Những chuyến bay sô đầu tiên của nghệ sĩ cải lương sang Mỹ biểu diễn vào đầu những năm 2000 bằng đường du lịch thường thắng lớn nhờ số tiền bán được từ lượng đĩa của họ mang theo.
 
Tiền vốn in đĩa tại VN chỉ từ 10.000 đồng đến 15.000 đồng/đĩa (tính luôn cả tiền in bìa), bà con kiều bào mua ủng hộ nghệ sĩ với giá từ 15 đến 30 USD/đĩa, do đó sau mỗi chuyến đi, những nghệ sĩ nổi tiếng mang về  5.000- 7.000 USD từ tiền bán đĩa là chuyện thường.
 
Từ đó, các nghệ sĩ trong nước bắt đầu chú trọng đến việc mang đĩa đi bán kết hợp những chuyến bay sô biểu diễn cho kiều bào ở các nước, nhất là ở Mỹ.
Các ca sĩ Thanh Thảo, Ngô Kiến Huy, Nam Cường, Khổng Tú Quỳnh... bán đĩa của mình trong
chương trình Hoa hậu Người Việt Thế giới 2010 - khu vực châu Âu diễn ra tại London (Anh)
 
Qua thời phát đạt
 
Đến thời điểm này, mọi chuyện đã thay đổi. Các quầy bán đĩa tại các khu Kingsland Road, Hackney, Deptford... (Anh), có đông người Việt sinh sống, thật sự ế ẩm. Đĩa chép bán 1 bảng Anh/đĩa đầy các sạp mà chẳng ai mua.
 
Hôm đến dự chương trình Hoa hậu Người Việt Thế giới 2010, tại London, tôi thấy các dãy bàn bán đĩa của các ca sĩ Thanh Thảo, Ngô Kiến Huy, Nam Cường, Khổng Tú Quỳnh... rất ít người mua (mỗi đĩa bán từ 10 đến 20 bảng Anh).
 
Hỏi ra mới biết giá bán như thế là quá cao nên rất ít kiều bào tại đây hào hứng. Ở đây, chỉ đĩa của ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng, ca sĩ Cẩm Vân, nghệ sĩ hài Hoài Linh, hề Xuân Hinh là bán chạy nhất. Giá có thể lên đến 30 bảng Anh/đĩa vẫn có người mua.
 
Ở Mỹ, tôi cũng từng chứng kiến nghệ sĩ cải lương bay sô ngoại đứng bán đĩa tại Saigon Performing Arts Center (California), với giá 10 USD/đĩa nhưng chẳng có ai ghé đến mua.
 
Một khán giả Việt kiều nói: “Tụi này bị gạt nhiều quá rồi, đĩa chép từ VN mang sang, đầu máy ở nhà chúng tôi không đọc được. Vì thương nghệ sĩ nên mua ủng hộ nhưng chất lượng quá kém. Không lẽ mua đĩa này lại phải tìm mua đầu đĩa Trung Quốc mới xem được sao? Chưa kể giá bán quá đắt, ở đây đĩa cải lương bán đầy khu Phước Lộc Thọ giá chỉ 1 USD, đổ đống mà chẳng ai thèm mua”.
 
Một nghệ sĩ cải lương đã cất công mang 1.000 đĩa sang Mỹ để bán nhưng phải bỏ hết lại vì đĩa chất lượng quá kém.
 
NSƯT Lệ Thủy cho biết: “Có lần, tôi mang đĩa vở Tình mẫu tử - một vở diễn ăn khách nhất của chương trình Những dấu ấn không phai, do HTV quay và phát hành - qua Mỹ nhưng bán không được vì bà con than phiền đầu máy không đọc được. Lần đó, bị bà con mắng vốn nhiều lắm nên những lần sau đi diễn, có mang đĩa là phải mang hàng chất lượng cao.
 
Nhưng bây giờ cũng khó khăn lắm, diễn một điểm mà bán được vài chục đĩa đã mừng rồi. Băng đĩa lậu ở Mỹ còn hoành hành hơn ở VN nữa, chỉ sau 30 phút phát hành, thị trường đã có đĩa lậu bán với giá 1 USD, mình đầu tư mỗi chương trình vài trăm triệu đồng là coi như chịu lỗ”.
 
Đi hát chỉ để bán đĩa
 
Nếu hàng loạt chương trình biểu diễn văn nghệ từ ca nhạc đến cải lương, hài ở hải ngoại gần đây rơi vào tình trạng bị “bể” sô thì các sô diễn ở nhà hàng, quán ăn theo dạng mini, phục vụ thực khách lại khấm khá.
 
Có những nghệ sĩ đến nhà kiều bào hát phục vụ trong các buổi tiệc không cần thù lao, họ mang theo đĩa có chữ ký để bán và được bà con ủng hộ hết lòng.
 
Ca sĩ nhí Nguyễn Huy (bé Châu) đi diễn ở Mỹ không cần nhận thù lao, ba của em mang theo hàng trăm đĩa hình, đĩa tiếng với những chủ đề nghe rất sốc, như: Nguyễn Huy- Tình thôi xót xa; Nguyễn Huy- Đêm sao băng,... để bán và bán đắt như tôm tươi, lại còn được bà con tặng thêm tiền thưởng. Thế nhưng, các sô diễn kiểu này hiện nay cũng rất ít vì kiều bào ở Mỹ và Anh đang gặp khó khăn, phải “thắt lưng buộc bụng”. Một số kiều bào cho rằng việc mời ca sĩ, nghệ sĩ đến nhà hát bây giờ là xa xỉ.
 
Đĩa của nghệ sĩ cải lương có Kim Tiểu Long, Lệ Thủy, Minh Vương bán chạy nhất nhưng giá chỉ 4 bảng Anh/đĩa vì đĩa sao chép lậu quá nhiều.
 
Hiện đĩa của nghệ sĩ hài bán tràn lan tại Mỹ và Anh, giá chỉ từ 1 đến 2 USD hoặc bảng Anh/đĩa.
 
London, có những trang web do sinh viên tạo ra, tải lên đó rất nhiều chương trình hài của các đài truyền hình trong nước, từ Siêu thị cười, Chuyện cảnh giác của HTV đến Nụ cười vàng của SCTV, Gala cười của VTV3 nên thị trường kinh doanh đĩa hài đóng băng.
 
NSƯT Minh  Vượng cho biết: “Khán giả ở Anh chỉ thích mua đĩa của những chương trình mới toanh, chưa phát trên VTV4, chứ đã phát rồi thì hoặc bỏ lại hoặc mất công mang về”. 
 

Chạnh lòng!

 
Tháng 6 năm ngoái, tôi đến Mỹ, có dịp xem một vài chương trình và vở diễn cải lương của nghệ sĩ trong nước sang diễn, tự dưng cảm thấy chạnh lòng khi một số nghệ sĩ vừa diễn xong lớp diễn của mình đã vội vàng chuẩn bị bàn để bày đĩa ra bán. Mặt vẫn còn son phấn chưa kịp tẩy trang, mồ hôi ướt đẫm lưng áo, phải vừa bán vừa thối tiền, vừa mời gọi vừa ký tên. Chỉ cần có chữ ký trên bìa đĩa là bán được giá, sau đó nếu được mời chụp ảnh với khán giả ái mộ, họ có thể nhận thêm được tiền bồi dưỡng.

 

Bài và ảnh: Thanh Hiệp