Bộ GD-ĐT: "Cụm từ "Steve Jobs Việt Nam" được sử dụng như một phép ẩn dụ

Liên quan đến đề thi ngữ văn của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, tại cuộc họp báo chiều 12-6,  trả lời câu hỏi của phóng viên về việc nhiều thí sinh cho rằng đề có độ khó, đặc biệt với học sinh ở vùng khó khăn những câu hỏi liên quan đến Steve Jobs, GS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD-ĐT, khẳng định một trong những nội dung quan trọng của công tác ra đề thi là bảo đảm tính chất vùng miền, từ cách phát âm, làm sao để tạo tính công bằng cao nhất trong các môn học.

GS Nguyễn Ngọc Hà cho biết đã nhận được ý kiến liên quan đến nội dung nghị luận xã hội. Những nội dung này trong quá trình soạn thảo đề cũng đã được bàn thảo và là nội dung đặt vào phần phân hóa học sinh. 

Một điều khác biệt so với năm 2025, nội dung nghị luận xã hội 4 điểm, năm nay phần này chỉ 2 điểm. Đây là phần phân hóa và có tính mới

Theo GS Nguyễn Ngọc Hà, câu nghị luận xã hội nhằm đánh giá khả năng đọc hiểu, tư duy và lập luận của thí sinh. Trong khi đó, yêu cầu của đề đã được diễn đạt rõ ràng, đầy đủ. Nếu đọc kỹ đề, có thể thấy thí sinh không bị yêu cầu trình bày thông tin chi tiết hay ghi nhớ máy móc về tiểu sử của Steve Jobs.

"Cụm từ "Steve Jobs Việt Nam" được sử dụng như một phép ẩn dụ. Việc nhận diện và hiểu đúng ý nghĩa của hình ảnh ẩn dụ này cũng là một nội dung được đưa vào để đánh giá năng lực của thí sinh. Nhóm tác giả đã rất cân nhắc trong việc sử dụng ngôn từ. Từng câu, từng từ đều được chắt lọc cẩn thận, tham khảo ý kiến chuyên môn, thậm chí tra cứu từ điển đối với các khái niệm như "phát minh", "đổi mới". Chẳng hạn, ban đầu nhóm tác giả cân nhắc cụm từ "những phát minh của', nhưng sau đó quyết định sử dụng cụm từ "với những phát minh"" - GS Nguyễn Ngọc Hà nói.

Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, môn ngữ văn khác với những môn thi khác, là vừa có tính khoa học, vừa có tính nghệ thuật. Với những môn học khác, trong nhiều trường hợp sẽ kiểm tra nội dung được quy định rõ trong chương trình, nhưng môn Văn lại có những nội dung mở.

So sánh với chương trình 2006, quá trình kiểm tra đánh giá xoay quanh hơn chục tác phẩm. Việc học sinh học theo văn mẫu trở thành kinh điển. Đôi khi học sinh có thể viết rất hay nhưng lại là văn mẫu, từ đó hạn chế sự sáng tạo và cảm thụ.

Với chương trình mới - Chương trình giáo dục phổ thông 2018, có sự khác biệt rất lớn. Như đề ngữ văn năm nay đưa vào tác phẩm của Nguyễn Đình Thi hay nghị luận xã hội đưa ngữ liệu có tính thông điệp về đổi mới, đột phá khoa học công nghệ… 

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh quan điểm đề thi phải bám sát chương trình, đánh giá năng lực, phẩm chất của học sinh. Đến thời điểm này, Bộ GD-ĐT cũng có tiếp nhận thông tin từ các chuyên gia, giáo viên, báo chí...

"Kết quả chấm sau, phải có phổ điểm đã, rồi mới có đánh giá được. Thông tin hôm nay chúng ta có được mới chỉ là bước đầu"- Thứ trưởng Bộ GD-ĐT nói. Đồng thời , ông Thưởng khẳng định đề thi mở thì đương nhiên đáp án phải mở; và cần tôn trọng quan điểm của thí sinh, thậm chí ý kiến phản biện, thể hiện sự sáng tạo. Bộ GD-ĐT đã có quyết định thành lập ban chấm thẩm tra đột xuất để đảm bảo công tác chấm thi.