường nay chỉ còn trong trí nhớ. Nhìn dòng xe cộ tấp nập qua lại cầu Tham Lương, chạy trên đường Trường Chinh về đường Phan Văn Hớn, Nguyễn Ảnh Thủ, Nguyễn Văn Quá với những dãy nhà cao tầng, hàng quán, cửa hiệu khang trang, hiện đại mọc san sát hai bên đường, bà Hoa tấm tắc: "Mọi thứ thay đổi nhiều quá, đi lên nhanh quá!".

Bất ngờ ngày trở lại

Trong ký ức của bà Hoa, ngày xưa con đường Trường Chinh còn nhỏ hẹp, nhà cửa lụp xụp, buôn bán lèo tèo. "Bây giờ, nhìn những tòa nhà sừng sững mọc dọc theo con đường Trường Chinh rộng thênh thang, quả thật tôi không tin vào mắt mình" - bà Hoa nói và nhận xét đường Trường Chinh hiện tại không thua gì với những đại lộ nơi bà đang sinh sống.

Còn theo ông Trương Minh Tân (50 tuổi, ngụ phường Ðông Hưng Thuận, quận 12), nói đến sự phát triển hiện đại của đô thị quận 12 thì không thể không kể đến những đổi mới về công nghệ khi thực hiện các thủ tục hành chính mà ông cũng như nhiều người dân đã cư ngụ lâu năm trên mảnh đất này chưa từng hình dung. "Chẳng hạn bây giờ, tôi muốn phản ánh về chợ tự phát Trần Thị Cờ lấn chiếm lòng lề đường, gây ách tắc giao thông thì chỉ cần vào Facebook của quận, viết phản ánh vào tin nhắn và gửi đi. Chỉ vài phút sau sẽ được phản hồi: "Chào anh/chị, chúng tôi sẽ chuyển ý kiến phản ánh của anh/chị đến đơn vị chức năng giải quyết. Trân trọng!" - ông Tân vừa kể vừa thao tác như để làm chứng.

Cũng theo ông Trương Minh Tân, giờ ông đi đâu cũng thấy tiện bởi các con đường nhỏ bé khi trước giờ đã rộng lớn với 5-7 làn xe; nhiều con hẻm xưa giờ đã mở rộng thành đường. Ðặc biệt, người dân quận 12 giờ đã không còn sợ cảnh vỡ đê nước tràn vào nhà khi đê bao đã gần như khép kín. "Nói chung ở quận 12 giờ cái gì cũng có. Siêu thị, trường học, khu vui chơi thể thao..., ra khỏi nhà là thấy ngay" - ông Tân hào hứng khoe.

Chủ tịch UBND quận 12 Lê Trương Hải Hiếu nói rằng quận đang trong tiến trình đô thị hóa mạnh mẽ, phù hợp với định hướng phát triển dịch vụ, công nghiệp... Ðến nay, tình hình kinh tế của quận có nhiều chuyển biến tích cực, môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện, tốc độ tăng trưởng kinh tế khá và ổn định. Giá trị sản xuất ngành thương mại - dịch vụ tăng bình quân 17,11%/năm, công nghiệp tăng 12,76%/năm. "Từ 458 doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể ngày đầu thành lập quận, đến nay toàn quận có hơn 33.000 doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể. Tổng thu ngân sách năm sau cao hơn năm trước, tỉ lệ thu giai đoạn 2016-2020 đạt hơn 12.600 tỉ đồng" - ông Hiếu thông tin thêm về sự phát triển vượt bậc của quận 12.

TĂNG SỨC BẬT KHU TÂY BẮC TP HCM: Hạ tầng giao thông là chìa khóa phát triển - Ảnh 1.

