Viết tiếp kỳ tích ghép tạng Việt (*): Khi sự sống được trao truyền

Rạng sáng 23-2 (mùng 7 Tết), Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM đã thực hiện ca ghép tim cứu sống một bệnh nhân. Nguồn tạng được hiến từ nam bệnh nhân 17 tuổi được chẩn đoán chết não tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội). Gia đình đồng ý hiến tim, phổi, thận, gan, giác mạc để cứu người.

Nhiều ca ghép cùng lúc

Trước đó, vào 29 Tết, Bệnh viện Đại học Y Dược đã đồng thời thực hiện thành công 4 ca ghép tạng gồm 1 ca ghép tim, 1 ca ghép gan và 2 ca ghép thận ngay thời khắc cận kề giao thừa.

Ngày 27 Tết, bệnh viện tiếp nhận một trường hợp bệnh nhân bị tai biến mạch máu não nặng, tiên lượng rất xấu, có nguy cơ tiến triển đến chết não. Mặc dù các ê-kíp hồi sức tích cực đã nỗ lực điều trị, tình trạng bệnh nhân không cải thiện. Sau khi được bệnh viện tư vấn, gia đình bệnh nhân đã đồng ý hiến tặng mô, tạng theo đúng quy định pháp luật, thể hiện nghĩa cử nhân văn sâu sắc. Ngày 28 Tết, sau khi hoàn tất quy trình xác định chết não theo đúng tiêu chuẩn chuyên môn, bệnh viện đã kích hoạt quy trình ghép tạng. Hơn 200 y - bác sĩ được huy động triển khai đồng thời 5 ca phẫu thuật, bao gồm 1 ca lấy tạng, 1 ca ghép tim, 1 ca ghép gan và 2 ca ghép thận. Các ca mổ diễn ra xuyên đêm, hoàn tất vào ngày 29 Tết.

PGS-TS-BS Nguyễn Hoàng Bắc, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược, cho biết các ê-kíp hồi sức, gây mê, phẫu thuật, điều dưỡng, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh cùng các bộ phận hành chính, hậu cần, vận chuyển đã phối hợp chặt chẽ. Cận Tết, nhiều nhân viên y tế đang trên đường về quê hoặc đang ở bên gia đình đã chủ động trở lại bệnh viện để tham gia ca mổ, xác định đây là nhiệm vụ chuyên môn ưu tiên cao nhất để giành sự sống cho người bệnh.

Trong tháng 1-2026, bệnh viện đồng thời triển khai 2 ca ghép tạng phức tạp gồm 1 ca ghép tim và 1 ca ghép gan. Hoạt động chuyên môn diễn ra cùng một thời điểm, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ từ khâu điều phối tạng, tổ chức phẫu thuật đến hồi sức sau ghép, qua đó thể hiện năng lực tổ chức và thực hành ghép tạng của bệnh viện. Hai bệnh nhân khác nhau về tuổi tác và bệnh cảnh cùng bước vào cuộc phẫu thuật quyết định sự sống. Bệnh nhân ghép tim là nam giới 61 tuổi, mắc bệnh cơ tim giãn hơn 10 năm, suy tim giai đoạn cuối, phải đặt máy khử rung và duy trì huyết động bằng thuốc vận mạch liều cao, điều trị nội khoa không còn đáp ứng và ghép tim là phương án cuối cùng. Ca ghép gan đồng thời được thực hiện cho người bệnh 16 tuổi mắc bệnh gan mạn tính tiến triển, xơ gan giai đoạn cuối và suy gan tối cấp, rối loạn đông máu nặng, hôn mê, tính mạng như "đèn treo trước gió". Thông qua Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia, bệnh viện đã phối hợp với Bệnh viện Nhân dân 115 TP HCM cử ê-kíp chuyên môn sang tiếp nhận và thực hiện lấy tạng. Quá trình lấy tim và lấy gan được triển khai đồng thời, bảo đảm các yêu cầu nghiêm ngặt về kỹ thuật, bảo quản và vận chuyển. "Ca phẫu thuật đã diễn ra thuận lợi. Đến 18 giờ 30 phút, tim hiến được ghép vào lồng ngực bệnh nhân; khoảng 21 giờ 30 phút, tim ghép bắt đầu đập trở lại đều đặn và ổn định, các thông số huyết động sớm cải thiện rõ rệt sau ghép" - GS-TS-BS Nguyễn Hoàng Định, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược, Trưởng ê-kíp ghép tim, thông tin thêm.

