"Gần 2 tháng nay, ki-ốt nhà vệ sinh công cộng (NVSCC) đạt chuẩn 5 sao kết hợp mô hình quán cà phê do Viva International đặt tại góc đường Cách Mạng Tháng Tám - Tú Xương (quận 3, TP HCM) đóng cửa rồi. Chuyện gì xảy ra vậy?" - chị Thúy, bán cơm trên vỉa hè ngay giao lộ trên, phản ánh với Báo Người Lao Ðộng.

Liên tục bị mất trộm

Theo chị Thúy, NVSCC trên đóng cửa từ 15 tháng chạp năm ngoái đến nay. "Từ ngày NVSCC trên đóng cửa, không riêng những người buôn gánh bán bưng như tôi, mà các bác tài xe ôm truyền thống, công nghệ, vé số, hàng rong cũng khổ sở mỗi khi phải "giải quyết nỗi buồn". Ai cũng tiếc nuối" - chị Thúy nói. Chị mong Báo Người Lao Ðộng tìm hiểu để có câu trả lời cụ thể.

Tương tự, NVSCC nằm trên đường Trường Sa (quận 3), ngay nhà chờ xe buýt và chung cư Screc cũng đóng cửa phơi sương phơi nắng hơn 2 tháng nay. Anh Thanh - chạy xe ôm gần khu vực này - nói quán cà phê tuy không đông khách nhưng NVSCC phục vụ khá đông người dân, đặc biệt là khách vãng lai, những người tập thể dục trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè mỗi buổi sáng.

Vòng qua bên kia đường Hoàng Sa (quận 3), NVSCC đặt ngay khu vực buôn bán đồ cũ cũng đóng cửa im ỉm. Đến quận Tân Bình, NVSCC trên đường Cộng Hòa mới đưa vào hoạt động được 1 tháng cũng đóng cửa cho đến nay. Một người dân gần đây phỏng đoán rằng vị trí NVSCC tại đây có lẽ không mang lại lợi nhuận cho Viva cà phê, vì vậy mà họ đóng cửa.

Theo bà Lê Thị Ngọc Thủy, Chủ tịch HÐQT Viva Internatinonal, hơn 2 tháng nay, 12 NVSCC đạt chuẩn 5 sao kết hợp mô hình quán cà phê do Viva International đặt trên địa bàn quận 3 và Tân Bình đã đóng cửa do NVSCC không cố định nên thiết kế chưa kiên cố, ban đêm trộm đột nhập lấy nhiều tài sản giá trị. Bà Thủy cho biết hơn 3 tháng đi vào hoạt động, đã có 5 điểm bị trộm đột nhập dù có lắp camera giám sát. Thiệt hại về tài sản ảnh hưởng đến giá trị công ty, vì vậy doanh nghiệp này phải dừng lại, yêu cầu đơn vị cung cấp ki-ốt nghiên cứu tạo ra mô hình kiên cố hơn để an tâm hoạt động.

"Viva xác định sẽ phát triển chuỗi cửa hàng ki-ốt, không chỉ mở mang kinh doanh, thương hiệu mà chúng tôi đặt mục tiêu phục vụ cộng đồng. Thời gian đầu, lượng khách chưa nhiều nhưng lâu dài họ sẽ biết đến Viva cà phê thông qua các ki-ốt NVSCC. Nếu đơn vị thiết kế nhanh chóng cải tiến mẫu mã, kiên cố hơn, chúng tôi sẽ sớm hoạt động lại, ngoài ra sẽ mở thêm trong tương lai" - Chủ tịch HÐQT Viva International khẳng định.

Hàng loạt nhà vệ sinh công cộng 5 sao ở TP HCM bất ngờ đóng cửa - Ảnh 1.

Nhà vệ sinh công cộng góc đường Tú Xương - Cách Mạng Tháng Tám, quận 3, TP HCM đóng cửa gần 2 tháng nay

Mô hình tốt, tìm cách nhân rộng

Từ năm 2019, Công ty CP Công nghệ Môi trường Tiên Phong TP HCM đã trình UBND TP đề án NVSCC kết hợp ki-ốt đa năng bằng phương thức xã hội hóa và được chấp nhận cho thí điểm, đã xác định gần 400 vị trí thuận tiện trải đều các quận nội thành đến ngoại thành để lắp đặt NVSCC hiện đại, đạt chuẩn ASEAN. Thế nhưng đến nay, chỉ có 12 NVSCC được lắp đặt tại các quận 1, 3 và Tân Bình.

Việc tạm dừng hoạt động chuỗi NVSCC khiến kế hoạch lắp đặt NVSCC tại một số địa phương cũng chững lại, như quận 3 dự kiến quý I/2021 phủ 9/9 vị trí thí điểm (đã lắp 4/9 vị trí) hay huyện Hóc Môn dự kiến quý I/2021 lắp thí điểm 3 vị trí.

Ông Nguyễn Xuân Sáng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Công nghệ Môi trường Tiên Phong, cho biết qua thí điểm 12 NVSCC hiện đại, đạt chuẩn ASEAN cho thấy hiệu quả xã hội khá cao. Các nhà vệ sinh trên không chỉ đáp ứng nhu cầu của người dân, khách du lịch đến TP HCM mà còn xây dựng đời sống văn minh đô thị, giảm tình trạng xả rác, tiểu tiện không đúng nơi quy định. Nói về lý do chỉ mới lắp đặt 12 NVSCC trong tổng số gần 400 vị trí theo đề xuất trong đề án, ông Xuân Sáng cho hay mỗi NVSCC hiện đại, đạt chuẩn ASEAN cần khoảng 7-10 m2 tùy vị trí và phải thuận tiện đi lại… Hiện vướng mắc chính là chờ mặt bằng.

Theo ông Sáng, ngoài các dịch vụ như quầy cà phê, bảng quảng cáo đi kèm, đơn vị này đang đề xuất UBND TP HCM phát triển lắp đặt chuỗi ki-ốt bán hàng OCOP kết hợp NVSCC. Không chỉ tại TP HCM, ông Sáng hy vọng sẽ nhân rộng mô hình NVSCC kết hợp ki-ốt bán hàng OCOP trên toàn quốc, thông qua đó giới thiệu sản phẩm vùng miền, giải quyết đầu ra cho nông sản kết hợp phát triển du lịch sinh thái.

Đến nay, việc xác định vị trí đặt NVSCC được nhiều địa phương khảo sát, lên danh sách. Tuy nhiên, để mô hình này sớm được nhân rộng sau khi có quỹ đất cần phải có doanh nghiệp chung tay. "Tin vui là mới đây, Công ty Tiên Phong đang đàm phán với VinFast để phát triển mô hình này, trước mắt bên VinFast sẽ khảo sát các địa điểm lắp đặt ki-ốt, sau khi khảo sát 2 bên sẽ bàn bạc để đi đến quyết định" - ông Sáng thông tin. 

Phục vụ miễn phí

Mỗi NVSCC có diện tích khoảng 7-10 m2 tùy vị trí, thuận tiện đi lại, dễ thấy, đạt chuẩn ASEAN, sử dụng năng lượng mặt trời, hệ thống rửa tay, mở cửa tự động, có hệ thống sát khuẩn, phù hợp kích thước người Việt Nam, nước ngoài và thuận tiện cho người khuyết tật. Nhà vệ sinh được đầu tư từ nguồn vốn xã hội hóa lắp đặt các khu vực đông dân cư, du lịch, nhà chờ xe buýt..., phục vụ miễn phí cho người dân.

Bài và ảnh: THU HỒNG