Gala Giai điệu mùa thu 2011, do Nhà hát Giao hưởng Nhạc vũ kịch TPHCM tổ chức, sẽ lần lượt diễn ra trong ba đêm 17, 18 và 19-8 tại Nhà hát Thành phố với các chủ đề: Hòa nhạc giao hưởng, Múa ballet cổ điển và đương đại, Hòa nhạc hợp xướng và dàn nhạc. 

Đề cao tài năng sáng tác Việt

Theo ông Trần Vương Thạch, Giám đốc Nhà hát Giao hưởng Nhạc vũ kịch TPHCM, điểm nhấn và cũng là điểm khác biệt của chương trình Giai điệu mùa thu lần thứ 7 này chính là việc tập trung giới thiệu tài năng sáng tác với những tác phẩm giao hưởng “made in Việt Nam” thay vì giới thiệu tài năng biểu diễn như những mùa trước. Đó là tác phẩm khí nhạc mới nhất của nhạc sĩ Nguyễn Mạnh Duy Linh, concerto viết cho violon và dàn nhạc, Vàng son - tác phẩm giao hưởng đầu tiên của nhạc sĩ Việt Anh.

Duy Linh (sinh năm 1980) theo học piano tại Nhạc viện TPHCM từ năm 1988. Năm 2000, anh theo học Khoa Sáng tác tại Nhạc viện Quốc gia Magnitogorsk (CHLB Nga). Năm 2005, sau khi tốt nghiệp cử nhân sáng tác âm nhạc loại xuất sắc, anh tiếp tục theo học cao học tại Nhạc viện Quốc gia Magnitogorsk và tốt nghiệp cao học sáng tác âm nhạc loại xuất sắc với các tác phẩm viết cho hòa tấu thính phòng và bản Concerto Grosso cho violon, piano, bộ gõ và dàn dây vào năm 2008.

Một tiết mục vũ kịch trong chương trình Giai điệu mùa thu 2010. (ảnh do HSBO cung cấp)

Trong thời gian theo học tại Nga, Duy Linh thường xuyên được mời biểu diễn trong Liên hoan Các nhạc sĩ trẻ nước Nga tại Moscow với tác phẩm Passing-by dành cho tứ tấu dàn dây. Năm 2007, tác phẩm Concerto cho violon và dàn nhạc đã giúp anh mang về giải thưởng Nhạc sĩ xuất sắc nhất của Liên hoan Âm nhạc quốc tế lần thứ IV tổ chức tại Chelyabinsk (Nga). Với bề dày thành tích của mình, Duy Linh được mời làm việc tại nhà hát-dàn nhạc của Manila (Philippines) và Trung tâm Biểu diễn nghệ thuật J.F.Kennedy (Washington, Mỹ). Hiện anh đang làm việc tại Nhà hát Giao hưởng Nhạc vũ kịch TPHCM và là giảng viên thỉnh giảng Khoa Sáng tác chỉ huy âm nhạc của Nhạc viện TPHCM.

Nhạc sĩ Việt Anh quá quen thuộc với khán giả yêu nhạc Việt Nam với những bản tình ca ngọt ngào, như Dòng sông lơ đãng, Đêm nằm mơ phố, Ngày hôm qua là thế, Nước mắt thiếu nữ,… Sau khi du học trở về, Việt Anh dành nhiều tâm huyết cho sáng tác mảng khí nhạc. Những tác phẩm khí nhạc gần đây nhất của anh phải kể đến Những đồi cát (nhận được giải thưởng của Hội Âm nhạc TPHCM). Tác phẩm Vàng son (sẽ ra mắt trong chương trình Giai điệu mùa thu lần này) cũng từng được giới thiệu trong chương trình hòa nhạc do Thời báo Kinh tế Sài Gòn tổ chức năm 2011, nhận được nhiều lời tán dương của khán giả.

NSƯT Trần Vương Thạch cho biết: “Giới thiệu, khai thác những giá trị của tài năng Việt là chiến lược lâu dài của Nhà hát Giao hưởng Nhạc vũ kịch TPHCM”.

