Sống ở nhiều chiều...

Anh quan sát con người – bệnh nhân ở góc độ xã hội và tâm lý. Anh lý giải tại sao con người lại đâm chém nhau và phát hiện “tính hiếu chiến” ở từng con người. Anh tìm cách cứu những con mắt của bệnh nhân, nhưng anh thấy trong những con mắt ấy có những tính cách khác nhau...

Giờ anh in tập ký sự Nửa đêm xuống phố (NXB Trẻ) cũng với những chiều tâm lý ấy, nhưng ở độ tuổi gần 50, tôi cảm thấy anh lãng mạn hơn - cái lãng mạn của một con người từng trải, thành danh và cũng thích rong chơi hơn...

Vẫn những câu chuyện về nghề y, nhưng anh suy nghĩ nó sau nửa đêm về sáng. Nửa đêm xuống phố - tại sao lại phải xuống phố ở cái giờ mà mọi người đang an giấc? Để được bình yên. Nhưng không thể. Anh “xuống phố” vì những câu chuyện rất đời và cả những câu chuyện lãng tử giang hồ. Anh nhìn chàng nghệ sĩ lang thang tập tễnh bước thấp bước cao giữa khuya, cũng giống như anh, đôi lúc có cuộc sống nửa tỉnh nửa say, nửa thực nửa hư. Và anh thích vậy.  Cái trạng thái nửa tỉnh nửa say, nửa hư nửa thực ở một con người như anh, không cầm bút mới là chuyện lạ.

Trong tập ký sự Viết từ bệnh viện trước đây, anh tâm sự rằng viết có nghĩa là sống, anh muốn làm một que diêm sáng rực một lần, còn hơn là ngồi nguyền rủa bóng đêm. Anh hiểu rằng đời là một dòng sông luôn đổi thay, mỗi giờ khắc mỗi khác, dòng sông chảy bất tận và vô tận, kể cả con người khi đã chết đi. Và số phận luôn chi phối đời sống con người. Cho nên anh muốn sống nhiều chiều khác nhau của một đời người, chiều trong chữ nghĩa, trong suy tư, trong ký ức... Đó là động lực giúp một con người bận rộn như anh cầm bút và cầm bút một cách vững vàng, tự tin như khi cầm dao mổ.

Là người chẳng biết gì ngành y, thậm chí không biết bệnh... “rối loạn cương” là bệnh gì, nhưng khi đọc anh, tôi biết được nhiều điều về cái ngành mà nhiều người muốn lao vào để... kiếm tiền, chứ không để làm “lương y như từ mẫu”, để cứu người. Anh là người yêu nghề, yêu đến vô cùng, dù nhiều lúc anh cũng có thái độ chua chát về cái nghiệp mà mình đeo đuổi, nhưng như một cầu thủ bóng đá, đôi lúc mỏi gối chồn chân, nhưng sân cỏ, vẫn vô cùng hấp dẫn với họ. Yêu nghề, anh mới có thể mô tả được cái không khí bệnh viện chiều 30 Tết, khi mà mùa xuân bên cửa phòng mổ đang dọ bước, nhưng nhịp điệu phòng cấp cứu càng nhanh, nhanh hơn khi giờ khắc giao thừa đang đến từng bước, từng bước...

Đọc Một góc ngành y, thấy anh trăn trở với nghề, nỗi trăn trở trách nhiệm trước xã hội, trước nỗi đau của chính con người. Ngòi bút anh tự nhiên đẹp lên, sáng lên ở những suy nghĩ nghiêm túc về nghề. Khi bác sĩ vục tay vào một vết thương sâu hoắm của bệnh nhân, hay xếp lại từng mảnh da bị cày xới nát bấy vì tai nạn, họ sẽ thấy điều gì? Đó là nỗi đau, là thân phận kiếp người, là những vấn nạn xã hội khó tìm câu trả lời, nhưng cũng từ ấy, bác sĩ hiểu được ý nghĩa thanh cao của chiếc blouse trắng đang khoác trên mình.

Bạn hãy tạm quên cái màu trắng lạnh của bệnh viện đi, quên những nỗi đau nhân thế trên từng khuôn mặt của bệnh nhân, để biết bác sĩ Nam ở một góc khuất khác: Sự lãng mạn của tuổi gần “tri thiên mệnh”. Làm việc nhiều, đi cũng nhiều, anh gửi đến bạn đọc ghi chép về những nẻo đường đã đi qua. Anh thích ngắm mùa thu, nên anh có Thu vàng Bắc Kinh, Mùa thu Seoul... Trong Bay về hướng mùa thu, anh nhớ đến Saint Exupéry, anh thấy trân trọng cuộc sống hơn, sống có trách nhiệm hơn. Ngắm mùa thu, ngắm “chữ nhân trên đỉnh Nga My”, anh bừng tỉnh để hiểu chữ nhân trong cõi nhân gian trần thế, chữ nhân trên tận trời cao.

Một điều thú vị, hầu hết trong các ký sự của anh đều có mùi hương của rượu! Anh là bác sĩ, anh biết cái chất cay cay, thơm thơm ấy có hại như thế nào, nhưng không có nó hình như không phải là anh! Đến Côn Đảo đầy gió nồm, anh nếm thử rượu đế; đến Tokyo, anh ngửi mùi sakê; đến Lạng Sơn, anh tìm kiếm rượu Mẫu Sơn. Thậm chí đến Brunei, xứ sở Hồi giáo không rượu, anh lại nhớ đến rượu...

Rượu, một ít thôi, làm nên chất lãng mạn trong con người, trong cuộc sống muôn trùng này. Anh đã khuyên tôi như vậy và tôi đã... chấp hành. Với nguyên tắc đó, bác sĩ - nhà văn Nguyễn Hoài Nam đưa hơi men vào những ký sự đường xa, để lữ khách bớt cô độc. Chất men nhẹ nhàng, lãng mạn ấy có thể khiến bạn đọc đồng cảm thấy lâng lâng...

Xin chúc mừng anh, một con người của công việc, của dao kéo, của ánh đèn trắng xanh từ những phòng phẫu thuật lạnh lẽo, bước đĩnh đạc, tự tin vào con đường văn nghiệp...