Ngày 21-12, lực lượng cứu hộ tỉnh Khánh Hòa đang giúp người dân dọn lại đống đổ nát do vụ sạt lở núi kinh hoàng xảy ra tại khu dân cư dưới chân núi Phi Châu thuộc thôn Phước Lộc, xã Phước Đồng, TP Nha Trang vào rạng sáng 20-12. Vụ sạt lở này đã làm 4 người chết, 4 người bị thương, 7 nhà sập hoàn toàn, 4 nhà bị hư hỏng nặng.

Quy hoạch dân vào vùng nguy hiểm

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Chủ tịch UBND xã Phước Đồng, cho biết khu vực này được quy hoạch là đất ở, nhiều hộ dân đã có sổ đỏ, chuyển đổi mục đích sử dụng từ đất vườn sang thổ cư. Tuy nhiên, ông Hưởng thừa nhận đây là vùng nguy hiểm, xã đã cắm biển cảnh báo và vận động 7 hộ sống gần khu vực sạt lở di dời.

Trong khi đó, chiều 21-12, ông Phạm Quang Hưng - người dân khu tái định cư (TĐC) Hòn Xện, thuộc khu dân cư Đường Đệ, phường Vĩnh Hòa, TP Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa - cho biết gần 10 ngày nay, ông phải ở nhà thuê vì căn nhà hiện tại bị đất đá lấp kín. Nhà ông Hưng nằm ngay trên đường nước chảy từ mương thoát lũ Tây Đường Đệ bị bể vào rạng sáng 13-12. Thời điểm bể mương, đá núi và nước lũ ào ạt đổ xuống, tông sập tường nhà, quét bay toàn bộ tài sản ở tầng dưới căn nhà của ông cùng nhiều gia đình khác. May mắn, đêm ấy mọi người đều ngủ ở tầng trên, nếu không thiệt mạng về người là khó tránh.

Khu dân cư Hòn Xện bị vùi trong đất đá sau khi mương nước bị vỡ Ảnh: KỲ NAM
Khu dân cư Hòn Xện bị vùi trong đất đá sau khi mương nước bị vỡ Ảnh: KỲ NAM

Ông Hưng cho biết trước đây, nhà ông ở phường Xương Huân, TP Nha Trang. Năm 2012, sau khi bị thu hồi để thực hiện dự án Mường Thanh Khánh Hòa, ông được đưa ra đây. “Thời điểm đó, người ta nói không đi sẽ bị cưỡng chế nên tôi nhận đại lô này. Ai dè, mới ở được vài năm thì xảy ra sự cố. Hỏi ra mới biết từ năm 2007, khu vực này từng bị một lần nên không ai dám nhận. Ám ảnh quá rồi. Giờ tôi không còn lòng dạ nào mà ở đây được nữa” - ông Hưng thở dài.

Bà Phan Thị Hạnh - Tổ trưởng tổ dân phố 13, thuộc khu dân cư Đường Đệ, phường Vĩnh Hòa - cho biết khu vực bị bể mương nằm ngay đường nước đổ xuống của suối Hố Cừa. Chỉ cần mưa là nước tràn như thác. “Khi hình thành khu TĐC Hòn Xện, khu vực này không ai dám nhận. Thiết kế mương thoát lũ thì lại nằm treo trên đầu dân, bố trí dân ở đó thì khác gì hại dân” - bà Hạnh nói.

Ông Nguyễn Văn Danh, Chủ tịch UBND TP Nha Trang, cho biết đã có văn bản gửi UBND tỉnh Khánh Hòa đề nghị xem xét di dời những hộ nằm ở khu vực mương thoát lũ Tây Đường Đệ theo nguyện vọng người dân.

Chặn dòng thoát lũ

Trận lũ trưa 13-12 đã nhấn chìm một phần lớn ngôi làng trù phú có tên xóm Vườn ở thôn Mỹ Phú 2, xã An Hiệp, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Nhiều bô lão trong làng cho biết gần trăm năm nay, họ chưa bao giờ chứng kiến một trận lũ kinh hoàng đến vậy. Lũ ngập sâu đến hơn 2 m, nhiều nhà lút mái. Nước lũ từ con suối Cái chạy ở phía Nam xóm, xé toạc bờ suối, tràn vào khu dân cư. Người dân nói việc xã An Hiệp cho xây chợ phiên phía trên cầu Mỹ Phú cùng với quy hoạch khu dân cư ở 2 bên cầu đã chặn dòng thoát lũ, gây nên tình trạng ngập lụt. “Họ đã vô hiệu hóa cây cầu Mỹ Phú này rồi” - ông Nguyễn Long, một người dân ở thôn Mỹ Phú 2, nhìn nhận.

Theo ông Long, trước năm 1975, khi xây dựng Quốc lộ 1, thấy được đây là vùng “nước hỗn” từ trên núi và vùng đồng rộng lớn đổ về nên chính quyền cũ đã xây dựng 3 cây cầu liên tiếp ở xã An Hiệp. Gần 2 bên cầu và phía thượng nguồn của 3 cây cầu này không được xây dựng bất kỳ công trình nào. Thế nhưng, hơn 10 năm trước, xã An Hiệp đã quy hoạch chợ phiên ngay phía thượng nguồn cầu Mỹ Phú cùng với dãy nhà dân quanh chợ, chỉ chừa 1 cống nhỏ thoát nước xuống cầu. Nước lũ từ núi đổ xuống, không thoát kịp đã gây ngập lụt cả khu dân cư. “Họp dân lần nào chúng tôi cũng ý kiến mà họ cứ kiên quyết xây để giờ người dân phải gánh chịu” - ông Long nói và cho hay từ khi xây chợ phiên này, năm nào nước lũ thoát không kịp cũng tràn vào nhà dân, dù chỉ là lũ nhỏ.

Theo ông Bùi Văn Thành, Chủ tịch UBND huyện Tuy An, trận lũ nhấn chìm thôn Mỹ Phú 2 vừa qua một phần vì Quốc lộ 1 nâng cấp qua khu vực này cao hơn mặt đường cũ từ nửa mét đến 1 m, trong khi các cống thoát nước lại không được mở rộng. Ông Thành cho hay khi nâng cấp Quốc lộ 1, ông đã nhiều lần ý kiến với Ban Quản lý dự án Thăng Long (Bộ Giao thông Vận tải) cho mở rộng các cống thoát nước qua Quốc lộ 1 ở khu vực này nhưng đã không được chấp thuận.

KỲ NAM - HỒNG ÁNH