Nhiều ngư phủ khi đánh bắt trên biển bị tai nạn đã chết lâm sàng do sức ép của nước hoặc bị bệnh hiểm nghèo đều được các y - bác sĩ cấp cứu kịp thời. Ở nơi chân trời Tổ quốc ấy, các y, bác sĩ Trường Sa luôn được coi là những người hồi sinh cho ngư dân biển, đảo.

Cứu chữa vô điều kiện

"Đối với các bác sĩ, y sĩ ở Trường Sa và Nhà giàn DK1, chúng tôi gọi là mẹ hiền. Gọi vậy để kính trọng và biết ơn. Chúng tôi luôn coi các bác sĩ là những người thân thiết. Nếu không có các anh thì biết bao người đã bỏ mạng ở biển khơi rồi" - ông Nguyễn Thanh Dũng, một ngư dân bị nhồi máu cơ tim được các bác sĩ ở đảo Song Tử Tây cứu nạn - trò chuyện qua điện thoại với chúng tôi.

Ông Dũng kể đêm ấy, tàu câu mực của ông mang số hiệu QNg 90188TS cùng hơn chục thành viên đang câu mực ở phía Bắc đảo Song Tử Tây gần chục hải lý. Sóng yên biển lặng, chiếc ghe nhỏ bé như lá tre bập bềnh giữa biển đêm. Trong khi tất cả đang mải mê câu mực, bỗng phía mũi tàu tiếng ông Dũng thét lên rồi ngất xỉu. Mọi người soi đèn thấy ông ngã trên mũi tàu, mặt tím tái, miệng mím chặt. Mọi người vội đưa ông vào khoang tàu xoa dầu và hô hấp nhân tạo. Linh tính mách bảo chuyện chẳng lành, tài công của tàu quyết định cho tàu chạy khẩn cấp vào đảo Song Tử Tây. Tài công trực tiếp lên máy I-com sóng cực ngắn gọi đảo Song Tử Tây và xin được cứu giúp.

Những người cứu nạn ngư dân - Ảnh 1.

Bác sĩ đại úy Nguyễn Phương Đông ở Nhà giàn DK1/15 khám bệnh cho ngư dân sau khi cấp cứu

Ngay lập tức, kíp trực quân y được triển khai cấp cứu, chuẩn bị cho các tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Một tổ cơ động ra cầu cảng đón tàu cá gặp nạn. Ông Dũng được nhanh chóng chuyển vào phòng cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. Tại đây, bác sĩ đảo Song Tử Tây là đại úy Kiều Đức Vinh chẩn đoán ông Dũng bị nhồi máu cơ tim cấp tính. Bác sĩ Vinh cùng tổ quân y đã làm các thủ thuật chuyên môn, vừa hô hấp nhân tạo, ép đẩy lồng ngực; vừa truyền dịch và dùng thuốc trợ tim đặc biệt. Sau hơn một giờ, ông Dũng đã thoát khỏi cơn nguy kịch nhưng sức khỏe không ổn định. Theo chỉ định của bác sĩ Vinh, ông Dũng được nằm điều trị tại bệnh xá của đảo. Sau 17 ngày được cứu chữa và chăm sóc, ông Dũng đã khỏe hoàn toàn và tiếp tục trở lại tàu câu mực.

Trong niềm vui của người thoát nạn, nắm chặt tay đại úy, bác sĩ Kiều Đức Vinh trước lúc rời đảo, ông Dũng xúc động: "Cho tôi xin nhận anh là người trong gia đình. Nếu không có các anh, tôi đã bỏ mạng ở biển rồi. Gia đình tôi luôn biết ơn các anh. Các anh thực sự là mẹ hiền của ngư dân gặp nạn".

Bà Phạm Thị Của là vợ của ông Dũng ở xã Bình Chánh (huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) vẫn chưa hết xúc động khi kể lại phút giây biết tin chồng phát bệnh tim đột ngột được các bác sĩ Trường Sa cứu sống: "Khi nghe tin chồng bị nhồi máu cơ tim, chân tay tôi rụng rời. Ba đứa con bỏ cơm. Cả nhà cầu mong cho ông ấy bình an trở về. May mà có các bác sĩ Trường Sa cứu sống. Gia đình tôi luôn cảm ơn các anh nhiều lắm".

Quên mình cứu chữa bệnh nhân

Một lần khác, Bệnh xá đảo Trường Sa Đông tiếp nhận ngư dân Nguyễn Thành Trung, thuyền viên của tàu QNg 95490TS (36 tuổi, quê xã Bình Phước, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) bị đau ruột thừa. Anh Trung được trưởng bệnh xá là đại úy, bác sĩ Nguyễn Duy Ngọc mổ thành công. Sau đó, bệnh xá tiếp tục cấp cứu thành công bệnh nhân Phạm Tiễn (46 tuổi, ngụ huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi) bị tai nạn trên biển.

Nói về bệnh nhân Trung, bác sĩ Ngọc cho biết: "Khi bệnh nhân được chuyển lên đảo thì ruột thừa sắp vỡ. Chúng tôi khẩn cấp điện xin chỉ thị cấp trên, ngay đầu giờ chiều ca mổ tiến hành ngay. Do bệnh nhân đau nhiều giờ nên ruột thừa đã viêm thành mủ và vặn ngược, rất khó xử lý. Bằng mọi cách phải cứu sống bệnh nhân, chúng tôi làm với tất cả lương tâm của người thầy thuốc. Sau một giờ từ lúc gây mê, ca mổ đã thành công".

