Nghỉ hè: Học hay chơi?

Thoạt nghe, câu hỏi trên tưởng chừng như vô lý. Vì nghỉ hè phải thực sự là nghỉ ngơi, vui chơi, thư giãn, để các em chuẩn bị sức khỏe và tinh thần cho năm học kế tiếp. Nhưng trên thực tế, kỳ nghỉ hè đã trở thành một “học kỳ thứ ba” của các em, là đề tài bàn luận của các nhà chuyên môn và các bậc phụ huynh.

Câu hỏi của các em, cha mẹ trả lời

Nếu đặt câu hỏi với các em nhỏ: “Nghỉ hè, con muốn học hay muốn chơi?”. Chắc chắn, câu trả lời sẽ là: “Con muốn chơi”. Một năm học dài trong 9 tháng, với vô số các công thức toán, lý, hóa, các bài văn, sử, địa, rồi một thời gian biểu dày đặc với những công việc, “nhiệm vụ” lặp đi lặp lại. Kỳ nghỉ hè thực sự với nghỉ ngơi, vui chơi, giải trí dường như là một phần thưởng mà các em rất mong đợi. Nhưng trong tình hình hiện nay, do sức ép học đường và một số lý do khác, kỳ nghỉ hè trở thành “học kỳ 3”. Chuyện nghỉ ngơi, chơi đùa trở thành một phần thưởng “xa xỉ” mà các bậc phụ huynh thường hạn chế tưởng thưởng cho trẻ.

“Con tôi năm tới sẽ lên lớp 5, là lớp cuối cấp. Chương trình học của cháu năm tới sẽ nặng lắm, tôi muốn tranh thủ mấy tháng hè cho cháu học trước đi là vừa!” – chị Kim Loan, ở quận Phú Nhuận-TPHCM, tâm sự. Còn chị Minh Nguyệt, quận Bình Thạnh, thì nói: “Tôi bận lắm, công việc lúc nào cũng tất bật, nhiều khi phải làm việc quá giờ, thứ bảy, chủ nhật cũng làm luôn. Nhiều lúc thấy con học nhiều quá, cũng tính nghỉ hè sẽ cho cháu đi chơi chỗ này chỗ kia, nhưng rồi công việc cứ cuốn tôi đi, không biết lúc nào mới dứt ra được”. Khi được hỏi về kế hoạch cho kỳ nghỉ hè của cậu con trai 8 tuổi của mình, chị Lệ Hoa, ở quận 4, cho biết: “Cháu nó cũng xin tôi khi nghỉ hè sẽ tham gia sinh hoạt câu lạc bộ đá banh và vẽ, nhưng tôi thấy không an tâm vì đâu có thời gian đi theo canh giữ cháu. Lỡ nó chơi bị vấy bẩn, rồi té đau... Tốt nhất là cứ ở nhà, học bài còn có ích hơn”.

Có thể kết hợp giữa chơi và học?

Theo quy luật phát triển tâm sinh lý tự nhiên của con trẻ, chơi và học là hai việc khó có thể tách rời. Theo tiến sĩ Mai Ngọc Luông, Viện Nghiên cứu giáo dục-Đại học Sư phạm TPHCM, thì với những đứa trẻ, sự năng động (chính xác hơn là sự hiếu động) hay ngay cả sự thư giãn của các em thường được biểu hiện cụ thể rõ ràng. Với các em, vạn vật đang diễn ra trong thế giới này đều mới chỉ là sự bắt đầu, chúng muốn được khám phá bằng trực giác, bằng mắt thấy, tai nghe. Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng không có gì làm cho trẻ nhận biết và phát triển tư duy nhanh hơn là cho chúng tự chạm tay vào đồ vật, tự khám phá sự việc bằng các giác quan, cảm xúc.

Chơi đùa tưởng chừng vô bổ, thực ra rất tốt cho trẻ. Chơi tạo điều kiện cho trẻ khám phá và mày mò tìm hiểu những cái mới. Khi chơi, trẻ tự đặt ra những câu hỏi ngô nghê nhưng trong nhiều trường hợp là tiền đề cho việc giải quyết vấn đề mang tính đột phá. Việc chơi còn giúp trẻ tự tin, mạnh dạn hơn. Chơi đùa cùng nhóm sẽ giúp trẻ phát triển những kỹ năng xã hội quan trọng như giao tiếp, khả năng làm việc theo nhóm. Chưa kể, khi vui chơi nếu trẻ có năng khiếu sẽ bộc lộ khả năng lãnh đạo, kỹ năng tổ chức, giải quyết xung đột giữa các bạn chơi...

Thông qua vui chơi, cha mẹ còn có thể hiểu được sở thích và mối quan tâm của trẻ, có thể chỉ bằng những món đồ nhỏ mà chúng bỏ quên trong túi quần hoặc túi áo. Đơn giản là vì trẻ có thói quen giữ lại những vật dụng mà mình thích trong túi quần áo của các em. Những sở thích, thiên khiếu này nếu được nuôi dưỡng có thể trở thành những tài năng lớn sau này. Hãy tận dụng những thời gian trống giữa các kỳ học và cả những kỳ nghỉ hè để cho các em được vui chơi, vì đó cũng chính là lúc các em học được rất nhiều.