Những năm gần đây, số lượng nhà vệ sinh công cộng (NVSCC) tại TP HCM đã tăng thêm và hình ảnh NVSCC ở TP HCM đã được cải thiện khá rõ. Tuy nhiên, nhiều bất cập vẫn còn tồn tại.

Ám ảnh

Ghi nhận tại một số khu vực như Công viên Tao Đàn, Công viên Lê Văn Tám, Công viên 23 Tháng 9, Công viên Gia Định, phố đi bộ Nguyễn Huệ…, NVSCC khá thoáng, sạch sẽ và miễn phí. Ví dụ, NVSCC thông minh tại trạm xe buýt Hàm Nghi (quận 1) hoạt động trên nguyên lý tự động, khá tiện ích, sử dụng năng lượng mặt trời, bảo đảm vệ sinh môi trường. Tại khu vực Công viên Tao Đàn, Công viên 23 Tháng 9,… mỗi khu có khoảng 3 NVSCC được đầu tư theo hình thức xã hội hóa, trang thiết bị hiện đại, có nhân viên túc trực làm vệ sinh sạch sẽ, có lối đi riêng cho người khuyết tật và miễn phí.

Tuy nhiên, số lượng NVSCC được đầu tư hiện đại, sạch sẽ, miễn phí như thế chưa nhiều. Nhiều khu vực, NVSCC đang xuống cấp nghiêm trọng. Điển hình, khu vực Công viên Quách Thị Trang (quận 1), Công viên Dạ Nam (quận 8), chợ Thủ Đức (quận Thủ Đức), Công viên Làng hoa Gò Vấp (quận Gò Vấp)…, thiết bị trong NVSCC hư hỏng, nền nhà cũ kỹ, tường ố vàng, nhếch nhác, không bảo đảm vệ sinh… Thậm chí có nơi như ở Công viên Gia Định (quận Gò Vấp), NVSCC bị khóa nên người dân phải tiểu bậy ở gốc cây đối diện.

Bước ra từ NVSCC Công viên Làng hoa Gò Vấp, chị Lê Thị Thu (có việc đi ngang qua đây) lắc đầu ngán ngẩm: "Bất đắc dĩ mới phải sử dụng NVSCC chứ bước vô đó đúng là ám ảnh với mùi hôi, sự nhếch nhác. Vẫn biết nhà vệ sinh dơ còn do ý thức của một số người kém, đi xong không dội nước, ném giấy vào bồn cầu gây nghẹt… Nhưng như ở trong đây, bồn cầu bể nát, cáu bẩn mà không được thay, nhìn rất phản cảm… Tôi nghĩ TP cần đầu tư nhiều NVSCC mới, sạch sẽ, có thể thu phí cũng được để người dân sử dụng. Chứ NVSCC vừa thiếu vừa cũ kỹ, dơ bẩn lại khó tiếp cận vì không biết gửi xe ở đâu thì dù miễn phí, nhiều người vẫn sẵn sàng "trút bầu tâm sự" ngay bên vệ đường, vỉa hè, bờ tường…".

Nỗi sợ mang tên nhà vệ sinh công cộng - Ảnh 1.

Người đi đường “tiểu bậy” trước nhà vệ sinh công cộng bị khóa ở Công viên Gia Định (quận Gò Vấp, TP HCM)Ảnh: Trúc My

"Bí" nên liều

Lưu thông trên các trục đường lớn như Phạm Văn Đồng, Võ Văn Kiệt, Mai Chí Thọ, Nguyễn Hữu Thọ..., không khó để bắt gặp hình ảnh nhiều người tiểu tiện ngay bên vệ đường, bụi rậm, chân cầu… Những hình ảnh xấu xí này không chỉ xuất hiện ở các khu vực xa trung tâm, những "điểm trắng" NVSCC như các quận - huyện: 9, Thủ Đức, Nhà Bè, Hóc Môn… mà còn phổ biến ngay trung tâm TP.

Tại khu vực nhà thờ Đức Bà, Công viên 30 Tháng 4, Bưu điện TP, đường sách Nguyễn Văn Bình…, những địa điểm tập trung nhiều khách du lịch trong và ngoài nước, cũng không có NVSCC. Trên những tuyến đường nội đô như Võ Văn Tần, Bà Huyện Thanh Quan, Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Lê Duẩn, Võ Thị Sáu, Nguyễn Văn Trỗi, Cống Quỳnh, Điện Biên Phủ, Đinh Bộ Lĩnh, Xô Viết Nghệ Tĩnh, Bạch Đằng - Phan Đăng Lưu, Phan Xích Long hay hơn 10 km kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè cũng không tìm ra NVSCC.

Chị Nguyễn Vân Anh (nhân viên ở đường sách Nguyễn Văn Bình) cho biết: "Mỗi ngày ở đây tôi đều phải hướng dẫn cho nhiều khách hàng là người ngoại quốc tìm NVSCC. Khu vực xung quanh đường sách như đường Nguyễn Du, Lê Văn Hưu, Pasteur đều không có NVSCC nên tôi thường chỉ khách "đi nhờ" nhà vệ sinh của cao ốc Diamond Plaza nằm bên đường Lê Duẩn, dù khá xa".

Nói về vấn đề xử phạt hành vi tiểu bậy nơi công cộng, ông Thạch Sang (ngụ quận 3) cho biết: "Trên đường Hoàng Sa, tôi không thấy NVSCC nào. Nhiều người đi đường có "nhu cầu" phải dừng lại xả thẳng xuống kênh Nhiêu Lộc. Tôi nghĩ TP phải đầu tư xây dựng thêm nhiều NVSCC thì mới phạt những người "đi bậy" được. Có lần tôi đi ngoài đường "mắc" quá cũng phải làm liều luôn, không nhịn được nên có phạt cũng chịu".

Còn chị Võ Thị Hoài Thanh (ngụ quận 9) phản ánh: "Tôi ở quận 9 nhưng đi làm bên quận 5, cung đường tôi đi làm dọc đường Mai Chí Thọ hầu như không có NVSCC nào. Khu vực bên đường Võ Văn Ngân chỉ có một NVSCC bên hông cổng Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật (quận Thủ Đức). Đi ngoài đường mà mắc quá thì phải ráng chịu thôi nhưng nếu thấy có NVSCC thì cũng ngần ngại vì không ai giữ xe".

“Để việc tuyên truyền, xử phạt hành vi phóng uế một cách hiệu quả, cần đầu tư xây dựng thêm nhiều NVSCC, trong đó tính đến phương án sao cho người dân dễ dàng tiếp cận nhất” - anh Thanh Hùng (ngụ quận 3, TP HCM) nói.
Ý Linh - Trúc My - Ngọc Hân