Vun đắp tình yêu quê hương, đất nước

Cuộc thi viết "Chủ quyền quốc gia bất khả xâm phạm" và cuộc thi ảnh "Thiêng liêng cờ Tổ quốc" có sức lan tỏa mạnh mẽ, trở thành diễn đàn để bạn đọc bày tỏ lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc

Bảy năm trước, khi chương trình "Một triệu lá cờ Tổ quốc cùng ngư dân bám biển" (nay là "Tự hào cờ Tổ quốc") được Báo Người Lao Động khởi xướng, ít ai hình dung chương trình có sức lan tỏa sâu rộng như hôm nay. Không chỉ trao cờ, xây dựng những "Đường cờ Tổ quốc", chương trình còn là diễn đàn xã hội rộng lớn, kết nối lòng yêu nước, cổ vũ mọi tầng lớp nhân dân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hai cuộc thi "Chủ quyền quốc gia bất khả xâm phạm" và "Thiêng liêng cờ Tổ quốc" chính là sự tiếp nối hành trình trách nhiệm ấy.

Khơi dậy niềm tự hào dân tộc

Tiền thân của cuộc thi viết "Chủ quyền quốc gia bất khả xâm phạm" là cuộc thi viết "Chủ quyền biển đảo bất khả xâm phạm", được Báo Người Lao Động phát động vào tháng 8-2020, nhân kỷ niệm 1 năm chương trình "Tự hào cờ Tổ quốc" (tiền thân là "Một triệu lá cờ Tổ quốc cùng ngư dân bám biển"). Riêng cuộc thi ảnh "Thiêng liêng cờ Tổ quốc" được phát động vào tháng 8-2021, nhân kỷ niệm 2 năm chương trình "Tự hào cờ Tổ quốc".

Nếu chương trình "Tự hào cờ Tổ quốc" mang những biểu tượng thiêng liêng của đất nước đến với nhân dân bằng hành động cụ thể thì cuộc thi viết "Chủ quyền quốc gia bất khả xâm phạm" và cuộc thi ảnh "Thiêng liêng cờ Tổ quốc" mở ra một không gian khác - không gian của cảm xúc, ký ức, niềm tự hào dân tộc. Qua từng cuộc thi, hàng trăm bài viết, hàng ngàn bức ảnh gửi về từ mọi miền đất nước cho thấy chủ quyền quốc gia không phải là khái niệm xa xôi mà hiện diện rất gần trong đời sống thường ngày của mỗi người Việt Nam.

Có người viết về Trường Sa bằng ký ức của một chuyến hải trình không thể nào quên. Có người kể câu chuyện những chiến sĩ biên phòng cắm chốt giữa núi rừng heo hút. Có người lặng lẽ ghi lại hình ảnh Quốc kỳ tung bay trên con tàu giữa biển đêm, trên cột mốc biên cương hay giữa dòng người hân hoan trong các ngày lễ trọng đại của đất nước. Nhiều tác phẩm không cầu kỳ về kỹ thuật nhưng vẫn khiến người đọc, người xem rung động bởi sự chân thành và tình yêu đất nước tự nhiên trong từng câu chữ, từng khuôn hình.

Điều đáng quý là các cuộc thi không tạo ra một "sân chơi" khép kín dành riêng cho giới chuyên nghiệp. Người tham gia có thể là nhà báo, nhiếp ảnh gia, nhà nghiên cứu; song cũng có thể là giáo viên, sinh viên, chiến sĩ, ngư dân, cán bộ địa phương hay bạn đọc bình thường từng xúc động trước hình ảnh lá cờ Tổ quốc nơi đầu sóng. Chính sự đa dạng ấy đã tạo nên sức sống cho cuộc thi.

Với riêng cuộc thi viết "Chủ quyền quốc gia bất khả xâm phạm", một trong những tướng lĩnh dành sự quan tâm đặc biệt là Chuẩn Đô đốc Phạm Khắc Lượng, Phó Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Hải quân (nay đã nghỉ hưu). Ông nhận xét rằng chủ đề của cuộc thi đã trở thành "slogan" trong lòng bạn đọc và cuộc thi đã tạo dấu ấn sâu đậm, là điểm sáng của Báo Người Lao Động.

"Nhờ cuộc thi này, những giá trị lịch sử, quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề chủ quyền được khẳng định. Cuộc thi đóng góp những ý tưởng mới trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia, đồng thời tạo động lực thôi thúc nghiên cứu và phân tích vấn đề chủ quyền, sẵn sàng đối phó những nguy cơ và thách thức về chủ quyền trong một thế giới đầy biến động như hiện nay" - Chuẩn Đô đốc Phạm Khắc Lượng khẳng định.