Với ca ghép gan, theo TS-BS Trần Công Duy Long - Phó trưởng Khoa Gan Mật Tụy, Trưởng ê-kíp ghép gan - cho biết điểm đặc biệt là kỹ thuật chia gan theo phương pháp cải tiến, cho phép tách một lá gan hiến thành hai mảnh ghép gan phải và trái nguyên vẹn, đủ ghép cho hai người lớn. Đến nửa đêm cùng ngày, mảnh ghép gan tái tưới máu tốt, bắt đầu tiết mật, các chỉ số huyết động và sinh hóa gan cho thấy đáp ứng tích cực ban đầu, đánh dấu thành công bước đầu của ca phẫu thuật.

Kỳ tích

Tháng 11-2025, Bệnh viện Đại học Y Dược cũng thực hiện ca ghép tim xuyên Việt cứu bé trai 9 tuổi bị suy tim giai đoạn cuối, khi sự sống rất mong manh. Tại Hà Nội, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã hoàn tất lấy đa tạng từ người hiến chết não, trong đó phần phẫu thuật lấy tim do TS-BS Cao Đằng Khang, Trưởng Khoa Phẫu thuật tim Bệnh viện Đại học Y Dược, trực tiếp thực hiện. Trái tim được vận chuyển hơn hàng nghìn km về TP HCM để kịp thời đưa vào cơ thể bé trai.

Theo GS-TS-BS Nguyễn Hoàng Định, đây là ca ghép tim đặc biệt khó và là trường hợp nhỏ tuổi nhất từng được bệnh viện thực hiện. Người hiến là người trưởng thành nặng 57 kg, trong khi bé chỉ 33 kg. Sự chênh lệch đáng kể này buộc ê-kíp phải tính toán tỉ mỉ để trái tim người lớn phù hợp với khoang ngực trẻ. Thêm vào đó, bé vừa trải qua đợt viêm phổi, còn sốt cao và nhiễm trùng trước mổ - yếu tố làm tăng nguy cơ biến chứng sau ghép. Áp lực động mạch phổi của bé cũng ở mức cao, làm tăng nguy cơ suy thất phải sau ghép. Đặc biệt, thời gian trái tim nằm ngoài cơ thể lên đến 6 giờ khiến khả năng hồi phục chức năng co bóp sau ghép càng trở nên thách thức.

Ca phẫu thuật bắt đầu lúc 15 giờ 11 phút, đến khoảng 19 giờ, khoảnh khắc trái tim hiến tặng đập lại trong lồng ngực bé trai khiến cả ê-kíp vỡ òa. "Trái tim đã đập lại được hơn 90 phút, rất mạnh mẽ, ổn định, khép lại hành trình căng thẳng kéo dài từ Hà Nội đến phòng mổ tại TP HCM. Trái tim mới đang hòa nhịp tốt với cơ thể, mở ra hy vọng lớn cho chặng đường hồi phục phía trước. Ca ghép không chỉ là một dấu mốc chuyên môn quan trọng của bệnh viện mà còn là câu chuyện nhân văn sâu sắc về nghĩa cử hiến tạng cứu người - nơi trái tim của người hiến, nỗ lực của đội ngũ y - bác sĩ và nghị lực của một cậu bé 9 tuổi cùng hòa vào nhau để viết nên kỳ tích tìm lại sự sống" - GS Định nhớ lại. 

(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 24-2