Vừa qua, liên quan đến những vi phạm, Công ty TNHH AB Mauri (gọi tắt Công ty AB Mauri; tại xã La Ngà, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai) đã bị xử phạt hành chính, tạm dừng hoạt động; đồng thời, cơ quan chức năng đã đào hệ thống cống xả của công ty lên để kiểm tra theo đơn tố cáo của người dân.

Chưa phát hiện bất thường

Trước đó, bà Lê Thị Tình (61 tuổi; ngụ ấp 4, xã La Ngà), đại diện cho nhiều hộ dân tại xã La Ngà, đã gửi đơn đi khắp nơi khiếu nại về việc Công ty AB Mauri gây ô nhiễm khiến người dân nơi đây khốn khổ suốt gần 20 năm. Trong đơn, bà Tình có nhắc đến việc nếu đào lên kiểm tra mà không phát hiện đường ống cống xả của công ty thì sẽ chịu hoàn toàn kinh phí. Cụ thể, theo bà Tình, những thời điểm trước, ô nhiễm không khí lên đến cực điểm, mùi hôi rất khó chịu, có giai đoạn nhiều người dân trong vùng mang bệnh tật, nhiều cái chết diễn ra liên tục khiến cả vùng hoang mang. Người dân phải dùng các loại keo, xốp bịt kín các kẽ hở nhà cửa, sống như trong "lô cốt". Gần đây, không khí "dễ thở" hơn khi công ty đầu tư nhà máy xử lý chất thải để khắc phục ô nhiễm. Thế nhưng mới đây, công ty lại tăng công suất nên đã để xảy ra sự cố phát tán khí độc ra khắp vùng.

Truy tận cùng ô nhiễm ở La Ngà - Ảnh 1.

Quá trình khai quật, hệ thống cống ngầm cũ từ lâu không hoạt động cũng được đào lên

Ngày 31-5, cơ quan chức năng đào hệ thống cống phía sau nhà máy của Công ty AB Mauri lên kiểm tra, đông đảo người dân cũng như nhiều thành phần cơ quan chức năng và báo chí được mời giám sát. Thậm chí, các phóng viên báo chí còn được… đề nghị ký vào biên bản. Tuy nhiên, tại hiện trường, ông Ngô Văn Phúc, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Định Quán, cho biết quan sát thì không thấy bất thường về thổ nhưỡng, chưa phát hiện hệ thống xả thải nào khác, những hệ thống cống cũ từ lâu không còn sử dụng của công ty cũng được đào lên dỡ bỏ. Về phía bà Tình, khi được hỏi về kinh phí kiểm tra, khảo sát, bà cho biết do chưa phát hiện bất thường nhưng đã dỡ bỏ được đường ống cũ trong lòng đất nên sẵn sàng trả… một nửa kinh phí.

Chờ quyết định cụ thể

Trao đổi với chúng tôi, ông Ngô Chơn Trí, Giám đốc điều hành Công ty AB Mauri, cho hay trước mắt công ty đang tập trung lên kế hoạch khắc phục ô nhiễm. Việc đào hệ thống cống để cơ quan chức năng và người dân kiểm tra cũng chính là đề nghị của công ty, mong muốn cố gắng minh bạch để khắc phục "chứ chưa quá chú trọng đến vấn đề kinh phí đào xới để kiểm tra".

Trong khi đó, ông Trần Trọng Toàn, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trưởng tỉnh Đồng Nai, cho hay thực tế chưa có quyết định đình chỉ hoạt động của Công ty AB Mauri. Cụ thể, văn bản ban hành ngày 30-5 của UBND tỉnh Đồng Nai yêu cầu Sở Tài nguyên và Môi trường thông báo đến Công ty AB Mauri về việc tạm dừng hệ thống xử lý nước thải, đồng nghĩa với việc tạm ngưng hoạt động sản xuất của nhà máy để rà soát, khắc phục các tồn tại về môi trường và chỉ được hoạt động lại sau khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, có văn bản chấp thuận theo quy định. Thời gian công ty bắt đầu ngừng hoạt động là từ 10 giờ ngày 3-6. Ngoài ra, Công ty AB Mauri còn bị phạt 85 triệu đồng vì nhiều vi phạm về quy định bảo vệ môi trường.

Trả lời câu hỏi về việc người dân có phải trả kinh phí kiểm tra rà soát ô nhiễm hay không, ông Toàn nói chỉ mới là ghi nhận làm việc ban đầu chứ chưa có quyết định cụ thể. "Tất cả thông tin ban đầu đã được ghi trong biên bản, có chữ ký của các bên tại hiện trường…" - ông Toàn nói. 

Rà soát toàn khu vực

Liên quan những vi phạm, chính Công ty AB Mauri đã có văn bản xin tạm dừng hoạt động để khắc phục những tồn tại. Các lỗi cụ thể của công ty là khi vận hành thử nghiệm các công trình bảo vệ môi trường theo phê duyệt của các cơ quan chức năng, công ty đã không gửi báo cáo cho địa phương tham vấn cộng đồng. Quá trình vận hành, công ty để xảy ra sự cố từ bể chứa men vi sinh làm phát sinh mùi hôi thối ra khu dân cư. Công ty cũng chưa báo cáo cho cơ quan phê duyệt đánh giá tác động môi trường về sự cố trên. Đây là lần thứ 3 Công ty AB Mauri bị đình chỉ hoạt động, các lần trước vào các năm 2009 và 2011.

Công ty AB Mauri nằm sát sông La Ngà, chung hệ thống nước mặt thuộc hồ thủy điện Trị An đổ ra sông Đồng Nai. Làng bè nơi xảy ra vụ cá chết hàng loạt sau một đêm mưa - chỉ cách vài trăm mét. Tại đây, ngoài Công ty AB Mauri còn nhiều công ty khác nằm trong danh sách thường gây ô nhiễm nặng. Việc truy nguồn xả thải tìm nguyên nhân cá nuôi của người dân chết hàng loạt và chống ô nhiễm trong toàn vùng được rà soát toàn bộ khu vực, không riêng gì Công ty AB Mauri.

Bài và ảnh: Xuân Hoàng