Sắc màu thổ cẩm Lùng Tám

Chủ nhiệm HTX Vải lanh thổ cẩm Lùng Tám Sùng Mí Quả kể cho tôi nghe về những tháng ngày thai nghén và thành lập HTX. Đồng bào Mông vốn có nghề truyền thống dệt vải thổ cẩm, nhà nào cũng có khung dệt vải, các sản phẩm chủ yếu phục vụ gia đình là vải váy áo, khăn, mũ... tuy là nghề nhưng chỉ coi nghề dệt là nghề phụ làm lúc nông nhàn.

Vốn là người yêu thích sắc màu thổ cẩm và không muốn nghề bị mai một, tháng 8-1989, Sùng Mí Quả đề xuất với chính quyền xã thành lập tổ sản xuất vải lanh thổ cẩm, ban đầu thu nhận được 20 chị em giỏi dệt vải để làm thí điểm. Cách thức góp cổ phần cũng thật độc đáo, lanh các gia đình tự trồng, khung dệt vải mỗi nhà một chiếc đem góp lại, tập hợp tại nơi sản xuất.

Tháng 8-2001, HTX Vải lanh Lùng Tám chính thức được thành lập. HTX đã họp bàn bầu ban quản trị, mọi xã viên đều tự nguyện tham gia đóng góp cổ phần. Các sản phẩm của HTX là váy áo, khăn, chăn, gối, thảm, ví thổ cẩm, áo nam, túi, xắc, túi điện thoại...

Coi trọng mẫu mã, chất lượng sản phẩm là yếu tố quyết định sự thành bại của HTX, hiện nay HTX đã sản xuất được trên 20 loại sản phẩm. Với sự quảng bá sản phẩm tại các hội chợ, hiện tổ chức Craft Link (thuộc Trung tâm Nghiên cứu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam) là bạn hàng lớn nhất của HTX. Tổ chức này cũng đảm nhận việc giới thiệu, quảng bá sản phẩm cho các đoàn khách du lịch quốc tế ưa thích sản phẩm thổ cẩm. Sản xuất phát triển, có lợi nhuận đời sống xã viên ổn định, đã góp phần không nhỏ cho công tác xóa đói, giảm nghèo của người Mông thôn Hợp Tiến. HTX hiện có 51 xã viên, tất cả đều có thu nhập gần 700.000 đồng/người/tháng. Doanh thu lũy kế từ năm 2001 đến nay đạt trên 1 tỉ đồng.

Khi hỏi về xây dựng thương hiệu cho sản phẩm vải lanh Lùng Tám của HTX, ông Sùng Mí Quả dí dỏm nói với tôi: Thực ra mình nghĩ đến xây dựng thương hiệu cho vải thổ cẩm Lùng Tám qua 8 kỳ tham dự hội chợ hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam đấy. Ông Quả diễn thuyết với tôi những ý tưởng của mình về thương hiệu như một thương gia chính hiệu.

Hằng tháng, những chuyến hàng thổ cẩm lại theo những chuyến xe đi khắp miền. Biết được chất lượng vải thổ cẩm Lùng Tám độc đáo và đa dạng, nhiều đoàn khách quốc tế đã đến tham quan mô hình của HTX. Chủ nhiệm Sùng Mí Quả luôn tất bật với việc giao dịch, tiếp đón khách. Chính những lần tiếp xúc với những vị khách, họ đều hỏi ông nhãn hiệu cho sản phẩm thổ cẩm Lùng Tám. Với những trăn trở đó ông đã dồn tâm lực cho việc xây dựng thương hiệu.

Trăn trở với nghề, ông Quả mong muốn những phần việc trong sản xuất thổ cẩm Lùng Tám được rút ngắn lại, bằng đổi mới công nghệ sản xuất thủ công. Các quy trình sản xuất phải năng suất hơn và giảm chi phí đầu vào, cũng như thời gian sơ chế nguyên liệu. Như xe lanh, sơ chế cây lanh... hiện tại, những công đoạn này vẫn làm thủ công và tốn nhiều thời gian công sức, dẫn đến năng suất lao động không cao. Ông mong muốn các nhà khoa học giúp đỡ, cải tiến kỹ thuật, thiết bị sản xuất để bảo đảm tính độc đáo trong sản xuất vải lanh của người Mông.

Ông Quả cho biết: Sau khi xây dựng được nhãn hiệu hàng hóa, ông sẽ mở rộng thêm quy mô sản xuất đến một số thôn trong xã và phối hợp với huyện hình thành tour du lịch văn hóa cộng đồng làng nghề truyền thống. Ông dí dỏm nói với tôi: Người Mông Lùng Tám đang ngồi trên đống tiền mà chưa biết lấy nó ra phục vụ mình thôi. Tiền nó đang trên những khung cửi, trong tầng sâu văn hóa người Mông đó.