Một gia tộc 16 đời làm nghề giáo

Bắt đầu từ giữa đời nhà Minh, gia tộc họ Lôi trải qua các triều Minh, Thanh, Dân quốc, Trung Hoa mới, đến nay đã qua 494 năm với 17 đời, trong đó có 16 đời lấy dạy học làm tổ nghiệp và nối nhau không dứt.

Đại biểu của dòng chính của dòng họ Lôi nổi tiếng hiện nay là ông Lôi Ứng Châu, cháu đời thứ 14; Lôi Minh Thôn, đời thứ 15 và Lôi Thanh Liệt, đời thứ 16 đều đang dạy học tại Giáp Giang. Ngoài ra, còn nhiều con cháu họ Lôi hiện dạy 4 môn chính là ngữ văn, lịch sử, toán và Anh văn.

Sư phạm thế gia

Phó hiệu trưởng Trường Trung học Vân Ngâm kiêm giáo viên môn lịch sử Lôi Minh Thôn tự hào cho biết: “Triều đại nối nhau biến đổi thì sự nghiệp giáo dục cũng theo đó mà đổi thay. Gia tộc họ Lôi chúng tôi có thể giữ nghiệp dạy học đến 16 đời quả là không dễ”.

Lôi Minh Thôn là cháu đời thứ 15, năm nay 49 tuổi, năm 1981, sau khi tốt nghiệp Trường Sư phạm Nga My đã bắt đầu sự nghiệp dạy học ở khắp các địa phương Ngô Trường, Hoàng Thổ, Vân Ngâm đến nay.

Sát bên trường trung học là trường đảng của Huyện ủy Giáp Giang. Phó hiệu trưởng trường là Lôi Thanh Liệt, cháu đời thứ 16 của Lôi gia. Năm 1978, Lôi Thanh Liệt 16 tuổi, tốt nghiệp cao trung, thi đỗ thủ khoa khoa ngữ văn Trường ĐH Sư phạm Tứ Xuyên, tốt nghiệp được cử dạy rồi làm phó hiệu trưởng trường đảng. Thanh Liệt cho biết: “Cha tôi là giáo viên ngữ văn, mẹ là giáo viên song ngữ Trung-Anh, hẳn là do ảnh hưởng của gia tộc nên tôi vào nghề giáo ngay”.

Khởi từ năm Chính Đức triều Minh (1514), tiến sĩ Lôi Hàn Tùng quê ở Ma Thành, Hồ Bắc đưa gia quyến đến định cư ở Giáp Giang, phủ Hạ Châu, Tứ Xuyên làm quan. Sau ông từ quan lấy nghề dạy học làm vui. Ông không ngờ rằng ngọn roi gõ đầu trẻ của ông được con cháu truyền thừa đến 500 năm sau.

Huyện Giáp Giang có 4 đại gia tộc, dân gian có câu rằng “Lúa của họ Giang, cây của họ Sử, bạc của họ Vương, sách của họ Lôi”. Con cháu họ Lôi cứ có tiền là tìm mua sách quý. Trong thư phòng của Lôi Thanh Liệt còn rất nhiều bộ sách cổ quý hiếm.

Cuối đời Thanh, bỏ khoa cử, cháu đời thứ 13 của Lôi gia là Lôi Thiếu Căn được thỉnh vào dạy tại Trung học đường, phủ Gia Định, học trò có danh nhân Quách Mạc Nhược cũng theo học. Sau năm 1949, Lôi Thiếu Căn là chuyên viên Văn sử quán Tứ Xuyên, đại biểu quốc hội, có cống hiến rất lớn trong việc giữ gìn, nghiên cứu lịch sử-văn hóa tỉnh nhà.

Cháu đời thứ 14 là Lôi Bác Uyên cũng rất nổi tiếng, từng tốt nghiệp thủ khoa khoa Trung văn Trường Đại học Sư phạm Tứ Xuyên năm 1931, đi dạy khắp các vùng Nhã An, Long Xương, Lạc Sơn. Năm 1975, Lôi Bác Uyên qua đời, hàng ngàn người đến đưa tang, xếp chật cả hai con đường lớn.

Con gái của Bác Uyên là Minh Hài, Minh Khu, Minh Chi cũng nối bước cha theo đường dạy học, được xưng là “Tam đóa kim hoa” của Lạc Sơn. Em trai của Bác Uyên là Lôi Ứng Nguyên, Lôi Ứng Đào cũng chia nhau đi dạy học ở Cam Túc, Vân Nam. Đến nay đã qua 3 thế hệ họ Lôi dạy học tại đây.

Có một sự trùng hợp độc đáo là từ khi nước Trung Hoa mới thành lập đến nay, con cháu họ Lôi đều kết hôn với những người cùng nghề dạy học, tạo thành “nhà nhà là giáo viên” trong gia tộc; đồng thời con trai dòng họ Lôi đều dạy ngữ văn, trong khi con gái và con rể đều dạy toán học.

Nỗi lo “tuyệt hậu tổ nghiệp”

Bà Lôi Ứng Châu, 58 tuổi, giáo viên trung học, nhớ lại xưa kia là vọng tộc ở Giáp Giang, mấy thế hệ Lôi gia cùng ở chung trong một tòa nhà lớn rộng đến 2.000 m2, việc bảo ban, chăm sóc nhau rất tiện lợi. Sau này chỉnh trang đô thị, phải chia hộ nhỏ ra mà ở nên mối quan hệ gia tộc cũng giảm đi.

Bà Châu cho rằng nhờ ảnh hưởng gia tộc nên mới có thể đời đời nối nhau theo nghề giáo. “Nhưng dạy học bây giờ không còn khởi sắc, thu nhập cũng không cao, hiện nay đời thứ 17 của gia tộc họ Lôi sợ rằng không còn ai theo nghiệp này nữa”- bà Lôi Ứng Châu bùi ngùi nói. Bà cho biết con gái bà lúc đầu cũng muốn theo sư phạm chuyên nghiệp nhưng sau đó quyết định theo ngành công nghệ thông tin. “Làm nghề giáo không bằng các nghề khác. Tôi cũng không hy vọng nó tiếp tục ăn chén cơm nhà giáo nữa”.

Ông Lôi Minh Thôn cho biết con ông đang học đại học năm thứ hai với chuyên ngành kỹ thuật xe hơi, không dính dáng gì đến nghề giáo nữa. Con trai của Lôi Thanh Liệt là Lôi Hạ Hạ cũng học đại học chuyên ngành máy tính, dự tính rằng dù tốt nghiệp cũng không làm thầy giáo.

“Chúng tôi là dòng dõi thư hương môn đệ chính tông, tôi cũng không nhẫn tâm chứng kiến cái vinh quang của gia tộc truyền qua 16 đời lại bị dập tắt trong tay chúng tôi. Nhưng thật đáng tiếc, có thể đến đời của tôi đã đánh dấu chấm hết”- Lôi Thanh Liệt không giấu nổi vẻ âu sầu.

Hầu hết người dân ở đây khi nghe đến gia tộc họ Lôi đều giơ ngón tay cái, biểu thị sự thán phục tính truyền kỳ của một dòng họ. Họ nhất trí rằng gia tộc họ Lôi là một tài sản tinh thần cực kỳ quý giá của thành phố Lạc Sơn nói riêng và Trung Quốc nói chung.