Nối dài hành trình yêu nước

Bên lề lễ trao giải cuộc thi viết "Chủ quyền quốc gia bất khả xâm phạm" lần thứ 4, năm 2023 - 2024 tổ chức vào ngày 2-7-2024, nhà báo Lê Phương Dung (Truyền hình Quốc phòng) chia sẻ rằng trong dòng chảy thông tin hôm nay, khi mạng xã hội khiến mọi thứ dễ bị cuốn trôi bởi tốc độ và cảm xúc nhất thời, những cuộc thi như thế càng có ý nghĩa đặc biệt, nhắc chúng ta dừng lại để nghĩ sâu hơn về hai chữ Tổ quốc. Không phải bằng khẩu hiệu lớn lao mà bằng những câu chuyện và con người cụ thể với những rung cảm thật.

Có thể thấy rõ điều đó qua tác phẩm "Kiên cường nơi tuyến đầu" (đoạt giải nhất cuộc thi lần thứ 4) của nhà báo Lê Phương Dung, cũng như nhiều tác phẩm tiêu biểu khác. Nhiều bài viết không chỉ phản ánh nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, mà còn khắc họa sinh động tình đoàn kết quân dân, cuộc sống đổi thay nơi tuyến đầu.

Đó là người lính Hải quân mang theo hạt giống rau xanh giữa trùng khơi; là những chiến sĩ Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân bám biển; là những đứa trẻ vùng biên lớn lên dưới bóng cờ đỏ thắm; là những "tiết học biên giới", "con nuôi biên phòng" gieo chữ, vun đắp tương lai cho con trẻ... Ở đó, chủ quyền không chỉ được hiểu bằng tọa độ hay đường biên, đường cơ sở trên bản đồ, mà bằng mồ hôi, sự hy sinh, ký ức và niềm tin của con người.

Trong khi đó, cuộc thi ảnh "Thiêng liêng cờ Tổ quốc" lại cho thấy một cách biểu đạt khác của lòng yêu nước. Lá cờ đỏ sao vàng xuất hiện trong hàng ngàn khuôn hình được kết nối, lan tỏa sâu rộng. Đó là lá cờ bay giữa biển trời Trường Sa. Là màu cờ rực đỏ trên các tuyến phố trong ngày đại lễ. Là hình ảnh người dân ngước nhìn đội hình máy bay kéo cờ Tổ quốc trên bầu trời TP HCM. Là ánh mắt trẻ thơ dưới sân trường, nụ cười của ngư dân sau chuyến biển hay dáng người lính đứng gác nơi cột mốc biên cương...

Có lẽ vì vậy mà cuộc thi không chỉ dừng lại ở giá trị nghệ thuật nhiếp ảnh mà còn tạo nên một "ký ức thị giác" về đất nước trong giai đoạn nhiều dấu mốc đặc biệt: 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; 90 năm Quốc khánh; những bước chuyển mình mạnh mẽ của đất nước trong thời kỳ hội nhập và phát triển.

Nhìn rộng hơn, thành công lớn nhất của hai cuộc thi không nằm ở số lượng tác phẩm hay quy mô giải thưởng. Điều đáng nói hơn là khả năng lan tỏa tinh thần yêu nước bằng những hình thức mềm mại, gần gũi và giàu tính nhân văn.

Trong nhiều năm qua, vượt qua mọi khó khăn, thách thức, lên rừng hay xuống biển, Báo Người Lao Động kiên trì thực hiện chương trình "Tự hào cờ Tổ quốc". Hoạt động ấy dần trở thành một thương hiệu báo chí mang giá trị cộng đồng sâu sắc. Hàng triệu lá cờ được trao đi là sự gửi gắm niềm tin, trách nhiệm và tình cảm của hậu phương với những nơi ở tuyến đầu Tổ quốc.

Hai cuộc thi tiếp tục nối dài hành trình ấy bằng ngôn ngữ của báo chí và nghệ thuật, tạo thành diễn đàn, sân chơi để bạn đọc trực tiếp tham gia sáng tạo, bày tỏ thái độ, trách nhiệm công dân về chủ quyền, lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc.

Từ những lá cờ được trao đi suốt 7 năm qua, đến hàng ngàn tác phẩm viết và bức ảnh hôm nay, có thể thấy một điều rất rõ: Tình yêu Tổ quốc luôn hiện hữu trong trái tim người Việt Nam.