Dân trong vùng ảnh hưởng của dự án này không chống lại chủ trương triển khai dự án, vì họ hiểu nhà nước (ở đây trực tiếp là chính quyền địa phương) có quyền sử dụng đất đai - tài sản quốc gia - vào những việc phát triển quốc kế dân sinh, trong đó có việc đưa đất đai vào thực hiện các dự án để nâng cao hiệu quả khai thác tiềm năng.

Vậy họ khiếu kiện cái gì?

Báo Người Lao Động và nhiều cơ quan báo chí khác đã rất nhiều lần gặp gỡ các hộ dân này và đã rõ căn nguyên sâu xa nhất, cơ bản nhất để dẫn đến việc người dân khiếu kiện chính là việc đa số người dân bị thu hồi đất nằm ở các tờ bản đồ được xác định là không nằm trong các tờ bản đồ có quyết định thu hồi để phục vụ dự án.

Trong công văn mà Phó trưởng Ban Dân nguyện của Quốc hội là ông Lưu Bình Nhưỡng đề nghị Tổng Thanh tra Chính phủ khẩn trương chỉ đạo tổ chức thanh tra, kiểm tra đã nêu cụ thể 12 vấn đề cần làm rõ vì có dấu hiệu sai phạm theo phản ánh của người dân tại dự án này.

Theo ông Nhưỡng thì chính những điều đó đã gây ra sự tù mù trong quản lý đất đai, tù mù về quyền lợi người dân.

Thực ra, chuyện khiếu kiện ở dự án này từng được Thanh tra Chính phủ tổ chức thanh tra; Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Hội Luật gia Việt Nam cũng đã tiến hành giám sát, có ý kiến bằng văn bản; nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân đã vào cuộc, đề nghị xem xét, chỉ ra nhiều sai phạm nhưng rốt cuộc nhiều vấn đề vẫn chưa được làm sáng tỏ, chưa có câu trả lời dứt điểm.

Chưa vội để nói ngay rằng dân đúng hay chính quyền sai trong vụ này, vì còn phải đợi kết quả của việc kiểm tra, rà soát theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trương Hòa Bình. Tuy nhiên, điều mấu chốt mà hầu hết các vụ khiếu kiện đông người lâu nay xảy ra đối với các dự án chính là nằm ở cái sự "tù mù" mà ra.

Vì sao phải tù mù? Thì tại thiếu sự công khai minh bạch. Ở rất nhiều dự án, đội ngũ cán bộ của các cơ quan chức năng đã cố tình tạo ra cái sự tù mù để trục lợi. Kể cả khi dự án không sai; chính sách đền bù, bồi thường di dời, giải tỏa, tái định cư không sai… nhưng do không công khai thông tin đến người dân một cách cụ thể, thiếu kiên trì tuyên truyền, giải thích thì vô hình trung vẫn tạo ra cái sự tù mù, rồi từ đó mà nảy sinh khiếu kiện.

Chính quyền nhà nước ta là chính quyền "của dân, do dân và vì dân", nên tư tưởng "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" phải được xuyên suốt trong mọi hành động.

Cho nên, chỉ ở đâu mà chính quyền thực sự là của dân, vì dân, công khai minh bạch trong mọi hành động thì những sự tù mù sẽ không có đất sống. 

Lương Duy Cường