Bất ngờ với thông báo ngừng sử dụng hóa đơn điện tử

Theo dự thảo nghị định về hóa đơn điện tử (HĐĐT), chứng từ điện tử đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, hộ kinh doanh (HKD), cá nhân kinh doanh thuộc diện không chịu thuế GTGT và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân sẽ không sử dụng HĐĐT. Điều này đồng nghĩa với việc HKD có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống sẽ không cần xuất HĐĐT.

Không nên vội xóa tài khoản

Đáng chú ý, dù Nghị định vẫn đang trong giai đoạn dự thảo, cơ quan thuế một số địa phương lại ra thông báo yêu cầu các HKD có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm ngừng sử dụng HĐĐT, đồng thời phải hủy hóa đơn đã đăng ký. Trường hợp vẫn tiếp tục sử dụng có thể bị xử phạt.

Những thông tin đã gây phản ứng trái chiều trong giới kinh doanh. Chị Ng.Th.H., chủ HKD văn phòng phẩm tại phường Tây Tựu (Hà Nội), cho biết khách hàng của chị có nhiều doanh nghiệp (DN) nhỏ, cơ quan và đơn vị quy mô nhỏ, thường xuyên yêu cầu xuất hóa đơn khi mua các mặt hàng như giấy in, mực in và các sản phẩm văn phòng phẩm khác. Sắp tới, nếu không được xuất hóa đơn điện tử, chị H. lo ngại sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì khách hàng, đặc biệt là các khách hàng DN vốn cần hóa đơn để hạch toán chi phí. Chị cũng cho rằng quy định này chưa thực sự phù hợp với nhu cầu giao dịch thực tế, bởi việc sử dụng hóa đơn ngày càng phổ biến và trở thành yêu cầu gần như bắt buộc trong nhiều hoạt động mua bán.

Một số ý kiến cũng lo ngại quy định có thể vô tình tạo thêm rào cản, làm chậm quá trình mở rộng quy mô của HKD, trong khi chủ trương chung là thúc đẩy minh bạch hóa và chuyển đổi sang phương thức quản lý hiện đại.

Trong khi đó, một tiểu thương tại TP HCM cho biết đã chi gần 2 triệu đồng để mua phần mềm xuất HĐĐT từ cuối năm ngoái nhưng đến nay chưa sử dụng. Theo người này, với doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm, việc xuất HĐĐT là không cần thiết, vừa phát sinh chi phí vừa phức tạp trong thao tác, trong khi phần lớn khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn. Người này đề xuất nếu hộ có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm nên duy trì hình thức thuế khoán như trước đây sẽ thuận tiện hơn cho cả người kinh doanh và cơ quan quản lý.

Ở góc độ đơn vị cung cấp giải pháp HĐĐT, một giám đốc DN tại TP HCM cho rằng việc cơ quan chức năng ra quy định mới có thể xuất phát từ thực tế số lượng HKD quá lớn, khi xuất HĐĐT theo từng lần phát sinh gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm soát, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ phát sinh hành vi trốn thuế. Bên cạnh đó, việc cơ quan thuế ra thông báo tạm ngừng áp dụng HĐĐT cũng là tín hiệu cho thấy nhóm HKD có doanh thu dưới ngưỡng có thể sẽ quay lại áp dụng phương thức tính thuế khoán như trước đây.

Giám đốc DN này khuyến cáo các HKD không nên vội xóa tài khoản trước khi có quy định mới, bởi các văn bản hướng dẫn có thể thay đổi theo thời điểm và giữa các địa phương. Trước đó các HKD có doanh thu trên dưới 200 triệu đồng/năm từng được khuyến khích xuất HĐĐT để thuận tiện hơn trong công tác quản lý của cơ quan thuế cũng như việc thực hiện nghĩa vụ thuế của HKD. "Trước mắt, người kinh doanh nên thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan thuế tại địa phương, tạm ngừng xuất HĐĐT từng lần nếu được yêu cầu, đồng thời giữ nguyên hệ thống để chờ hướng dẫn chi tiết. Các cơ sở kinh doanh cũng cần chủ động liên hệ cơ quan thuế để được hướng dẫn cụ thể, bảo đảm tuân thủ đúng quy định" - vị này chia sẻ.

Tranh luận về ngưỡng doanh thu

Ông Nguyễn Gia Bảo Long, Giám đốc phát triển kinh doanh Công ty CP Công nghệ Haravan, cho rằng HĐĐT chỉ là một trong những căn cứ xác định nghĩa vụ thuế. Dù có sử dụng hay không, HKD vẫn phải kê khai thuế định kỳ theo quy định. Với các hộ có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm, những hóa đơn đã phát hành trước đó không bị ảnh hưởng và không cần xử lý lại. Do đó, các hộ cần thường xuyên cập nhật quy định mới, đồng thời liên hệ cơ quan thuế để tránh sai sót.

Ở góc độ chuyên gia thuế, TS Nguyễn Hồng Trang, Giám đốc đại lý thuế Linh Phong, nhấn mạnh tranh luận hiện nay không nằm ở bản thân chính sách mà ở việc sử dụng ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng như một tiêu chí cứng. Theo bà Trang, việc phân loại theo ngưỡng là cần thiết nhưng nếu coi đây là ranh giới "bật - tắt" nghĩa vụ thì chưa phù hợp với thực tiễn. "Doanh thu 500 triệu đồng không phản ánh đầy đủ quy mô và mức độ sẵn sàng quản trị của HKD. Có những hộ dưới ngưỡng nhưng vận hành bài bản, có nhu cầu xuất hóa đơn thường xuyên; ngược lại, có hộ vượt ngưỡng nhưng hoạt động đơn giản, biên lợi nhuận thấp, chưa sẵn sàng áp dụng HĐĐT. Việc áp dụng cứng có thể dẫn đến tâm lý né ngưỡng, chia nhỏ doanh thu hoặc không xuất hóa đơn, đi ngược mục tiêu minh bạch" - bà Trang phân tích.

Bên cạnh đó, việc thay đổi nghĩa vụ theo từng năm khi doanh thu dao động quanh mức 500 triệu đồng khiến HKD bị động, khó xây dựng mô hình quản lý ổn định. "Xuất hóa đơn không chỉ là nghĩa vụ mà còn là quyền, giúp ghi nhận doanh thu minh bạch, bảo vệ giao dịch và tham gia vào hoạt động kinh doanh chính thức. Nếu áp dụng cứng nhắc, có thể vô tình hạn chế những hộ muốn minh bạch hóa hoạt động" - TS Trang nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Ngọc Tịnh, Phó Chủ tịch Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP HCM, cho rằng việc yêu cầu tất cả HKD sử dụng hóa đơn là không khả thi do thiếu nguồn lực và làm tăng chi phí tuân thủ đối với nhóm kinh doanh nhỏ lẻ. Tuy nhiên, hóa đơn vẫn là cơ sở quan trọng để xác định nghĩa vụ thuế GTGT và thuế thu nhập cá nhân. Do đó, về lâu dài, cơ quan quản lý cần có giải pháp hỗ trợ HKD sử dụng hóa đơn thuận lợi hơn, không làm gia tăng chi phí, đồng thời bảo đảm mục tiêu minh bạch tài chính và xác định nghĩa vụ thuế chính xác.