Tại các hội thảo về văn hóa đọc, nhiều ý kiến cho rằng văn hóa đọc đang xuống cấp vì giới trẻ, bao gồm cả thiếu nhi thời nay ít đọc sách. Thực tế ngược lại, thanh thiếu niên rất “chịu” đọc sách, điều đáng nói là các em rất mê đọc những loại sách không được khuyến khích, có nội dung không lành mạnh.
 
Bên cạnh truyện ma kinh dị, đông đảo độc giả tuổi học trò đang bị cuốn vào các loại truyện tranh không còn dừng lại ở chuẩn mực giải trí, giáo dục mà là sự biến chất nội dung, lệch lạc những giá trị sống.
 

Những hình ảnh tươi mát trong những truyện tranh gợi dục

 
Không còn là truyện cổ tích
 
Cái nôi đẹp nhất nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ là truyện cổ tích đã không còn giữ được cái hồn tinh túy và nét đẹp truyền thống của nó nữa. Khi nhiều đơn vị đầu tư làm sách đã làm mới truyện tranh cổ tích bằng cách mang tiếng cười và ngôn từ hiện đại vào truyện cổ tích, nét vẽ và lời thoại cũng hài hước như truyện tranh nước ngoài.
 
Mới đầu, những bản truyện cổ tích cải tiến đầu tiên ít nhiều thu hút được độc giả nhờ nét vẽ được chăm chút tinh tế, hình ảnh đẹp, màu sắc đa dạng và câu chuyện có lồng ghép những mảng hài hước ý nhị, không ảnh hưởng hay làm thay đổi giá trị nội dung cốt truyện.
 
Nhưng sự dễ dãi càng lúc càng quá lố, họa sĩ và tác giả ngày càng phóng bút cẩu thả; sự hài hước ngày càng lấn át và chất cổ tích bị biến dạng hoàn toàn khi ngôn ngữ của các nhân vật Lang Liêu, vua Hùng, Mai An Tiêm, nàng Út ống tre... (trong các bộ tranh truyện cổ tích Việt Nam do các đơn vị NXB Giáo dục, NXB Kim Đồng cấp phép xuất bản) đều là ngôn ngữ của tuổi teen hiện đại.
 

Ai dám chắc rằng những cuốn sách có nội dung bạo lực, gợi dục tràn lan trên thị trường hiện nay không gây ảnh hưởng đến tư duy và cách ứng xử của các em học sinh, khi thực tế bạo lực học đường đang ngày càng gia tăng đến mức báo động.

Ở truyện Sự tích bánh chưng bánh dày, cổ tích nguyên bản là Lang Liêu thấy thần về báo mộng lễ vật dâng lên vua Hùng thì trong truyện tranh cải tiến lại là Lang Liêu mơ lạc vào cuộc thi làm bếp và người dẫn chương trình toét miệng giới thiệu “Xin chào mừng quý vị đến với cuộc thi Vào bếp với người nổi tiếng” và từ đó Lang Liêu đã biết được cách làm bánh chưng bánh dày (!).
 
Những người con khác của vua Hùng khi ăn thử thức ăn thì bị ngộ độc phải đi cấp cứu bằng xe cứu thương, vua Hùng trước khi nếm các sơn hào hải vị cũng lo sợ bị ngộ độc thực phẩm; và hình ảnh vua Hùng được vẽ cực kỳ nhí nhố... Đó là một ví dụ điển hình cho sự làm mới sai lệch một cách cẩu thả của truyện tranh cổ tích.
 
Chưa kể việc mất chi tiết, sai chi tiết hay sai tên nhân vật trong một số truyện tranh cổ tích khác, như: Chú mèo đi hia, Công chúa lọ lem, Nàng công chúa ngủ trong rừng, Cây tre trăm đốt...
 
Sự thay đổi ngôn ngữ và hình ảnh này làm cho truyện tranh Việt thu hút độc giả hơn nhờ tạo ra tiếng cười nhưng vì chiều theo thị hiếu tiếng cười dễ dãi đã ngày càng làm biến dạng các nét đẹp truyền thống của truyện cổ tích dân gian, đồng thời khiến nhận thức của các em thiếu nhi về truyện cổ tích cũng không còn nguyên vẹn.
 