Quận 12 ngày càng chứng tỏ vai trò hạt nhân của khu Tây Bắc TP HCM Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Vai trò hạt nhân của vùng Tây Bắc

Theo lãnh đạo quận 12, thời gian tới địa phương được kỳ vọng, nhờ "đòn bẩy" hệ thống hạ tầng đồng bộ, giao thông thuận tiện, đặc biệt là các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm đã và sẽ thực hiện như dự án xây dựng tuyến cao tốc TP HCM - Mộc Bài, dự án tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) và số 4 (Bến Thành - Thạnh Xuân), dự án Vành đai 3… giúp tăng khả năng kết nối liên tỉnh, liên kết vùng giữa các khu vực như Long An, Tây Ninh, Bình Dương và Ðồng Nai sẽ thay đổi nhanh chóng, toàn diện bộ mặt hiện đại của đô thị quận 12 nói riêng và khu vực Tây Bắc TP HCM nói chung.

Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn đánh giá quận 12 có tiềm năng rất lớn để phát triển trong tương lai, bởi hệ thống giao thông kết nối vùng của quận rất thuận lợi. Ngoài ra, khu vực này còn nằm ở phía Tây Bắc của sân bay Tân Sơn Nhất. Theo đó, đô thị có thể tăng mật độ, xây dựng hạ tầng về chiều cao mà ít gây ra những ảnh hưởng tới phễu bay của Tân Sơn Nhất. "Tuy nhiên, để quận 12 phát triển bền vững buộc phải có hệ thống giao thông huyết mạch theo hướng Ðông - Tây, Bắc - Nam trong nội quận song song với hệ thống giao thông kết nối vùng để có thể kết nối thuận tiện" - kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn nêu giải pháp.

Thạc sĩ Lê Anh Tú, giảng viên Trường ÐH Văn Lang, cũng khẳng định từ góc độ kinh tế, dễ thấy rằng quận 12 đóng vai trò hạt nhân kết nối các huyện ngoại thành thuộc khu Tây Bắc TP với khu vực nội thành… Nhờ có giao thông ngày một thông thoáng và cơ sở hạ tầng tốt, nhiều dự án bất động sản đã phát triển mạnh ở quận này, càng tạo nên diện mạo khang trang cho quận.

Thạc sĩ Thạch Phước Hùng - chuyên gia nghiên cứu các vấn đề phát triển đô thị và chính sách - nhấn mạnh với vị trí là vùng đệm giữa khu vực trung tâm TP và khu Tây Bắc, sự phát triển của quận 12 giữ vai trò quan trọng trong việc lan tỏa việc làm cũng như đầu tư đến các khu vực trên. Vì vậy, sự phát triển của quận 12 giữ vai trò hạt nhân trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của toàn bộ khu vực Tây Bắc TP. Ông nói thêm tốc độ tăng trưởng dân số cao do di dân cơ học là động lực cho tăng trưởng kinh tế của quận12, song điều này cũng dẫn đến những áp lực lớn về cơ sở hạ tầng và an sinh xã hội. Ðể tiếp tục thu hút di dân và bảo đảm môi trường sống chất lượng của một đô thị năng động, hệ thống nhà ở, vệ sinh công cộng, giao thông nội bộ, công viên, trường học, bệnh viện và các cơ sở phúc lợi khác cần được cải thiện.

Kiến trúc sư Nguyễn Khiêm, giảng viên thỉnh giảng Trường ÐH Kiến trúc TP HCM, phân tích theo hướng kết nối liên tỉnh với 2 tỉnh lân cận là Long An với Bình Dương thì quận 12 là vị trí cửa ngõ phía Tây của TP cũng là nơi thuận tiện nhất về mặt giao thông để kết nối hai địa phương này với khu trung tâm TP. Như vậy quận 12 sẽ là một trung tâm đô thị phát triển riêng về phía Tây Bắc là lẽ đương nhiên.

Để phát triển khu Tây Bắc, chính quyền TP HCM cần tập trung thúc đẩy phát triển kinh tế cho quận 12 để tạo nên sự lan tỏa về đầu tư và lao động. Ðể làm điều đó, chính quyền cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng giao thông kết nối khu vực và hạ tầng nội bộ của quận một cách nhanh chóng".

Thạc sĩ THẠCH PHƯỚC HÙNG - chuyên gia nghiên cứu các vấn đề phát triển đô thị và chính sách

Ý LINH - XUÂN HUY