Cây xanh góp phần đáng kể trong việc nâng cao sức khỏe của người dân thành phố và giúp môi trường sống đô thị phát triển bền vững.

Tạo lập môi trường sống hài hòa

Quận 12 nói riêng và TP HCM nói chung là địa phương có tốc độ đô thị hóa cao. Nhu cầu phát triển mảng xanh là rất cần thiết vì giúp tạo lập môi trường sống hài hòa, cân bằng và là tiêu chí đánh giá sự phát triển bền vững của thành phố. Trong khi đó, tốc độ triển khai thực hiện các khu công viên cây xanh (CVCX) tập trung còn rất chậm.

Khu CVCX đa chức năng phường Thạnh Xuân có quy mô 150 ha, được hình thành từ việc cắt giảm quy hoạch khu CVCX 250 ha (đã được hình thành từ năm 1999), theo đồ án quy hoạch chung điều chỉnh của quận 12 đã được UBND TP HCM phê duyệt tại Quyết định 6706/QĐ-UBND.

LẮNG NGHE NGƯỜI DÂN HIẾN KẾ: Giải pháp cho công viên cây xanh đa chức năng - Ảnh 1.

Những ruộng rau muống, bụi cây, đường đất ven kênh là hình ảnh đặc trưng hiện nay ở phường Thạnh Xuân, quận 12, TP HCM Ảnh: QUỐC ANH

Đây là khu CVCX không chỉ phục vụ người dân quận 12 mà còn các quận, huyện lân cận. Vì vậy, cần nhanh chóng ứng dụng giải pháp phát triển CVCX phường Thạnh Xuân phục vụ công cộng theo quy hoạch đã được phê duyệt, bằng việc thu hút tối đa nguồn lực tài chính và sự đồng thuận của xã hội, hạn chế sử dụng vốn ngân sách.

Quy hoạch xây dựng đô thị quận 12 hiện chưa chú trọng khai thác hiệu quả sử dụng không gian và hiệu quả sử dụng đất gắn với quy hoạch CVCX sử dụng công cộng. Cụ thể, xung quanh CVCX phường Thạnh Xuân được quy hoạch chủ yếu nhà ở thấp tầng là chưa hợp lý. Đây có thể xem là nguyên nhân đầu tiên không tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư nguồn lực tài chính từ nguồn vốn xã hội hóa để triển khai thực hiện quy hoạch CVCX.

Ngoài ra, quá trình triển khai thực hiện quy hoạch đang có sự phân chia rạch ròi giữa dự án CVCX sử dụng công cộng và dự án nhà ở, thương mại - dịch vụ do người dân và doanh nghiệp tự đầu tư. Đây cũng là nguyên nhân cản trở việc hình thành các dự án phức hợp cao tầng để thu hút nguồn vốn xã hội hóa.

Giải pháp kêu gọi đầu tư

Khu vực xung quanh CVCX phường Thạnh Xuân có nhiều quỹ đất trống lớn, rất phù hợp để điều chỉnh quy hoạch, hình thành các dự án khu nhà ở phức hợp cao tầng kết hợp khu CVCX (quy mô 150 ha) để kêu gọi đầu tư.

Thành phố nên giao cho một đơn vị có năng lực, kinh nghiệm trong việc cải tạo và phát triển đô thị (gọi tắt là trung tâm). Trung tâm này là đại diện thành phố, là chủ đầu tư các dự án cải tạo và phát triển đô thị của thành phố (mở đường giao thông, thực hiện CVCX, xây dựng công trình công cộng, cải tạo các khu nhà ổ chuột, mở rộng hẻm, phát triển hệ thống trạm trung chuyển giao thông công cộng...).

Dự án cải tạo và phát triển đô thị là những dự án kết hợp 2 mục tiêu kinh doanh và phục vụ cộng đồng như đã nêu trên, bảo đảm phù hợp quy hoạch, đúng quy định pháp luật, khả thi về hiệu quả kinh tế, văn hóa, xã hội, tạo được sự đồng thuận của người dân và cộng đồng doanh nghiệp đầu tư kinh doanh bất động sản, theo hướng sử dụng tối đa nguồn vốn xã hội hóa, sử dụng tối thiểu vốn ngân sách.

Trung tâm là đầu mối tổ chức kết nối các nguồn lực xã hội để triển khai thực hiện quy hoạch được phê duyệt trên phạm vi toàn thành phố (phối hợp cùng các sở - ngành, quận - huyện).

Đối với dự án khu CVCX phường Thạnh Xuân, trung tâm chủ động đề xuất lập điều chỉnh cục bộ quy hoạch để hình thành dự án khu phức hợp trung hoặc cao tầng, với phần lõi là CVCX này nhằm mời gọi đầu tư.

Lưu ý, trung tâm chịu trách nhiệm giải phóng mặt bằng toàn bộ dự án, sau đó bán đấu giá phần đất khu dân cư phức hợp, đấu thầu thi công xây dựng hạ tầng giao thông và quỹ nhà, đất tái định cư - hoán đổi cho các hộ dân.

Cần khai thác tối đa hiệu quả sử dụng đất và sử dụng không gian xung quanh CVCX, giúp tăng thu ngân sách đáng kể đối với giá trị gia tăng từ bất động sản khu vực xung quanh.

Nội dung chi tiết của các dự án phức hợp sẽ được nghiên cứu, bảo đảm tính khả thi về kinh tế, yêu cầu về phát triển bền vững môi trường sống đô thị, phù hợp các quy định về quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng, quy hoạch chung của thành phố.

Nguồn vốn thực hiện dự án là nguồn vốn vay của Ngân hàng Nhà nước với lãi suất 0% để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng và quỹ nhà, đất để hoán đổi, đền bù tái định cư, chi phí tạm cư (nếu có) cho các hộ dân.

Dân số sẽ gia tăng tại các khu vực quy hoạch điều chỉnh CVCX. Vì vậy, cần xem xét điều chỉnh quy hoạch để đồng bộ với toàn khu vực (hạ tầng giao thông, hạ tầng xã hội), đồng thời cần được cập nhật vào quy hoạch chung TP HCM và quận 12 đang được tổ chức thực hiện.

Dự án nên ưu tiên bố trí quỹ nhà, đất để hoán đổi, đền bù và tái định cư tại chỗ cho người dân bị ảnh hưởng một phần trong khu phức hợp, có giá trị tương đương, để tạo sự đồng thuận của họ.
Kiến trúc sư Nguyễn Đình Hòa