Truyện tranh ngoại: Sex và bạo lực
 
Mối nguy hại nhất với các độc giả tuổi học trò hiện nay chính là làn sóng truyện tranh nước ngoài đổ bộ vào thị trường sách Việt với hàng loạt bộ truyện nội dung nhảm nhí, chỉ đề cập vấn đề tình dục cùng những hình ảnh tươi mát thô thiển và cũng không thiếu phần bạo lực. Loại truyện này được cho thuê nhan nhản ở các cửa hàng cho thuê sách.
 
Và cùng với game online chứa hình ảnh gợi dục, loại truyện này cũng được phát tán tràn lan trên mạng mà đối tượng độc giả không ai khác hơn là các em thiếu nhi.
 
Những tựa truyện có vẻ bình thường, như Ichigo – kỷ niệm xanh, Mặt trời bé con, Tam nữ hiệp, Nụ hôn đầu, Chàng trai trong truyện tranh... (đều do NXB Thanh Hóa xuất bản) tràn ngập hình ảnh tươi mát, các nhân vật độ tuổi thiếu niên trong truyện thoải mái nói năng chớt nhả, gợi tình, thực hiện cả những hành vi như người lớn.
 
Có truyện lố bịch đến mức một độc giả lớn tuổi khi nhìn thấy đã phải thốt lên gay gắt: “truyện tranh gì mà không khác một cẩm nang dạy cách làm tình!”.
 
Nhân vật nữ thường xuyên bị vẽ “lột trần” (bộ truyện Một nửa Ramma), nhân vật nam theo kiểu “anh hùng bạo lực” sẵn sàng cầm dao, mã tấu đi thanh toán “kẻ thù” trong trường. Truyện kiếm hiệp cũng không quên đưa vào vài chi tiết sex.
 
Một biên tập viên NXB cho biết truyện tranh Nhật khi xuất bản đã được cắt xén, biên tập những hình ảnh nhạy cảm nhưng đó chỉ mới giảm bớt một phần rất nhỏ khi mà nội dung cuốn truyện chỉ quẩn quanh chuyện tình cảm và hình ảnh tươi mát. Chưa kể, những bản truyện được chuyển ngữ đăng tải trên mạng được giữ nguyên những hình ảnh đó.
 
Bất chấp nội dung có tính giáo dục hay gợi dục, các đơn vị làm sách cũng đã bỏ túi được một khoản lợi nhuận khổng lồ khi đánh vào tâm lý tò mò của tuổi học trò và được các cơ quan chức năng thả nổi công tác quản lý. Bộ Thông tin và Truyền thông từng xử phạt hành chính 2 bộ truyện của NXB Văn hóa Thông tin – đơn vị “tạo nguồn” truyện tranh khá dồi dào - và cấm phát hành 2 bộ truyện của NXB Thanh Hóa. Nhưng xem ra, đây chỉ như bắt một - hai con sâu trong khu rừng rậm có quá nhiều sâu.
 

Truyện tranh Việt chưa hấp dẫn
 
Tranh truyện Việt bao nhiêu năm vẫn chỉ lặng lẽ và phát triển không bền vững. Nhiều nhà làm sách cũng đã nỗ lực cho ra mắt những bộ truyện tranh lịch sử, cổ tích nhưng xem ra vẫn chỉ là những nốt trầm nhỏ nhoi giữa cơn bão truyện tranh của nước ngoài đang lấn át.
 
Nhã Nam vừa mới phát hành bộ truyện tranh cổ tích “made in Viet Nam”. NXB Trẻ cũng giới thiệu những tập tiếp theo của bộ truyện tranh lịch sử Việt, trước đó là các bộ truyện Danh nhân Việt Nam qua các thời kỳ, NXB Kim Đồng cũng phối hợp với các họa sĩ vẽ các truyện tranh về tấm gương đời thường...
 
Tuy nhiên, nhược điểm của truyện tranh Việt là cách vẽ cảnh vật tĩnh, thiếu hành động, kịch tính như các truyện tranh nước ngoài nên chưa thu hút được người đọc.

 

Hàn Đông