Băn khoăn về đề xuất cắt điện, nước để cưỡng chế xử phạt vi phạm hành chính

Tại hồ sơ dự thảo hồ sơ chính sách Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đang được Bộ tư pháp thẩm định, Bộ Công an đã đề xuất bổ sung các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Theo đó, Bộ Công an đưa ra 3 phương án và đề xuất lựa chọn phương án quy định cụ thể 4 biện pháp mới, gồm: Tạm ngừng xuất cảnh đối với cá nhân, người đứng đầu tổ chức chưa chấp hành xong quyết định; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở sản xuất - kinh doanh; yêu cầu ngừng cung cấp điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký xe, cấp giấy phép lái xe.

Bộ công an cho biết, việc thiếu hụt các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đủ mạnh và phù hợp với thực tiễn đang là một trong những nguyên nhân quan trọng làm giảm hiệu quả thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Trên thực tế, nhiều cá nhân, tổ chức sau khi bị xử phạt không tự nguyện chấp hành, cố tình chây ỳ, kéo dài thời gian hoặc tìm cách né tránh nghĩa vụ thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, trong khi hệ thống biện pháp cưỡng chế hiện hành còn hạn chế, chưa đầy đủ, chưa bao quát hết các tình huống phát sinh, đặc biệt đối với các đối tượng có điều kiện kinh tế, hoạt động sản xuất, kinh doanh phức tạp hoặc có yếu tố liên ngành, liên lĩnh vực.

Điều này không chỉ làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tính nghiêm minh của pháp luật, làm suy giảm tác dụng răn đe, phòng ngừa chung của các quyết định xử phạt, đồng thời tạo ra sự thiếu công bằng giữa các chủ thể chấp hành nghiêm túc và các đối tượng vi phạm nhưng không bị buộc thực hiện đầy đủ các hình thức xử phạt đã được áp dụng.

Quá trình lấy ý kiến, các biện pháp cưỡng chế được đề xuất nêu trên đã nhận được nhiều ý kiến từ các cơ quan, đơn vị. Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đề nghị cơ quan chủ trì cân nhắc biện pháp cưỡng chế ngừng cung cấp điện, nước, tạm dừng đăng kiểm, giấy phép lái xe… đều tác động đến các quyền cơ bản như quyền tự do đi lại, quyền sở hữu tài sản, quyền được bảo đảm các điều kiện sinh hoạt tối thiểu.

Theo Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, tại phần đánh giá tác động tiêu cực từ các đề xuất trên, cơ quan soạn thảo chưa tập trung đánh giá những hạn chế, rủi ro, chi phí xã hội, ảnh hưởng đến quyền con người, quyền công dân, đời sống kinh tế, xã hội phát sinh từ chính chính sách được đề xuất, mà chỉ đưa ra hệ quả tiêu cực nếu không sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp luật về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính sẽ làm suy giảm hiệu lực, hiệu quả của công tác xử phạt vi phạm hành chính…

Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cũng đề nghị Bộ Công an cân nhắc nghiên cứu đánh giá tác động đối với đề xuất bổ sung nên trên, xác định rõ hậu quả, hạn chế thiệt hại của từng hành vi vi phạm đề quy định đề xuất bổ sung nhằm đảm bảo, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân, bảo đảm cân đối, hợp lý giữa mức độ hạn chế quyền với lợi ích chính đáng đạt được theo tinh thần Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) quan tâm đến đề xuất bổ sung các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt là: niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ; Yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ

Theo VCCI, biện pháp cưỡng chế áp dụng nhằm mục đích buộc các đối tượng xử phạt phải thực hiện quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp không tự nguyện. Các biện pháp cưỡng chế theo quy định hiện hành như khấu trừ thu nhập; kê biên tài sản; thu tiền, tài sản khác của đối tượng bị cưỡng chế do cá nhân, tổ chức khác đang giữ trong trường hợp tổ chức, cá nhân sau khi vi phạm cố tình tẩu tán; buộc thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả.

VCCI cho rằng, các biện pháp hiện hành giúp à Nhà nước có thể thu hồi được các giá trị vật chất do các đối tượng vi phạm không tự nguyện chấp hành quyết định xử lý vi phạm hành chính. Các biện pháp cưỡng chế này vẫn đảm bảo các đối tượng vi phạm có thể sinh sống, sản xuất, kinh doanh (khấu trừ một phần tiền lương; kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt; …) mà không triệt tiêu hoàn toàn nguồn sống, sản xuất, kinh doanh của đối tượng bị xử phạt.

Trong khi đó, các biện pháp cưỡng chế mà hồ sơ đề nghị bổ sung thêm có thể khiến cho doanh nghiệp ngừng hoạt động, dẫn tới giải thể hoặc phá sản, ảnh hưởng rất lớn đến doanh nghiệp cũng như người lao động trong doanh nghiệp.

"Với tính chất của các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính thì các biện pháp cưỡng chế mà hồ sơ đề xuất bổ sung dường như chưa phù hợp và chưa rõ ràng. Đề nghị cân nhắc không bổ sung thêm các biện pháp này"- VCCI góp ý.