Cảm hứng từ tinh thần Phù Đổng

"Tinh thần Phù Đổng" trong đối ngoại chính là bản lĩnh vươn ra thế giới bằng sức mạnh nội lực, bằng trí tuệ và khát vọng hòa bình, thịnh vượng, góp phần bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, đồng thời tạo môi trường quốc tế thuận lợi cho xây dựng và phát triển đất nước.

Trong truyền thuyết dân tộc, Thánh Gióng - Phù Đổng Thiên Vương là hình tượng đặc biệt: Một cậu bé nuôi mãi không lớn, ở tuổi lên ba vẫn chưa biết nói chẳng biết cười, nhưng khi vận mệnh đất nước bị đe dọa, cậu đã vươn mình thành tráng sĩ, bước ra không gian rộng lớn để bảo vệ non sông. Hình tượng ấy là ẩn dụ sinh động cho sức mạnh nội sinh của dân tộc Việt Nam - khi thời cơ hội tụ, ý chí được khơi dậy, vị thế quốc gia có thể chuyển hóa một cách mạnh mẽ và bền vững.

Nhìn lại 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, đặc biệt trong lĩnh vực đối ngoại, có thể thấy rõ tinh thần Phù Đổng được thể hiện sâu sắc.

VIỆT NAM BƯỚC RA KHỎI CHIẾN TRANH sau tháng 4-1975 trong bối cảnh quốc tế hết sức bất lợi. Chiến tranh Lạnh kéo dài (1947-1991), trật tự thế giới phân cực sâu sắc; và cuối những năm 1980, hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu lâm vào khủng hoảng và sụp đổ..., đã tác động vô cùng bất lợi đến hành trình hội nhập quốc tế và đường lối đối ngoại của nước ta. Việt Nam bị bao vây, cô lập, cấm vận kéo dài, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, tài chính, thương mại; dẫn tới những hệ quả cực kỳ nghiêm trọng: Khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, công nghệ, thị trường quốc tế; thiếu tiềm lực để phát triển kinh tế - xã hội; không gian đối ngoại bị thu hẹp, vị thế quốc tế hạn chế. Trong khi đó, chúng ta phải đương đầu với vô vàn thách thức từ các cuộc chiến tranh, quấy phá ở biên giới.

Không thể nào quên giai đoạn 1976-1986, tình cảnh Việt Nam thật bi đát: Là một nước nghèo, bị chiến tranh tàn phá nặng nề, thiếu nguồn lực tái thiết để gượng dậy; đặc biệt là khủng hoảng kinh tế - xã hội diễn ra gay gắt, thu nhập bình quân đầu người chỉ dao động từ 125 đến 200 USD/năm, xếp trong nhóm 20 nước nghèo nhất thế giới, tỉ lệ lạm phát thời điểm tháng 12-1986 lên đến hơn 774%.

