Cuối tháng 3-2022, nhiều hoạt động văn hóa nghệ thuật phục vụ cộng đồng đã được triển khai tại TP HCM. Trong đó, 2 dự án được giới chuyên môn đánh giá cao là Sở Văn hóa - Thể thao TP HCM đưa cải lương xuống phố và Trường Đại học FPT đưa nhạc cụ dân tộc vào trường học.

Cải lương xuống phố

Từ tối 25-3, Nhà hát Trần Hữu Trang (TP HCM) đã khởi động chương trình "Bảo tồn và phát huy nghệ thuật cải lương", biểu diễn phục vụ miễn phí khán giả tại sảnh trước nhà hát này.

Đưa nghệ thuật dân tộc đến gần công chúng - Ảnh 1.

Đông khán giả đến xem chương trình chương trình “Bảo tồn và phát huy nghệ thuật cải lương” biểu diễn miễn phí tại sảnh trước Nhà hát Trần Hữu Trang.

Đạo diễn Phan Quốc Kiệt, Giám đốc Nhà hát Trần Hữu Trang, cho biết: "Chúng tôi cấu trúc lại một số trích đoạn cải lương để nội dung gần gũi hơn với công chúng và cũng để phù hợp khi diễn ở không gian ngoài trời. Chương trình diễn ra vào tối thứ bảy hằng tuần với thời lượng 60 phút".

Người xem thật sự thích thú với các trích đoạn cải lương tuồng cổ, tâm lý xã hội, dân gian như: "Phàn Lê Huê", "Bên cầu dệt lụa", "Bài ca tìm mẹ", "Lưu Kim Đính", "Ngai vàng và tội ác"... Khán giả đến xem và giao lưu với nghệ sĩ đã tạo sự tương tác thú vị.

NSƯT Mỹ Hằng phấn khởi: "Các suất diễn vào mỗi cuối tuần có thể nói như là ngày hội của các nghệ sĩ Nhà hát Trần Hữu Trang. Đây cũng là dịp để các tác phẩm nghệ thuật cải lương đến gần hơn với người xem, nhất là giới trẻ".

Đưa nghệ thuật dân tộc đến gần công chúng - Ảnh 2.

Khán giả thích thú khi xem trích đoạn “Bên cầu dệt lụa” tại chương trình “Cải lương xuống phố” tại sảnh Nhà hát Trần Hữu Trang.

NSND Thoại Miêu cho rằng đưa cải lương xuống phố là cách làm "lấy ngắn nuôi dài". Trước mắt, cách làm này sẽ giúp thu hút khán giả và quảng bá để nhiều người biết về Nhà hát Trần Hữu Trang. Qua đó, nhà hát sẽ lắng nghe những góp ý từ khán giả, đồng thời đo được thị hiếu của công chúng hôm nay nhằm đáp ứng về việc dàn dựng, cải tiến hình thức như mong mỏi của người xem.

Theo kế hoạch, khoảng hơn 50 suất diễn "cải lương xuống phố" sẽ được tổ chức tại sảnh Nhà hát Trần Hữu Trang. Sau đó, chương trình sẽ được đưa tới phố Tây Bùi Viện, tiền sảnh Nhà hát Thành phố và một số không gian ngoài trời khác để nhân rộng hiệu quả tiếp cận khán giả, nhất là giới trẻ.

Nhạc cụ dân tộc vào trường học

Ngày 26-3, Trường Đại học FPT TP HCM đã khởi động chương trình "Giao lưu, biểu diễn và giới thiệu nhạc cụ dân tộc tại các trường học". Trường THPT Bình Chiểu và Trường THPT Thủ Đức (TP Thủ Đức, TP HCM) là 2 trường đầu tiên thực hiện chương trình ý nghĩa này.

Đưa nghệ thuật dân tộc đến gần công chúng - Ảnh 3.

Nghệ sĩ Vũ Kim Yến (bìa trái) giới thiệu về nhạc cụ dân tộc tại Trường THPT Bình Chiểu (TP Thủ Đức, TP HCM)

Học sinh 2 trường nêu trên đã được nghệ sĩ Vũ Kim Yến giới thiệu khái quát về các nhạc cụ: tranh, nguyệt, sáo, bầu, tỳ bà... Nhiều em đã xung phong lên sân khấu để thử tập đàn, nói lên suy nghĩ của mình về nhạc cụ dân tộc.

Thầy và trò Trường Đại học FPT TP HCM đã hòa tấu các bài: "Trống cơm", "Lý cây đa", "Long hổ hội", "Lý cây bông", "Dòng máu lạc hồng - Việt Nam ơi"... và cả các ca khúc hiện đại như "Hoa hải đường" (Jack), "Fly a way"..., tạo hiệu ứng tích cực cho mục tiêu giới thiệu nhạc cụ dân tộc đến các trường. Chương trình cũng thông tin về những lớp dạy nhạc cụ dân tộc miễn phí và tặng nhạc cụ cho các em học sinh.

Đưa nghệ thuật dân tộc đến gần công chúng - Ảnh 4.

Các nghệ sĩ, giảng viên của Trường Đại học FPT TP HCM hướng dẫn học sinh trường PTTH Bình Chiểu - TP Thủ Đức tập đàn bầu

Nghệ sĩ Vũ Kim Yến kỳ vọng chương trình này sẽ thiết thực giúp nâng cao nhận thức trong giới học sinh, sinh viên về văn hóa dân tộc nói chung và nhạc cụ dân tộc nói riêng. Ngoài việc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, chương trình còn góp phần ươm mầm, phát triển những tài năng âm nhạc trong tương lai, nhất là âm nhạc truyền thống, thông qua việc giảng dạy, truyền nghề.

Trước đó, Trung tâm Văn hóa quận 1 đã phối hợp với Trường THCS Văn Lang tổ chức chương trình giới thiệu nhạc cụ dân tộc tại các trường học trên địa bàn quận. CLB Sân khấu Lạc Long Quân cũng đã thực hiện nhiều chương trình giới thiệu nhạc cụ dân tộc với sự tham gia của các nghệ nhân: Út Tỵ, Duy Kim, Duy Khôi, Hoàng Thành… Năm nay, dự kiến CLB Sân khấu Lạc Long Quân sẽ tiếp tục thực hiện chương trình sân khấu học đường (trong đó có phần giới thiệu về nhạc cụ dân tộc ứng dụng trong biểu diễn nghệ thuật cải lương) tại 40 trường học ở TP HCM...

Nghệ nhân Nhân dân Út Tỵ nhận xét: "Chương trình giới thiệu nhạc cụ dân tộc vào học đường là một việc làm chậm mà chắc. Qua mỗi chương trình, các bạn trẻ sẽ hiểu được, cảm nhận được về nhạc cụ dân tộc. Những âm thanh của nhạc cụ dân tộc sẽ dần thấm sâu vào tâm hồn của các bạn trẻ. Lâu ngày, khi đã cảm nhận được, giới trẻ sẽ yêu thương hơn nhạc cụ dân tộc Việt Nam".

Bên cạnh những tín hiệu tích cực của chương trình “cải lương xuống phố”, một số nhà chuyên môn lưu ý không phải loại hình nghệ thuật nào cũng đưa “xuống phố” được. Trước đây, việc đưa nhã nhạc cung đình Huế hay cồng chiêng Tây Nguyên biểu diễn ở đường phố đã cho thấy không thật sự phù hợp.
Bài và ảnh: THANH HIỆP