Gác thờ, "đài ông Tám" và nhà cổ ở Tân Phong

Gác thờ do ông Tám, tên chữ trong giấy là Trần Thanh Bình, tự lập. 82 tuổi, gầy nhom, nhưng ông Tám đi lại trên đường tuồng như cỡ gần sáu mươi, đi nhanh nhẹn. Chuyện lập gác thờ này cũng có mấy báo đăng, tuy nhiên cái tiếng về gác thờ ở một vùng cù lao lọt thỏm giữa bốn bề sông nước mênh mông thì vẫn phảng phất sự đặc biệt.

Nơi đây, cù lao Tân Phong, rợp những vườn cây ăn trái chôm chôm, bưởi, nhãn, sầu riêng. Nơi đây, tờ mờ 5g sáng, họp chợ nổi. Bình minh sắc hồng tựa bức tranh tuyệt đẹp soi bóng những chiếc ghe chập chờn trên dòng sông, soi bóng những cây “bẹo” - treo lủng lẳng chôm chôm, nhìn từ xa biết liền đó là ghe bán chôm chôm, treo bưởi biết là ghe bưởi, treo ca nhựa biết là bán tạp hóa, treo gì bán đó, cho khách vãng lai đi chơi sông nước bất chợt, cho khách thương hồ lênh đênh cả đời.

Cù lao Tân Phong quanh năm ra trái, ghe đưa du khách ngoại quốc tham quan lai rai mỗi ngày. Một số du khách ghé qua gác thờ, tham quan. Bên dưới nhà là nơi sinh hoạt của gia đình. Bước lên cầu thang hẹp té, ở trên là bàn thờ Hồ chủ tịch. Gác khá chật, ở chỗ đặt những bức ảnh ông bà, các bậc gia tiên như thường thấy tại nhiều nhà dân Nam Bộ, nhưng ông Tám dọn chỗ, làm khác đi, trịnh trọng đặt di ảnh Hồ chủ tịch, lư hương. Mỗi kỳ 2-9 hàng năm, ông Tám lại làm lễ giỗ. Đúng ngày 2-9-1998, tám năm về trước, ông Tám làm lễ khánh thành gác thờ.

Ông Tám trong căn buồng nhỏ dùng làm trạm điều khiển truyền thanh Tân Thiện

Đi theo cách mạng từ mùa thu 1945 cho đến ngày thống nhất đất nước, người chiến binh già về lại với căn nhà đời thường nhưng rồi… ngồi im không chịu nổi, căn cốt của người quen hoạt động xui khiến tay chân ông chộn rộn. “Tui gom lương hưu lúc đó được trên mười triệu, xây gác thờ. Bên huyện Cai Lậy nghe tiếng, mới đầu chưa biết quyết thế nào, nhưng đến hồi tui mời mấy ảnh về dự giỗ, xả heo ra cúng, mấy ảnh phải công nhận”. Ở vài nơi tại đồng bằng Cửu Long có lập đền Hồ chủ tịch từ thời chiến, bề dày tồn tại của đền được liệt vào hạng “truyền thống”, nhưng gác thờ của ông Tám Tân Phong thì đến thời bình mới có.

Đó là chuyện thứ nhất. Còn thứ hai, đó là trạm truyền thanh ấp Tân Thiện - cũng do ông Tám tự lập luôn! “Tui đi xin huyện cái loa, ampli, mấy ảnh nói đồ cũ thì còn, cũ của mấy chú nhưng mới của tui, lo gì. Tui lấy tiền túi sửa loa. Làm riết hai mươi năm, đến năm 2005, huyện cho tui máy cátsét SONY mới để bắt sóng FM cho ngon, và một mạnh thường quân khác đem cho tôi cái loa 100W”.

Khi chợ nổi nhóm bạn, lúc đó cũng vang lên loa tin tức thời sự, phát từ 5g đến 6g30 sáng. Những mẩu chuyện phát triển nông thôn, đoàn kết dân cư, thời sự của huyện (tiếp âm đài phát thanh Cai Lậy), rồi qua thời sự trong tỉnh (tiếp âm đài Tiền Giang), thời sự trong nước và quốc tế (tiếp âm đài Tiếng nói Việt Nam). Người trong ấp, trong xã, sáng sớm nghe alô, alô từ loa “đài ông Tám” là biết đúng 5 giờ, thay cho giờ báo thức.

“Đài ông Tám” chỉ… một người từ việc tiếp sóng, chỉnh âm, chọn chương trình,...tất cả không hưởng kinh phí biên chế nhà nước gì cả. Thỉnh thoảng, ông Tám đi chơi xa, đài đành phải im re. Mấy vị bên chính quyền, như anh Hai bên công an, anh Tám bên ủy ban ấp nói: “Không nghe ổng phát đài, mấy bữa đó thấy thiếu thiếu…”. Nghe riết, trở thành thói quen. Chuyện này coi bộ “kỳ dị” đối với một số khách nơi khác đến, thế kỷ 21 rồi mà phát loa ầm ầm đánh thức cả xóm dậy. Nhưng, thực tế ở Tân Phong là vậy, mãi thành quen. Ông Tám lãnh nhiều bằng khen từ chính quyền vì cái sự tạo được thói quen đó. “Tui lớn tuổi khó ngủ, 4g sáng đã dậy rồi, ngồi không thì buồn…Với lại, lập trạm truyền thanh có ích chớ, giúp bà con nắm thời sự mỗi ngày”.

Chuyện thứ ba: ông Tám ngoắc chiếc honda ôm, để đưa đi…trở ngược quá khứ. Có dè đâu trong tít sâu các vườn ăn trái lại giấu vài ngôi nhà bạc ngói. Một căn từ đời ông sơ, lâu trên trăm năm, cột kèo còn cứng cáp, nhưng một số bao lam thì rệu bắt thương, búng ngón tay vào, rơi từng mảnh. Gia chủ báo giá hai trăm triệu đồng, đành lòng phải đi chỗ khác, ở nữa thì lấy đâu đủ tiền tu bổ. Một căn khác hoành tráng, kiến trúc tây kết hợp ta, cụ tổ của ngôi nhà đương thời làm quan, đặc biệt trong nhà còn nhiều vật dụng cổ, tỉ như cái tủ thờ chạm xà cừ hình con rồng đắp nổi rất ấn tượng, ánh sáng chiếu vào lấp lánh đa sắc, nghe đâu giá tủ thờ cũng ngoài hai mươi cây vàng.

Ông Tám tặc lưỡi, càu nhàu miết khi đưa khách đến thăm hai ngôi mộ cổ. Xây bằng đá ong, mộ đắp cong như mu rùa, có bức hoành lân, có cá hóa long chầu hai bên. “Tui nói với bên bảo tàng tỉnh, mấy anh đưa người xuống khảo sát, nghiên cứu, lập hồ sơ, đặng còn biết lịch sử chớ. Nói riết, nhiều năm rồi, nhưng…Những mộ cổ vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt. Có ghi thành sách, sẽ thú vị chớ, có quá khứ thì con người sống mới an tâm chớ".

Hai chuyện thời nay, lập gác thờ và lập trạm truyền thanh đã khiến du khách nhớ đến Tân Phong. Nhưng còn chuyện bảo tồn vốn cổ thì vẫn… để đó!