Chính sách nhân văn

Đề xuất giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 xuống 70 của Bộ Nội vụ - cơ quan đang chủ trì xây dựng dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung Luật BHXH - không chỉ là sự điều chỉnh về mặt kỹ thuật trong chính sách an sinh mà còn thể hiện rõ tinh thần nhân văn của nhà nước trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh.

Đây là bước đi cần thiết để bảo đảm cuộc sống tối thiểu cho nhóm người cao tuổi yếu thế - những người không có lương hưu, không có nguồn thu nhập ổn định và ngày càng gặp nhiều khó khăn khi tuổi tác tăng lên.

Từ ngày 1-7-2025, Luật BHXH 2024 đã mở rộng diện thụ hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi hạ độ tuổi từ 80 xuống 75. Ngoài ra, người từ 70 đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, cận nghèo cũng được tiếp cận chính sách này nếu không có lương hưu hoặc trợ cấp BHXH.

Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc mở rộng độ bao phủ an sinh xã hội đối với người cao tuổi, song thực tế vẫn còn khoảng trống lớn. Nhiều người lao động tự do, buôn bán nhỏ hoặc làm việc ở khu vực phi chính thức không có điều kiện tham gia BHXH trong thời gian dài. Khi bước sang tuổi 70, sức khỏe giảm sút, khả năng lao động hạn chế nhưng họ vẫn chưa đủ điều kiện để nhận trợ cấp hưu trí xã hội nếu không thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo. Khoảng thời gian chờ đợi thêm 5 năm có thể là gánh nặng đối với nhiều người già đang sống dựa vào con cháu hoặc có nguồn thu nhập bấp bênh.

Những năm qua, hệ thống chính sách dành cho đối tượng yếu thế nói chung, người cao tuổi nói riêng liên tục được hoàn thiện. Ngoài trợ cấp hưu trí xã hội, người cao tuổi thuộc diện bảo trợ xã hội còn được hưởng trợ cấp hằng tháng, được cấp thẻ BHYT miễn phí... Nhiều địa phương còn chủ động bổ sung nguồn lực để nâng mức hỗ trợ cao hơn mức chung do nhà nước quy định. Bên cạnh đó, chương trình chăm sóc sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ cũng góp phần nâng cao chất lượng sống cho hàng triệu người cao tuổi trên cả nước. Những chính sách này không chỉ giúp người cao tuổi có thêm thu nhập mà còn bảo đảm họ được chăm sóc toàn diện về sức khỏe và tinh thần.

Đề xuất giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70 vì thế cần được nhìn nhận như một mắt xích tiếp theo trong quá trình hoàn thiện lưới an sinh xã hội. Khi tuổi thọ trung bình tăng lên, số người cao tuổi ngày càng nhiều, yêu cầu đặt ra là bảo đảm người dân khi về già có cuộc sống ổn định, có điểm tựa vững chắc.

Tất nhiên, mở rộng đối tượng thụ hưởng đồng nghĩa với áp lực lớn hơn đối với ngân sách nhà nước. Song, xét về lâu dài, đây là khoản chi phí cần thiết cho sự ổn định xã hội. Một xã hội văn minh không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế đơn thuần mà còn ở cách đối xử với những người yếu thế.

Nhiều người cao tuổi hôm nay là những người từng dành cả cuộc đời lao động, cống hiến cho gia đình và xã hội. Khi không còn khả năng tạo ra thu nhập, họ cần một điểm tựa từ cộng đồng và nhà nước. Việc giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội không chỉ là hỗ trợ về vật chất, mà còn thể hiện thông điệp không ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình phát triển của đất nước.