Bảo tồn ngôn ngữ nghệ thuật hàn lâm

Ngay từ mùa diễn đầu tiên của Giai điệu mùa thu, những câu hỏi về việc làm sao cân bằng giữa ngôn ngữ nghệ thuật hàn lâm với trình độ thẩm mỹ của đại đa số khán giả hiện nay luôn là bài toán khó cho ban tổ chức chương trình. Thế nhưng, ở mùa biểu diễn thứ 7 này, Nhà hát Giao hưởng Nhạc vũ kịch TPHCM đã có câu trả lời cho chính mình và khán giả. Đó là việc cần bảo tồn ngôn ngữ hàn lâm một cách tốt nhất có thể. Đây không hẳn là một tư duy cổ hủ, lỗi thời mà là giải pháp hữu hiệu.
Theo nghệ sĩ Duy Linh: “Mỗi nền công nghiệp âm nhạc đều tồn tại và phát triển với nhiều phong cách, nhiều ngôn ngữ âm nhạc khác nhau. Không có lý do gì để chúng ta phải thay đổi những điều lẽ ra cần được giữ gìn và để chúng đi theo đúng quy củ, đúng con đường dành riêng cho nó. Giai điệu mùa thu là một chương trình biểu diễn nhạc hàn lâm có những đối tượng khán giả của riêng nó. Nhiệm vụ của chúng tôi là làm thế nào để những tiết mục biểu diễn trong chương trình mỗi ngày thêm phong phú và hấp dẫn, đúng chuẩn chứ không phải làm cho chương trình đi theo những gì khán giả đại chúng thích hoặc muốn nghe”.
Điều đó không có nghĩa Giai điệu mùa thu không cần đến khán giả, thậm chí đang rất cần nhiều khán giả biết thưởng thức. Để làm được điều này, giải pháp của Nhà hát Giao hưởng Nhạc vũ kịch TPHCM là thực hiện những đêm nhạc mang tính định hướng, mở rộng truyền bá kiến thức, nâng cao trình độ thưởng thức nhạc hàn lâm cho khán giả trẻ, vào ngày 29 mỗi tháng với tên gọi Giai điệu trẻ tại Nhà Văn hóa Thanh niên hoặc Nhà hát Thành phố. “Từ đó, các chương trình hàn lâm từ đầu năm đến nay có lượng vé bán tăng lên đáng kể, trong đó Giai điệu mùa thu cũng không ngoại lệ”- NSƯT Trần Vương Thạch cho biết.

Được khởi xướng từ năm 2005, cho đến nay, gala Giai điệu mùa thu đã bước sang năm thứ 7, vẫn là nơi hội ngộ của những tài năng trẻ của nghệ thuật hàn lâm trong và ngoài nước, là nơi công chúng được thưởng thức những tác phẩm mang giá trị nghệ thuật cao trong một không gian âm nhạc hàn lâm sang trọng.

“Gia vị” ngoại
Để tăng thêm tính hấp dẫn cho chương trình lần này, ban tổ chức mời những nghệ sĩ ngoại về biểu diễn bên cạnh những ngôi sao xuất hiện hằng năm trên sân khấu Giai điệu mùa thu như nghệ sĩ violin người Nga Sergei Sivolgin (sẽ thể hiện tác phẩm của nhạc sĩ Duy Linh), nghệ sĩ múa đến từ Ý Francesca Imoda, nghệ sĩ múa Samuel Lefeuvre, nghệ sĩ múa Bùi Ngọc Quân (hiện đang làm việc tại Pháp) và dàn hợp xướng thiếu nhi Hàn Quốc.
Một nét nổi bật khác của chương trình chính là phần nhạc kịch với vở Cavalleria Rusticana, tái hiện bối cảnh cuộc sống thôn quê ở đảo Sicily (Ý) vào thế kỷ XIX, một câu chuyện ngắn, cô đọng nhưng đầy kịch tính. Những nhân vật trong vở kịch lột tả những mâu thuẫn nội tâm lên đến cực điểm về sự hy sinh, phản bội và sự trả giá. Tấn bi kịch được Pietro Mascagni truyền tải đến khán giả qua những giai điệu, ca từ và kỹ thuật thanh nhạc chuẩn mực. Tác phẩm lần đầu tiên được biểu diễn tại TPHCM dưới phiên bản hòa nhạc do chỉ huy Trần Nhật Minh dàn dựng với các giọng ca: Phạm Trang, Cho Hae Ryong, Nguyễn Phúc Tiệp, Thanh Nga và Ngọc Tuyền.
 
Thùy Trang