Bệ phóng từ giải U23 châu lục

Tại châu Âu - khu vực có nền bóng đá phát triển nhất - cấp độ đội trẻ cao nhất chỉ dừng ở U21. Lý do rất rõ ràng là cầu thủ 22-23 tuổi đã đủ độ chín để thi đấu cho đội một của câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia. Với nhiều học viện bóng đá châu Âu, nếu một cầu thủ đến 22-23 tuổi mà vẫn chưa thể thi đấu ở đội hình chính, đó được xem là một thất bại trong đào tạo.

Ở châu Mỹ, châu Phi hay châu Đại Dương, giải U23 chỉ được tổ chức 4 năm một lần, với mục tiêu duy nhất tuyển chọn lực lượng dự Olympic. Chỉ riêng châu Á duy trì giải U23 với chu kỳ 2 năm, và chỉ những kỳ giải gắn với Olympic mới thực sự có ý nghĩa chuyên môn.

Vì vậy, các kỳ bóng đá U23 không thuộc chu kỳ Olympic thường có chất lượng không cao, mức độ cạnh tranh hạn chế. Nhiều đội thậm chí đã sử dụng lứa U20-U21 để tích lũy kinh nghiệm. Nhật Bản lên ngôi Giải U23 châu Á 2026 với đội hình U21.

Giải U23 châu Á 2026 cũng để lại nhiều suy nghĩ, Ả Rập Saudi tổ chức trên các sân vận động nhỏ, không có lễ trao giải đúng chuẩn... Có vài chi tiết phản ánh khá rõ vị thế của giải đấu này trong hệ thống bóng đá châu Á.

Bóng đá Việt Nam lại thường đạt thành tích cao ở những kỳ U23 xen kẽ không có Olympic như á quân năm 2018 hay hạng 3 năm 2026. Thực tế cho thấy ở các kỳ U23 gắn với việc tranh suất dự Olympic - khi các đội tung lực lượng mạnh nhất thì Việt Nam không đạt kết quả cao. Cụ thể, bị loại sớm và xếp cuối bảng các năm 2016, 2020; năm 2024 xếp nhì bảng, vào tứ kết thua Iraq 0-1.

Ngay cả Olympic cũng bị cho là không phải chuẩn mực cho bóng đá đỉnh cao. Brazil từng 4 lần vô địch World Cup nhưng đến năm 2016 mới có huy chương vàng Olympic, trên sân nhà; Argentina vô địch World Cup từ năm 1978, 1986 nhưng mãi đến 2004 mới giành huy chương vàng Olympic. Thành tích trẻ không phải là thước đo cho sức mạnh của một nền bóng đá, dù nó phản ánh sự phát triển đúng hướng và phần nào là sự bền vững.

Vì vậy, cần tỉnh táo với mục tiêu kế hoạch phát triển của bóng đá Việt Nam. Bởi nếu xem thắng lợi ở Giải U23 châu Á là bằng chứng cho sự tiến bộ, e là chưa thật sự chuẩn xác, vì thành tích có được này chỉ là lợi thế trong một cuộc chơi mà một số đội không đặt nặng yếu tố chuyên môn. Điều đáng chờ đợi là sự tiến bộ của lứa U23 Việt Nam sau những thành quả từ SEA Games 33 và Giải U23 châu Á liệu có giúp tạo ra thế hệ kế cận tốt cho đội tuyển quốc gia trong tương lai gần, hướng đến mục tiêu vòng loại châu Á 2027 cũng như World Cup 2030 hay không!