Nghề thổi hồn cho các nhân vật

Khóc cười cùng diễn viên

Vài năm gần đây, nhiều bộ phim chạy theo công nghệ hiện đại thu tiếng trực tiếp tại hiện trường nhưng rồi sau thất bại của những 39 độ yêu, 1.735km, Chuyện tình Sài Gòn cùng hàng loạt các phim Giờ vàng phim Việt khác mà nguyên nhân không nhỏ xuất phát từ đài từ quá kém của diễn viên thì các nhà sản xuất bắt đầu dè dặt hơn với công nghệ hiện đại này và chú trọng hơn với công nghệ lồng tiếng vốn được xem là phương án tối ưu lâu nay của điện ảnh VN.

Hiện nay, đội ngũ lồng tiếng chuyên nghiệp tại TPHCM chỉ khoảng 20-30 người, con số đó quả thật không thấm vào đâu so với tốc độ sản xuất phim ồ ạt trong nước. Thêm nữa, phần lớn diễn viên ngày nay thường được các đạo diễn vơ vét từ giới người mẫu, ca sĩ, hoa hậu nên không phải ai cũng có giọng nói chuẩn, vì thế diễn viên lồng tiếng lại càng đắt sô. Đạo diễn Lê Bảo Trung chuyên lồng tiếng cho Chi Bảo. Lý Hùng nói bằng giọng Khánh Hoàng. Còn giọng Nam Bộ ngọt ngào của các diễn viên nữ Hồng Ánh, Việt Trinh, Trương Ngọc Ánh, Mỹ Duyên là giọng của các chị Thy Mai, Thu Tuyết, Kim Phụng, Bích Ngọc... Tương tự cascadeur, diễn viên lồng tiếng cũng giống như những diễn viên giấu mặt, có điều từng hành động khóc, cười, nói, la... được xem là bản năng tự nhiên của con người ở ngoài đời, khi vào phòng thu tất cả đều được các diễn viên lồng tiếng nâng lên thành một nghệ thuật. Nhờ vậy, có nhiều phim diễn viên diễn xuất dở nhưng bù lại nhờ lồng tiếng nên vớt vát được phần nào.

Nghề không được ngồi

Một người trong nghề cho biết trung bình thù lao lồng tiếng cho một vai chính dao động từ 1,5 - 2 triệu đồng/tập phim. Trong khi đó, cát sê một diễn viên chính nhận được khi dầm mưa dãi nắng ở ngoài hiện trường cũng chỉ xê xích từ 2 - 3 triệu đồng/tập, điều này phần nào phản ánh rõ vai trò quan trọng của người lồng tiếng. Thù lao tuy tương đối khá nhưng công việc của người lồng tiếng hoàn toàn không đơn giản, bình quân cũng phải mất 2 - 3 ngày mới xong 1 tập. Anh Xuân Tâm, một người kỳ cựu trong nghề, cho biết: “Chỉ riêng việc đứng suốt mấy tiếng đồng hồ liên tục vừa chăm chú dõi mắt nhìn màn hình để canh khẩu hình nhân vật, óc căng ra để nhớ lời thoại, đồng thời giọng nói phải nhấn nhá, ngắt câu sao cho phù hợp với diễn xuất của diễn viên cũng đủ khiến nhiều người ngã gục”. Hóc búa nhất là gặp những đoạn nhân vật vừa khóc, vừa la hét.

Chị Kim Ngân, thâm niên 5 - 6 năm trong nghề, kể: “Trong phim Hướng nghiệp 2, có đoạn nhân vật Nương, do Như Phúc thủ vai, bị đau bụng đẻ, khóc la suốt trên đường từ nhà đến bệnh viện cấp cứu. Nửa tiếng đồng hồ lồng tiếng đoạn đó, tôi tắt tiếng luôn”. Đó là chưa kể nhiều đoạn diễn viên thoại không đúng kịch bản, lúc ấy diễn viên lồng tiếng chỉ còn biết nhìn khẩu hình và... đoán để “đớp” cho đúng. Có một điểm đặc biệt của nghề này là diễn viên không được ngồi vì khi ngồi, hơi phát ra sẽ không chuẩn.

Sống nhờ lồng tiếng quảng cáo

Dù lồng tiếng phim truyện có thù lao cao nhưng công việc không phải thường xuyên, nên lồng tiếng cho phim quảng cáo lại là “mảnh đất” sống tốt đối với những ai may mắn có được chất giọng trời phú. Thông thường mỗi mẩu quảng cáo chỉ dài 30 giây nên tất cả thông tin cũng cực kỳ ngắn gọn, do đó đòi hỏi người lồng tiếng phải đạt đến độ biểu cảm cao để chuyển tải tốt nhất thông điệp nhà sản xuất muốn gửi đến người tiêu dùng. Bù lại, thu nhập từ công việc này khá cao và ít vất vả hơn so với lồng tiếng phim truyện, mức thù lao dao động từ 70 - 100 USD/mẩu nhưng thời gian làm việc chỉ khoảng 30 phút. Các “sao” trong lĩnh vực này phải kể đến các anh, chị Chung Châu, Hoàng Thao, Thanh Vân, Thanh Nga, Hồng Liên, Thy Mai, Mai Trinh... Gặp những mùa lễ, tết hoặc những kỳ có khuyến mãi lớn là những dịp hốt bạc của người lồng tiếng quảng cáo, có người chạy 3 - 4 sô/tuần là chuyện thường.

Người làm nghề lồng tiếng hiện nay đa phần đều phải tự mày mò học hỏi bởi từ trước đến nay ở ta chưa có một trường nghệ thuật nào đào tạo chuyên ngành này. Tại TPHCM chỉ có lớp học lồng tiếng của Nhà Văn hóa Điện ảnh Tân Sơn Nhất là nơi duy nhất đào tạo tương đối bài bản về nghề này, tuy nhiên sau mỗi khóa học (6 tháng/khóa), số người thật sự bám trụ được với nghề khoảng 1 - 2 người/khóa. Do đó trong tương lai, đội ngũ lồng tiếng chuyên nghiệp lại càng có giá.