Một trong những nguyên nhân của tình trạng đó đã được Đại hội lần thứ VI của Đảng (tháng 12-1986) chỉ rõ: Do những sai lầm nghiêm trọng về chủ trương, chính sách lớn, về chỉ đạo chiến lược và tổ chức thực hiện, đặc biệt là bệnh chủ quan duy ý chí, lạc hậu về nhận thức lý luận và sự yếu kém của việc vận dụng các quy luật trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI TOÀN DIỆN ĐẤT NƯỚC do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, bắt đầu từ Đại hội VI, đã mở mang đường băng đối ngoại cho Việt Nam. Dự thảo "Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam" của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đánh giá: 10 năm đầu Đổi mới (1986-1995) trong điều kiện bị bao vây, cấm vận, đất nước đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, vượt qua khó khăn từ vấn đề Campuchia, bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc và Mỹ, các tổ chức quốc tế và các nước trong khu vực Đông Nam Á, gia nhập ASEAN, cơ bản hoàn thành những nhiệm vụ của chặng đường đầu của thời kỳ quá độ, chuyển sang thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Giai đoạn 2006-2015, đất nước ta đẩy mạnh hội nhập toàn diện: Việt Nam đăng cai APEC (năm 2006), gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO, năm 2007), lần đầu tiên đảm nhiệm thành công vị trí Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (nhiệm kỳ 2008-2009), đảm nhiệm năm Chủ tịch ASEAN (năm 2010). Trong 10 năm gần đây (2016-2025), nhờ hội nhập quốc tế sâu rộng, đẩy mạnh và thực hiện xuất khẩu hiệu quả, nền kinh tế đất nước ta đã chuyển biến tích cực, toàn diện: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2016-2025 đạt khoảng 6,2%/năm; quy mô nền kinh tế và thu nhập bình quân đầu người tăng gần gấp đôi, đạt tương ứng trên 510 tỉ USD và trên 5.000 USD/người; cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng phát triển (6 triệu người ở 130 quốc gia và vùng lãnh thổ), có tinh thần hướng về quê hương và đóng góp ngày càng tích cực cho đất nước. Lượng kiều hối những năm gần đây luôn ở mức cao, từ 16-18 tỉ USD.

ĐỔI MỚI TƯ DUY ĐỐI NGOẠI là một quyết định chiến lược trong công cuộc Đổi mới tiến hành 4 thập niên qua. Đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế được hình thành và ngày càng hoàn thiện, tạo nền tảng để Việt Nam nâng cao vị thế quốc gia; góp phần quan trọng duy trì và củng cố môi trường hòa bình, ổn định, giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ... Việt Nam còn đóng góp tích cực, có trách nhiệm và mang tính xây dựng vào hòa bình, hợp tác khu vực và toàn cầu. Tính đến giữa năm 2025, Việt Nam đã cử hơn 1.000 lượt sĩ quan quân đội và công an tham gia các phái bộ tại châu Phi và trụ sở Liên hợp quốc; đồng thời cử lực lượng tham gia cứu hộ, cứu nạn quốc tế tại Thổ Nhĩ Kỳ, Myanmar, được cộng đồng quốc tế đánh giá cao.

Từ một nước bị bao vây, cấm vận, đến nay Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 194 quốc gia và vùng lãnh thổ; có quan hệ Đối tác chiến lược, Đối tác toàn diện với 38 quốc gia, trong đó có quan hệ Đối tác chiến lược và Đối tác chiến lược toàn diện với cả 5 nước Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, 7 nước G7 và 17/20 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G20). Đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân được triển khai đồng bộ. Đảng ta có quan hệ với 253 chính đảng ở 115 quốc gia, gồm 92 đảng cộng sản, 63 đảng cầm quyền, 38 đảng tham gia liên minh cầm quyền. Quốc hội có quan hệ với nghị viện của hơn 140 quốc gia. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức nhân dân có quan hệ với khoảng 1.200 tổ chức, đối tác nước ngoài. Việt Nam đã, đang đảm nhiệm nhiều trọng trách quốc tế quan trọng, phát huy vai trò tích cực tại các cơ chế đa phương như ASEAN, Liên hợp quốc, APEC, ASEM, AIPA, IPU, UNESCO, Tiểu vùng Mekong, các Hội nghị Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP)...

Đối ngoại đã mở đường cho kinh tế gặt hái những "mùa vàng rực rỡ". Nước ta đã có quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư với 224 thị trường, tham gia hơn 500 hiệp định song phương và đa phương trên nhiều lĩnh vực. Việt Nam đĩnh đạc vào nhóm 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới, 20 nền kinh tế hàng đầu về thương mại và thu hút đầu tư nước ngoài.

Giữa một thế giới luôn biến động phức tạp, khó lường và bất trắc hiện nay, đường lối đối ngoại đúng đắn sẽ tiếp tục khẳng định vai trò then chốt để Việt Nam vững bước trên con đường phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng.