Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Chuyển mạnh sang “quản trị phát triển giáo dục”

Ngày 15-6, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với ngành Giáo dục và Đào tạo về công tác chuẩn bị khai giảng năm học mới 2026-2027 và kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Cùng dự có Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; các Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các ban đảng, lãnh đạo Chính phủ, Quốc hội.

Sau khi nghe báo cáo và các ý kiến trao đổi tại cuộc làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận công tác chuẩn bị cho năm học mới được triển khai tích cực, toàn diện. Toàn hệ thống chính trị có chuyển biến tích cực trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW; nhiều điểm nghẽn đang được tập trung giải quyết.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, những chuyển biến mới chủ yếu thể hiện ở nhận thức và công tác chuẩn bị chính sách. Chuyển biến thực chất trong nhà trường, trong đời sống của giáo viên, trong trải nghiệm học tập của học sinh, sinh viên chưa đồng đều, chưa đủ mạnh so với yêu cầu "đột phá" mà Nghị quyết số 71-NQ/TW đề ra. Thiếu giáo viên vẫn là điểm nghẽn lớn, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học chưa đáp ứng yêu cầu. Chi phí học tập, dạy thêm, học thêm, thi cử và tuyển sinh vẫn gây áp lực lớn. Giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học chưa tạo đột phá rõ nét. Quản trị giáo dục còn nặng hành chính, chuyển đổi số chưa đồng đều…

Để chuẩn bị năm học mới 2026-2027, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu bảo đảm đủ cơ sở vật chất, đủ trường, đủ lớp, bảo đảm nguyên tắc "Ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên". Nghiên cứu cơ chế cho phép thí điểm mô hình quản trị với hệ thống trường công, trường tư trên cùng một địa bàn; tùy điều kiện cụ thể, có thể tổ chức một trường nhiều điểm trường; kiên quyết không để học sinh nào vì hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường; xác định tiêu chuẩn, định mức phòng học phù hợp với điều kiện theo từng vùng miền; tập trung huy động cả hệ thống chính trị hoàn thành đúng tiến độ các trường phổ thông liên cấp nội trú các xã biên giới, bảo đảm đa mục tiêu giáo dục, an sinh xã hội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế khuyến khích sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, giáo viên giỏi ở thành phố luân chuyển công tác về các trường nông thôn, vùng khó khăn. Chú trọng công tác giáo dục đạo đức, lối sống lành mạnh cho học sinh, sinh viên; tạo môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương, nhân văn; giải quyết tình trạng bạo lực học đường.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị kiểm soát chi phí học tập, công khai các khoản thu, chi trong nhà trường; chấn chỉnh bệnh thành tích, dạy thêm, học thêm, xử lý tình trạng gây áp lực với học sinh và phụ huynh. Nâng chất lượng giờ học chính khóa, giảm áp lực thi cử, minh bạch tuyển sinh, điều chỉnh chương trình phù hợp và cải thiện động lực của giáo viên.

Định hướng nhiệm vụ trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh đổi mới giáo dục - đào tạo phải đặt trong tổng thể yêu cầu phát triển đất nước nhanh, bền vững, tự chủ, tự cường trong kỷ nguyên mới; chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục". Giáo dục phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, nắm bắt xu hướng đào tạo những ngành nghề mới.

Bộ GD-ĐT giữ vai trò thống nhất về chuyên môn, tiêu chuẩn, chất lượng, đội ngũ và định hướng phát triển hệ thống; tăng quyền chủ động cho nhà trường, hiệu trưởng và giáo viên, đi đôi với trách nhiệm giải trình. Rà soát các quy định, định mức đã lạc hậu, tạo điều kiện để giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn và học sinh. Xây dựng dữ liệu giáo dục thống nhất, cập nhật, giúp nhận diện sớm tình trạng thiếu giáo viên, trường quá tải, học sinh có nguy cơ bỏ học, những bất hợp lý trong chi phí học tập.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ tạo chuyển biến thực chất trong giáo dục nghề nghiệp và phân luồng; sắp xếp lại mạng lưới giáo dục nghề nghiệp, khắc phục tình trạng phân tán, trùng lắp, chất lượng thấp. Đổi mới giáo dục đại học, xây dựng đại học tinh hoa và trung tâm xuất sắc.

Tự chủ đại học phải bao gồm tự chủ tài chính, tự chủ về học thuật, tổ chức, nhân sự, hợp tác và nghiên cứu. Đầu tư có chọn lọc cho một số đại học, viện nghiên cứu, trung tâm xuất sắc, phòng thí nghiệm trọng điểm; đầu tư thích đáng cho khoa học cơ bản, khoa học xã hội và nhân văn, để phát triển công nghệ luôn đi cùng phát triển con người. Đại học phải gắn chặt với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhu cầu địa phương.

Lưu ý vấn đề bảo đảm công bằng giáo dục, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Bộ GD-ĐT xây dựng bộ chỉ số theo dõi công bằng giáo dục giữa các vùng, nhóm dân cư và nhóm yếu thế; thực hiện nguyên tắc nơi nào khó hơn được hỗ trợ nhiều hơn, giáo viên dạy ở nơi khó khăn hơn được đãi ngộ tốt hơn; quan tâm vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo.

Đối với trẻ khuyết tật, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, phải phát triển giáo dục hòa nhập thực chất, không để trẻ em chỉ "có tên trong lớp" nhưng không được học trong điều kiện phù hợp. Hoàn thiện cơ chế tài chính giáo dục, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho các nhiệm vụ cấp bách như bổ sung giáo viên, trường lớp, mầm non, bán trú, nội trú, hạ tầng số, giáo dục nghề nghiệp, đại học trọng điểm, hỗ trợ người học khó khăn.

Về tổ chức thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng phải có kỷ luật, kiểm tra và giám sát liên tục. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng hệ thống theo dõi thực hiện nghị quyết bằng các chỉ số cụ thể, công khai, cập nhật định kỳ.

Các cơ quan liên quan được phân công rõ ràng nhiệm vụ trong phát triển giáo dục-đào tạo. Mỗi mục tiêu phải được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, nguồn lực, thời hạn, cơ quan chịu trách nhiệm; kịp thời biểu dương nơi làm tốt; kiểm tra, nhắc nhở nơi chậm; xử lý nghiêm nơi để xảy ra lãng phí, tiêu cực.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm giao Bộ GD-ĐT tiếp thu đầy đủ ý kiến tại cuộc làm việc, hoàn thiện báo cáo, khẩn trương cụ thể hóa thành kế hoạch hành động và tổ chức triển khai quyết liệt, tạo chuyển biến rõ rệt ngay từ năm học 2026-2027.