Bác sĩ Ngọc cho biết ngư dân được cấp cứu chủ yếu là bị viêm ruột thừa, bí tiểu, gãy chân, tay do lặn sâu xuống lòng biển... "Chúng tôi phát hiện nhiều ngư dân bị viêm ruột thừa cấp tính vì lặn xuống biển, nước gây sức ép. Nếu bị bí tiểu lâu sẽ dễ nhiễm trùng và có nguy cơ vỡ bàng quang, nguy hiểm đến tính mạng. Chẳng cần điều kiện nào, hễ có ngư dân bị đau ốm, tai nạn là chúng tôi sẵn sàng cứu chữa" - bác sĩ Ngọc nói.

Trong hệ thống cứu giúp ngư dân, các y sĩ ở 15 Nhà giàn DK1 được coi là "người hồi sinh cho ngư dân biển xa". Chuyện y sĩ Nhà giàn DK1/15 mới đây cứu ngư dân Phạm Văn Hòa và Phạm Văn Huy một lần nữa khẳng định Nhà giàn DK1 luôn là điểm tựa vững chắc cho bà con ngư dân khi gặp nạn trên biển.

Đại úy, chính trị viên Nguyễn Bá Tân ở Nhà giàn DK1 thuật lại: Ngư dân Phạm Văn Hòa bị máy kéo lưới rê đè gãy xương đùi, máu chảy nhiều, ngất xỉu. Tài công tàu BThh 97478-TS lên máy Icom gọi Nhà giàn DK1/15 cấp cứu. Chỉ huy Nhà giàn DK1/15 triển khai tổ cấp cứu cơ động xuống sàn cập tàu, chuyển ngư dân Hòa lên nhà giàn. Tại đây, ngư dân Hòa được rửa vết thương, cố định xương đầu gối, truyền dịch. Sau hơn chục ngày điều trị tại chỗ, ngư dân Hòa đã ổn định sức khỏe và chuyển về đất liền theo tàu của Vùng 2 Hải quân tiếp tục điều trị ở Viện Quân y 175.

Trường hợp ngư dân Phạm Văn Huy ở tàu cá TN-91194 bị tắc mạch máu ổ bụng do lặn sâu dưới biển được y sĩ DK1/15 cứu chữa thành công, đại úy Tân kể lại: "Khi chúng tôi tiếp nhận, ông Huy ngất xỉu, bụng chướng to có nguy cơ vỡ bàng quang. Ngay sau khi chẩn đoán tắc mạch máu ổ bụng do sức ép của nước, y sĩ đã dùng miệng hút nước tiểu của bệnh nhân qua ống dẫn. Khi tỉnh dậy, ngư dân Huy bật khóc vì xúc động. Ông ấy không biết lấy gì cảm ơn, chỉ có thể tặng anh em nhà giàn bịch cá. Từ đó, lần nào đi đánh bắt cá ở bãi cạn Tư Chính, Phúc Nguyên, tàu cá của ông cũng ghé lên nhà giàn". 

Cơ sở vật chất thiếu thốn

Mặc dù các bệnh xá ở đảo Trường Sa đều đã được nâng cấp phòng khám chữa bệnh song cơ sở vật chất, y cụ còn thiếu, nhất là các thiết bị chuyên ngành phẫu thuật như đèn chiếu sáng, dụng cụ thụt tháo, thuốc gây mê, phòng để phẫu thuật cũng chưa bảo đảm theo đúng tiêu chuẩn. Khí hậu khắc nghiệt, việc bảo quản y cụ, thiết bị gặp nhiều khó khăn bởi nhiễm hơi nước biển mặn, trong khi đó công tác khám chữa bệnh sức khỏe cho quân dân trên đảo phải bảo đảm thường xuyên.

Nói về yêu cầu bảo đảm cho một kíp mổ giữa Trường Sa, bác sĩ Nguyễn Duy Ngọc cho biết: "Nguyên tắc mổ là không được để gió thổi vào vết thương, nghĩa là mổ trong phòng kín có điều hòa nhiệt độ, trong khi phòng mổ ở đây chỉ có quạt. Trước khi mổ ruột thừa phải siêu âm, xét nghiệm xem ruột thừa đã vỡ hay chưa và xác định vị trí ruột thừa viêm chỗ nào, song ở Trường Sa còn thiếu nhiều y cụ, bởi vậy thành công của ca mổ yếu tố quyết định vẫn là bản lĩnh, trình độ và tâm đức của bác sĩ".

Theo thống kê của Cục Hậu cần Hải quân, Quân y Trường Sa đã khám, điều trị, cấp thuốc cho tổng số hơn 4.800 lượt người, trong đó 2.120 lượt ngư dân ra đây đánh bắt hải sản; cấp cứu, phẫu thuật cho hơn 40 ngư dân, 17 quân nhân làm nhiệm vụ tại đảo. Đối với Nhà giàn DK1 9 tháng đầu năm 2019 đã cấp cứu hơn 100 lượt ngư dân gặp nạn trên biển.

Bài và ảnh: Tuấn Cường