Cảnh sát tham nhũng, S.O.S!

Không giống các nước khác, tổ chức cảnh sát ở Mexico rất phức tạp. Toàn ngành có khoảng 420.000 người nhưng có đến 1.600 lực lượng khác nhau. Do mỗi lực lượng có cấp bậc khác nhau về quyền hạn thực thi pháp luật, việc chồng chéo trong khi thi hành pháp luật là chuyện không thể tránh khỏi. Phần lớn các lực lượng này do các thống đốc bang và thị trưởng trực tiếp quản lý và điều hành. Luật pháp Mexico cũng quy định rằng việc phòng chống và truy tố các loại tội phạm, trừ tội buôn lậu ma túy, thuộc phạm vi quyền lực pháp lý của nhà chức trách địa phương chứ không thuộc chính quyền trung ương.

Bởi sự phức tạp nói trên và đồng lương nói chung thuộc loại thấp nhất trong khu vực - từ 285 USD đến 400 USD/tháng - cảnh sát viên dễ bị mua chuộc để bảo kê bọn tội phạm và lờ đi trách nhiệm thực thi pháp luật. Tệ tham nhũng hoành hành ở mọi cấp cảnh sát. Việc phát hiện và truy tố cảnh sát viên thoái hóa là rất khó bởi họ được các luật sư và quan tòa địa phương bao che. Tệ nạn cảnh sát tham nhũng đặc biệt nghiêm trọng ở các vùng miền bắc giáp ranh Mỹ mà điển hình là Tijuana. Tại đây, bọn buôn lậu ma túy đã mua đứt các lực lượng cảnh sát địa phương để bảo vệ quyền lợi của chúng. Và tệ nạn này đã cắm gốc rễ trong ngành từ nhiều thập niên rồi.

Một câu chuyện cảnh sát ở Tijuana

Khi Ricardo Cordero Ontiveros buộc phải từ chức đội trưởng đội cảnh sát chống ma túy ở Tijuana hồi tháng 11-1995, ông phải nhờ quân đội hộ tống ra sân bay để rời khỏi Tijuana. Lý do: Một số cảnh sát trong đội muốn xin tí huyết ông vì ông dám chống tham nhũng. Phát biểu trên tuần báo Mỹ Time, ông nói thẳng: “Nỗ lực chống ma túy của chính phủ là một câu chuyện cổ tích không có thật. Mexico không làm gì cả”. Cordero nói ông không nói suông mà có cả một đống tài liệu giấu trong một két sắt bí mật.

Đội chống ma túy của ông gồm 17 người, có nhiệm vụ bốc gỡ đường dây buôn lậu ma túy của anh em nhà Arellano Felix, những ông trùm ma túy nguy hiểm nhất ở Mexico. Thay vì lo bắt hàng lậu, hầu hết lính của ông xem tivi và uống bia tối ngày.

Có một lần ông nắm được nguồn tin báo cho biết bọn buôn lậu chở 5 tấn cocaine qua thị trấn San Luis Rio Colorado, bang Sonora. Khi đội chống ma túy của ông đến nơi để chặn bắt thì phát hiện cảnh sát địa phương và tư pháp liên bang đã có mặt tại hiện trường để bảo vệ xe chở hàng lậu. Ông báo cáo lên cấp trên thì được lệnh phải rút quân.

Ngày 31-8, Tổng thống Felipe Calderon hứa sẽ đẩy mạnh chiến dịch bài trừ tội phạm và ma túy

Một lần khác, ông báo cáo văn phòng chưởng lý Antonio Lozano Garcia, thủ trưởng cấp cao nhất của ông, tình trạng tham nhũng trong ngành cảnh sát. Không những báo cáo của ông không được xem xét mà bản thân ông bị gài vào thế phải từ chức chỉ sau 7 tháng nhậm chức. Thậm chí, khi Cordero tìm cách công khai những bằng chứng ông thu thập được, thì báo chí Mexico nhận được những thông tin rò rỉ cho biết hành động của Cordero nằm trong âm mưu hạ uy tín viên chưởng lý Lozano. Thậm chí ông còn bị tố cáo ăn tiền của các ông trùm ma túy. Và cuối cùng ông đã bị bắt về tội ăn hối lộ, buôn lậu ma túy.

Mỵ dân?

Trong mấy tuần qua, chính quyền của Tổng thống Calderon đưa ra nhiều biện pháp trấn áp tội phạm, nhất là tội bắt cóc đòi tiền chuộc. Đầu tiên, ông ra lệnh thành lập một đơn vị chống bắt cóc cấp liên bang. Ngày 21-8-2008, Chính phủ Mexico mở hội nghị cấp cao về an ninh với sự tham dự của Tổng thống Calderon, 32 thống đốc bang, các nhà lãnh đạo ngành tư pháp và lập pháp, đại diện các đoàn thể quần chúng.

Hội nghị thông qua một thỏa thuận về an ninh quốc gia, tư pháp và hành pháp. Một kế hoạch hành động 74 điểm cũng đã được hội nghị thông qua. theo đó, có một điểm đáng chú ý là những kẻ phạm tội bắt cóc và tra tấn vị thành niên, những cảnh sát viên dính líu đến các vụ bắt cóc tống tiền sẽ bị kêu án tù chung thân.

Ngoài ra, kế hoạch cũng đặt giới hạn mục tiêu thanh lọc toàn ngành cảnh sát trong vòng một năm. Tổng thống Calderon thừa nhận rằng tham nhũng trong ngành cảnh sát là “một thực tế không thể chối cãi và tất cả mọi người đều phải chịu trách nhiệm”. Trước tháng 10 năm nay, một kế hoạch cải cách an ninh công cộng cũng sẽ được đệ trình lên quốc hội. Bản kế hoạch cũng dự trù siết chặt tiêu chuẩn tuyển chọn cảnh sát viên. Hiện nay, tiêu chuẩn này quá thấp so với yêu cầu.

Khó khăn cho kế hoạch mới này của Chính phủ Mexico là nó đòi hỏi một số tiền khá lớn để thực hiện có hiệu quả: Theo ông Marcelo Ebrard, thị trưởng thành phố Mexico, thuộc Đảng PRD cánh tả, số tiền này lên đến 1,2 tỉ USD kể từ năm 2009.

Không phải tất cả đều hài lòng với kế hoạch nói trên. Andres Manuel, nguyên ứng cử viên tổng thống của Đảng PRD, thua sát nút ông Calderon hồi năm 2006, nhận xét: “Thỏa thuận vừa mới thông qua chỉ là trò tuyên truyền, mỵ dân thuần túy”. Trong hai năm qua, chiến dịch tấn công tội phạm và buôn lậu ma túy của ông Calderon thất bại hoàn toàn. Càng chống, làn sóng tội phạm càng gia tăng. Đó là lý do hơn 150.000 người ở thủ đô tiến hành cuộc tuần hành trắng hôm 30-8 kêu gọi chính phủ nếu làm không được thì nên từ chức