Chủ động phòng chống dịch bệnh do virus Nipah

Nói về mức độ nguy hiểm của virus Nipah, PGS-TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Trưởng Khoa Y tế công cộng - ĐH Y dược TP HCM, cho rằng đây là tác nhân truyền nhiễm có tỉ lệ tử vong rất cao, vì vậy được xếp vào nhóm mầm bệnh đặc biệt nguy hiểm. Tuy nhiên, nguy cơ gây ra một đại dịch quy mô lớn như COVID-19 là rất thấp. Trong tự nhiên, virus Nipah chủ yếu lây từ dơi ăn quả sang người, thông qua vật chủ trung gian như heo hoặc thực phẩm bị nhiễm bẩn. Mặc dù có thể lây từ người sang người, song khả năng lây lan này không mạnh, thường chỉ xảy ra trong phạm vi hẹp như gia đình hoặc cơ sở y tế khi không bảo đảm phòng hộ. Chỉ cần phát hiện sớm và cách ly đúng cách, dịch Nipah hoàn toàn có thể được khống chế.

Một số nghiên cứu trước đây (năm 2012) từng phát hiện kháng thể kháng Nipah trên một số loài dơi tại tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Hòa Bình (nay là tỉnh Phú Thọ). Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy virus Nipah chưa thực sự lưu hành tại Việt Nam. Các kháng thể được phát hiện có hiệu giá thấp, có thể là phản ứng chéo. Việt Nam chưa ghi nhận virus trên dơi quạ lớn - vật chủ chính, từng gây bùng phát dịch tại Malaysia và Bangladesh; đồng thời, chưa ghi nhận ca viêm não nghi ngờ do Nipah tại các khu vực này. Triệu chứng sớm của Nipah rất dễ nhầm với các bệnh thông thường như cúm hay sốt xuất huyết. Do đó, yếu tố dịch tễ (đi lại, tiếp xúc, môi trường sống) đóng vai trò then chốt trong chẩn đoán.

Trước thông tin ghi nhận một số ca mắc bệnh do virus Nipah tại bang Tây Bengal - Ấn Độ, Sở Y tế TP HCM cho hay đã chủ động triển khai các biện pháp phòng chống dịch phù hợp với mức nguy cơ hiện nay nhằm bảo vệ sức khỏe người dân. Tính đến ngày 26-1, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Riêng tại TP HCM, ngành y tế đã triển khai các nghiên cứu chuyên sâu sử dụng các kỹ thuật hiện đại như metagenomics, PCR và khối phổ do Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford phối hợp với Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP HCM thực hiện trên các bệnh nhân viêm não trên địa bàn và các tỉnh, thành phía Nam đều không phát hiện virus Nipah. Mặc dù nguy cơ bùng phát dịch tại TP HCM hiện nay được đánh giá là không cao, song ngành y tế nhận định nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài vẫn tồn tại trong bối cảnh giao lưu, đi lại quốc tế ngày càng gia tăng.

Để chủ động phòng chống dịch, Sở Y tế TP HCM đã tăng cường giám sát y tế tại Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, đặc biệt đối với hành khách đến từ hoặc quá cảnh qua các khu vực có ghi nhận bệnh Nipah. Các trường hợp có biểu hiện sốt hoặc triệu chứng hô hấp, thần kinh bất thường sẽ được theo dõi chặt chẽ và chuyển ngay về Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP HCM để cách ly, chẩn đoán và điều trị theo quy định. Sở Y tế yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh tuân thủ nghiêm các biện pháp phòng hộ cá nhân, tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn và chủ động hội chẩn chuyên môn, không để bỏ sót ca bệnh nghi ngờ.