Không coi du học là trào lưu hay lối thoát

Nhưng ngày càng có nhiều người nghi ngại những rủi ro của việc đi theo hình thức này. Thực tế, nhiều học sinh (HS) học giỏi ở Hà Nội, TPHCM đã rất thành công sau khi đi giao lưu 1 năm ở Mỹ. Thành công là xin được học bổng ở một trường ĐH nào đó, theo 4 năm ĐH chỉ tốn của gia đình khoảng 12.000 -20.000 USD. Nhưng những HS không thực sự giỏi - nhất là môn tiếng Anh - thì cũng gặp rất nhiều vất vả khổ sở. Nhiều HS phải về nước, có HS phải đăng ký vào cao đẳng cộng đồng ở Mỹ rồi trầy trật chuyển tiếp sang ĐH 4 năm. Chi phí cho 4 năm học này cũng hết khoảng 30.000-50.000 USD. Cuối cùng cũng có bằng ĐH ở Mỹ nhưng của những trường không có tiếng tăm lắm. Thực ra nếu được như vậy thì vẫn thành công, nhưng có những em học không giỏi, gia đình chưa lường hết được chi phí tốn kém khi cho con học ở Mỹ nên “hụt hơi”, dẫn đến áp lực cho con cái và gia đình. Có em đã bị rối loạn tâm lý, phải về VN điều trị.

Ngoài ra, các trường trung học ở Mỹ cũng được đánh giá xếp hạng như các trường ĐH. Các trường danh tiếng có chất lượng miễn bàn, là nơi học tập lý tưởng. Nhưng các trường danh tiếng này hầu hết là trường tư thục (Private) nên chi phí cho 1 năm học rất đắt so với thu nhập của người VN, khoảng 40.000-50.000 USD. Tuy nhiên, chi phí cao như vậy không phải là không có lý bởi ở đó HS được quan tâm hết sức chu đáo. Theo dõi diễn đàn của các HS VN hiện đang theo học ở hệ thống Private High School thì thấy số lượng cũng chưa nhiều. Đa phần các HS được theo học ở hệ thống trường loại này đều đi theo diện học bổng do chính các trường đó cấp hoặc học bổng 1 năm của tổ chức Assist. Các HS tự đóng tiền đi học ở các trường này hiện nay rất ít, nhưng theo tôi, trong những năm tới đây, với sự xuất hiện ngày càng nhiều của tầng lớp trung lưu thì việc bỏ hàng trăm ngàn USD cho con đi học phổ thông ở Mỹ sẽ phổ biến hơn.

Đón bắt được trào lưu đó, hiện nay đã lác đác khoảng dăm trường hằng năm có về VN tuyển sinh và tìm HS giỏi để trao học bổng. Thực ra các trường tư thục nội trú này chẳng phải thiếu HS, nhưng chiến lược kinh doanh của họ là trong mỗi trường có khoảng 13%-15% HS quốc tế, tức là khoảng trên dưới 100 HS quốc tế mỗi trường, chia đều cho khoảng 40 quốc gia. Như vậy mỗi năm một trường cũng chỉ có khoảng 1-2 HS VN mà thôi. Đặc biệt các trường này yêu cầu rất cao nên không chỉ có tiền là vào được mà phải học thật giỏi mới được nhận vào. Và khi được nhận vào học, HS VN phải học lại 1 hoặc 2 năm. Mấy năm vừa qua họ đã trao khá nhiều học bổng cho HS VN, e rằng trong những năm tới họ sẽ không hào phóng như trước nữa khi kinh tế VN ngày càng tăng trưởng, thu nhập của những bậc cha mẹ quan tâm tới chuyện đưa con du học cũng đã tăng lên nhiều. Chẳng hạn, Nhật Bản, Hàn Quốc... nhiều năm qua hầu như đã không thể kiếm được học bổng, trừ trường hợp đó là HS đặc biệt xuất sắc.

Tóm lại, nếu con học giỏi, gia đình không dư dả thì nên cho con du học theo hình thức giao lưu; với những gia đình có điều kiện tài chính nên cho con học ở các trường tư thục nội trú. Tránh nhất là tư tưởng coi việc đưa con du học là lối thoát cho những bế tắc trong gia đình kiểu con hư cần phải cách ly với đám bạn xấu, hay cha mẹ ly hôn, hoặc coi việc cho con du học theo trào lưu trong khi bản thân con chưa đủ kiến thức và tâm lý chưa sẵn sàng cho việc du học.

Một điều cần nói thêm là vấn đề tâm lý: Nhiều bậc cha mẹ tự thấy con mình giỏi nhất, do đó nên cho con dự các kỳ thi iBT, SSAT, SAT... để biết khả năng thực sự của con mình trước khi tốn kém tiền đưa sang Mỹ.