Xây dựng và phát triển TP HCM trong kỷ nguyên mới: VIFC-HCMC phải là bộ chuyển mạch

Thay vì chờ đợi ngân sách, TP HCM chủ động kiến tạo hệ sinh thái vốn thông qua 5 nhóm sản phẩm tài chính chiến lược của Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP HCM (VIFC-HCMC), nhằm giải quyết triệt để cơn khát nguồn lực và hiện thực hóa khát vọng siêu đô thị.

Định hình tư duy phát triển mới

TP HCM đang đứng trước ngưỡng phát triển mới với những thách thức trực diện về hạ tầng, giao thông, ngập nước và môi trường. Năng lực cạnh tranh của thành phố hiện phụ thuộc vào khả năng tổ chức nguồn lực và kết nối chuỗi giá trị thay vì chỉ chú trọng tốc độ tăng trưởng.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 09 định hình tư duy phát triển mới, dẫn dắt TP HCM chuyển hướng sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, bài toán lớn nhất vẫn là nguồn vốn trung, dài hạn. Các dự án trọng điểm như metro, đường vành đai, logistics, chống ngập đều đòi hỏi dòng vốn khổng lồ, minh bạch. Nếu tiếp tục dựa vào ngân sách truyền thống, thành phố khó tạo được bước nhảy vọt cần thiết.

Vì vậy, VIFC-HCMC được nhìn nhận như công cụ chính sách chiến lược, giúp chuyển đổi từ tư duy "phân bổ vốn" sang "kiến tạo hệ sinh thái vốn". Trung tâm tài chính này không chỉ là biểu tượng mà mang giá trị thực tiễn: tạo ra các sản phẩm tài chính mới, thiết lập chuẩn mực minh bạch và dẫn vốn vào đúng những điểm nghẽn. Khi Nghị quyết 09 định hướng và Luật Đô thị đặc biệt cụ thể hóa, VIFC-HCMC phải vận hành như một hạ tầng thể chế cho kỷ nguyên tăng trưởng mới.

5 kênh vốn rót thẳng vào đời sống

Trước hết, trái phiếu đô thị và trái phiếu xanh cần được ưu tiên nhằm tạo kênh vốn dài hạn cho các dự án giao thông công cộng, metro, chống ngập và năng lượng tái tạo. Trái phiếu đô thị định hình nguồn vốn dựa trên kỷ luật tài khóa; còn trái phiếu xanh giúp TP HCM tiếp cận dòng vốn ESG toàn cầu, nơi nhà đầu tư đòi hỏi khắt khe chuẩn mực môi trường, xã hội và quản trị.

Bên cạnh đó, quỹ đầu tư hạ tầng và TOD là công cụ then chốt chuyển hóa giá trị đất đai, không gian đô thị thành nguồn lực. Để phát triển metro hay đô thị nén quanh các nhà ga, thành phố không thể chỉ chờ ngân sách. Các quỹ này sẽ tập hợp vốn nhà nước, tư nhân cùng định chế quốc tế, qua đó biến hạ tầng thành động lực cốt lõi để tái cấu trúc đô thị.

Song song đó, việc thiết lập fintech sandbox là bước đi tất yếu, tạo không gian thử nghiệm có kiểm soát cho thanh toán số, tài sản số và hợp đồng thông minh. Sandbox không phải "vùng trống" pháp lý mà là cơ chế quản trị rủi ro thông minh, cho phép thử nghiệm với phạm vi, trách nhiệm rõ ràng, từ đó thu hút doanh nghiệp công nghệ, ngân hàng, start-up vào chung hệ sinh thái.

Đồng thời, mảng tài chính thương mại và logistics cần được đẩy mạnh vì đây là mạch máu kinh tế thúc đẩy giao thương của TP HCM lẫn vùng Đông Nam Bộ. VIFC-HCMC cần tập trung phát triển các sản phẩm tài trợ thương mại, bảo lãnh, bảo hiểm tín dụng và logistics xanh. Khi nhóm sản phẩm này đủ mạnh, dòng vốn sẽ nhanh chóng tiếp sức trực tiếp cho doanh nghiệp sản xuất và chuỗi cung ứng.

Cuối cùng, hệ thống dịch vụ trọng tài, xếp hạng tín nhiệm và dữ liệu tài chính đóng vai trò "hạ tầng mềm" cốt lõi quyết định niềm tin của nhà đầu tư. Nếu thiếu chuẩn mực dữ liệu và cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, dòng vốn quốc tế sẽ rất dè dặt. Do đó, trung tâm cần phát triển đồng bộ dịch vụ pháp lý, kiểm toán, định giá nhằm bảo vệ giao dịch, khẳng định sức mạnh và sự tin cậy.

Cơ chế mở, áp lực thực thi lớn

Từ 5 nhóm sản phẩm trên, VIFC-HCMC chỉ thành công khi gắn chặt với các dự án trọng điểm và nhu cầu thực tế của TP HCM. Cụ thể, trái phiếu hướng vào metro, hạ tầng xanh; quỹ TOD tái cấu trúc không gian đô thị; fintech sandbox phục vụ doanh nghiệp, người dân; tài chính thương mại tiếp sức xuất nhập khẩu, logistics; còn trọng tài, xếp hạng tín nhiệm tạo nền tảng tin cậy cho giao dịch.

Thực tế này đặt ra yêu cầu rất cao đối với Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt và cơ chế vận hành VIFC. Cơ chế đặc thù không nên chỉ dừng ở ưu đãi thuế, phí hay quyền giữ lại nguồn thu. Quan trọng hơn, cần một hành lang pháp lý minh bạch gồm cơ chế thử nghiệm, giám sát rủi ro và trách nhiệm giải trình. Khi được trao quyền nhiều hơn, TP HCM buộc phải vận hành chuyên nghiệp, minh bạch và chịu áp lực lớn từ thị trường.

Nghị quyết 09 mở ra một cánh cửa chính sách lớn, nhưng giá trị thật chỉ đến từ năng lực thực thi. VIFC-HCMC phải là bộ chuyển mạch của mô hình tăng trưởng mới, kết nối vốn quốc tế với dự án chiến lược và đời sống dân sinh. Qua đó, trung tâm tài chính trở thành động lực để người dân hưởng hạ tầng tốt, doanh nghiệp có vốn dài hạn, khẳng định vị thế TP HCM trong kỷ nguyên mới.