Mỗi nhà xuất bản (NXB) hoặc các đơn vị làm sách trong quá trình tiếp cận thực hiện mua bản quyền tác phẩm đã tìm ra cho mình thế mạnh riêng. Tuy nhiên, khó khăn vẫn còn chồng chất.

Mỗi nơi một khó khăn

Ông Phạm Sỹ Sáu, biên tập viên NXB Trẻ, cho biết, một trong những khó khăn hiện nay của NXB Trẻ là khi giao dịch mua bản quyền, phía đối tác còn biết quá ít về thị trường sách Việt Nam. Nhiều nơi chưa quan tâm đến thị trường này và họ cũng chưa nghĩ đến việc sẽ dịch sách mình ra tiếng Việt. Chính vì thế, có nhiều tựa sách NXB Trẻ muốn mua mà không được vì người sở hữu không muốn bán. NXB đang trong quá trình thương lượng để mua bản quyền một cuốn sách của Mỹ nhưng đã 10 tháng mà vẫn chưa có kết quả. Để thuyết phục một số đối tác, NXB Trẻ cũng phải chứng minh mình đã từng làm việc với NXB nước ngoài, đã có những hợp đồng lớn và bảo đảm sẽ thành công.

Còn NXB Kim Đồng, nơi có từ 60% đến 70% truyện tranh dịch thì giá chuyển nhượng vẫn là lý do làm đau đầu hơn cả. Hiện NXB này đang muốn mua bản quyền bộ truyện tranh của Nhật có tên Natra truyền kỳ dài 10 tập, mỗi tập chưa đến 100 trang nhưng phía đối tác yêu cầu mức giá lên đến 1 tỉ đồng. Theo ông Bùi Ngọc Anh, trưởng chi nhánh phía Nam, nếu bộ sách được “cho không” thì cũng khó mà thu được số tiền trên.

92 bức email và cuốn sách in từ phải sang trái

Hiện các đơn vị chủ yếu sử dụng các phương tiện thông tin liên lạc như email, điện thoại hoặc cộng tác viên chứ ít có điều kiện làm việc trực tiếp với các đối tác nước ngoài. Sau mỗi bức email gửi đi là sự chờ đợi và có khi câu trả lời không đến. Nhưng nếu đó là một tác phẩm ăn khách hoặc hứa hẹn sẽ ăn khách thì bắt buộc phải kiên trì. Với phương châm ấy, Công ty Trí Việt đã mua được bản quyền tác phẩm Phút nhìn lại mình (One minute for yourself) của tác giả Spencer Jonhson, một trong những tác giả đang được yêu thích tại Mỹ. Ông Nguyễn Văn Phước, giám đốc công ty, cho biết để mua được tác phẩm này, ngoài một người đại diện của Trí Việt tại Mỹ, công ty đã phải gửi 92 bức email, hàng chục cuộc điện thoại trong vòng hơn 2 tháng mới thỏa thuận xong. Theo đó, Trí Việt được toàn quyền sử dụng tác phẩm này trong vòng 5 năm, làm lại bìa và in tên tác giả to hơn. Cũng theo ông Phước, khác với những lần trước, lần này công ty phải thương lượng với cả hai bên NXB Margret McBride Literary Agency và tác giả. Phía tác giả yêu cầu được mua 2.500 cuốn với giá gốc (không tính phí phát hành) để tổ chức hội thảo giới thiệu cho người Việt Nam ở nước ngoài. Sau Quà tặng diệu kỳ cũng của tác giả Spencer Jonhson do Trí Việt biên dịch đứng đầu danh sách mười đầu sách bán chạy nhất miền Bắc, Phút nhìn lại mình sau 2 tháng đã tái bản 3 lần. Ở lần tái bản sau khi đã mua bản quyền, giá của cuốn sách đang được “cân nhắc” sao cho hợp lý: Vẫn giữ giá 19.000 đồng/cuốn hay tăng lên 25.000 đồng/cuốn? Giá chuyển nhượng xấp xỉ 10%, nếu tăng số lượng in phải trả thêm tiền, giữ nguyên giá sách thì khó lãi, tăng giá thì có thể bạn đọc không mua.

Sẽ chọn đối tác biết phân phối sản phẩm

Đầu tháng 11, đại diện tập đoàn xuất bản đa quốc gia Thomson đã đến làm việc với Công ty Trí Việt khi công ty có nguyện vọng mua loạt sách ngoại ngữ của NXB này. Đại diện NXB này tỏ ra băn khoăn vì không biết có bao nhiêu đơn vị của Việt Nam đã từng làm sách của Thomson và khi nào sách tồn bán hết? Điều này ảnh hưởng đến doanh số bán ra của sách và lợi nhuận của người sở hữu. Đến nay họ vẫn chưa có câu trả lời cuối cùng và người muốn mua vẫn phải chờ. Vừa qua, đại diện NXB Đại học Cambrigde đã đến để khảo sát thị trường sách Việt Nam. Hiện có một vài đơn vị của Việt Nam muốn mua bản quyền sách của NXB này nhưng họ chưa có quyết định. Ông Peter Davison, Giám đốc chi nhánh Asian, cho biết một trong những điều kiện để ông chọn đối tác tại Việt Nam là đơn vị có khả năng chuyển ngữ tốt, có hoạt động quảng cáo và phân phối sản phẩm rộng rãi trên toàn quốc. Cũng giống NXB Thomson, điều họ muốn biết là đến khi nào những sách thực hiện trước Công ước Berne được bán hết. Họ cũng cho biết, đến khoảng tháng 4-2005 sẽ có những chính sách để kiểm tra thị trường sách của Cambrigde tại Việt Nam.

THU HUYỀN