1.Thay thế sổ BHXH bằng thẻ 

Căn cứ vào Khoản 2, Điều 96 của Luật BHXH Việt Nam ban hành năm 2014, năm 2020, sổ BHXH sẽ được thay thế bằng thẻ BHXH. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, cơ quan Bảo hiểm chưa có thông tin hay văn bản hướng dẫn việc chuyển đổi này.

2. Phát hành thẻ BHYT điện tử

Căn cứ vào Điểm b, Khoản 5, Điều 42 của Nghị định 146/2018/NĐ-CP ban hành ngày 17-10-2018, từ ngày 1-1-2020, cơ quan BHXH phải phát hành thẻ bảo hiểm y tế điện tử cho người tham gia BHYT. Nội dung thay đổi này được nhận định là bước tiến mới, mang nhiều lợi ích trong quá trình quản lý và tham gia BHYT.

6 quy định mới nhất về BHXH năm 2020 cán bộ, công chức, NLĐ cần biết - Ảnh 1.

Cụ thể, cơ quan BHXH sẽ dễ dàng quản lý quỹ BHYT, hạn chế được tình trạng mượn thẻ, trục lợi từ BHYT. Các cơ sở khám chữa bệnh sẽ rút ngắn thời gian, đơn giản hóa quy trình khi kiểm tra thông tin thẻ của người khám bệnh. Đối với người tham gia BHYT, quá trình khám và chữa bệnh sẽ dễ dàng, thuận tiện hơn, giảm bớt nỗi lo khi bị rách hoặc hỏng thẻ BHYT.

3. Thay đổi điều kiện về độ tuổi hưởng lương hưu của người lao động

Theo Điểm a, Khoản 1, Điều 55 của Luật BHXH Việt Nam ban hành năm 2014,

Kể từ năm 2020, lao động nam 55 tuổi và lao động nữ 50 tuổi và khả năng lao động bị suy giảm 61% thì mới được hưởng lương hưu. Quy định hiện hành là nam 54 tuổi và nữ 49 tuổi, khả năng lao động suy giảm 61%. Như vậy, quy định về độ tuổi hưởng chế độ hưu trí đã tăng thêm 1 tuổi so với hiện tại.

4. Thay đổi điều kiện và mức tính hưởng lương hưu đối với lao động nam

Theo Điểm a, Khoản 2, Điều 56 của Luật BHXH ban hành năm 2014, trong năm 2020, lao động nam được hưởng lương hưu nếu đã từng có 18 năm tham gia BHXH. Mức tính hưởng lương hưu được tính bằng 45% tiền lương tham gia bảo hiểm trung bình tháng.

5. Điều chỉnh tiền lương trung bình tháng để hưởng trợ cấp 1 lần, lương hưu

Theo Khoản 1, Điều 62 Luật BHXH Việt Nam năm 2014, kể từ 1-1-2020 đến 31-12-2024, người lao động tham gia bảo hiểm thì khi tính lương hưu sẽ căn cứ vào mức lương trung bình tháng của 20 năm gần nhất trước khi về hưu. Điều chỉnh này giúp người lao động được hưởng quyền lợi cao hơn khi nghỉ hưu.

6. Hoàn tất việc quản lý BHXH bằng dữ liệu điện tử

Căn cứ vào Khoản 2, Điều 9, Luật BHXH năm 2014, sang năm 2020, cơ quan Bảo hiểm phải hoàn thành việc quản lý BHXH bằng dữ liệu điện tử. Đây được coi là xu thế tất yếu của hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam nhằm bắt nhịp với công nghệ hiện đại, rút ngắn thời gian và giảm bớt các thủ tục giấy tờ.

3 chính sách mới về hưu trí có hiệu lực từ 1-1-2020

Theo lộ trình trong Luật BHXH 2014, đến năm 2020, sẽ có 3 chính sách lớn về hưu trí có hiệu lực:

Điều kiện nghỉ hưu khi suy giảm 61% khả năng lao động, mức lương hưu hàng tháng khi chưa đủ 20 năm đóng BHXH, điều chỉnh căn cứ đóng BHXH để tính lương hưu và trợ cấp một lần.

Tiếp tục điều chỉnh căn cứ tính lương hưu, trợ cấp một lần

Điều 62 Luật BHXH 2014 quy định, NLĐ thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định và có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế độ tiền lương này thì mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội để tính lương hưu, trợ cấp một lần được tính như sau:

Tham gia BHXH từ ngày 1-1-2020 đến ngày 31-12-2024 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của 20 năm cuối trước khi nghỉ hưu. Trước đó, NLĐ thuộc đối tượng trên khi tham gia BHXH từ ngày 1-1-2016 đến ngày 31-12-2019 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của 15 năm cuối trước khi nghỉ hưu…

Mức mới về hưởng lương hưu hàng tháng

Theo quy định của Điều 56 (Luật BHXH 2014), từ năm 2020, lao động nam, đủ điều kiện quy định tại Điều 54 của Luật BHXHi, khi có 18 năm đóng BHXH thì mức lương hưu hàng tháng được tính bằng 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.

Trường hợp lao động nữ đủ điều kiện quy định tại Điều 54 của Luật, Điều 56 quy định: Lao động nữ nghỉ hưu từ năm 2018 trở đi là 15 năm đóng BHXH.

Sau đó cứ thêm mỗi năm, NLĐ nam và nữ được tính thêm 2% và mức tối đa bằng 75%.

Tuy nhiên, cách tính lương hưu của Luật BHXH 2014 có gây bất lợi cho lao động nữ bắt đầu hưởng lương hưu trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2021 có thời gian đóng BHXH từ đủ 20 năm đến 29 năm 6 tháng, so với lao động nam theo cách tính của Luật Bảo hiểm xã hội 2006.

Do đó, Quốc hội Khóa XIV (tháng 5/2018) đã thống nhất giao Chính phủ ban hành văn bản thực hiện chính sách điều chỉnh lương hưu đối với lao động nữ bắt đầu hưởng lương hưu từ ngày 1/1/2018 đến ngày 31/12/2021 và bị tác động bất lợi hơn so với lao động nam.

Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 153/2018/NĐ-CP quy định mức điều chỉnh được tính bằng mức lương hưu tính theo quy định tại khoản 2 điều 56 hoặc khoản 2 Điều 74 Luật BHXH năm 2014 tại thời điểm bắt đầu hưởng lương hưu nhân với tỷ lệ điều chỉnh tương ứng với thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội và thời điểm bắt đầu hưởng lương hưu.

Điều kiện nghỉ hưu khi bị suy giảm khả năng lao động

Tại Điểm a, Khoản 1, Điều 55 Luật BHXH năm 2014 có quy điều kiện hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động.

Theo đó, NLĐ khi nghỉ việc có đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) trở lên được hưởng lương hưu với mức thấp hơn so với người đủ điều kiện hưởng lương hưu trong điều kiện bình thường về tuổi hưu (nam 60 và nữ 55 tuổi).

Lộ trình cụ thể: Từ ngày 1-1-2016, nam đủ 51 tuổi, nữ đủ 46 tuổi và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên thì đủ điều kiện hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động.

Sau đó mỗi năm tăng thêm 1 tuổi cho đến năm 2020 trở đi, nam đủ 55 tuổi và nữ đủ 50 tuổi thì mới đủ điều kiện hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên.

Với thời điểm hiện nay (năm 2019), lao động nam chỉ cần đủ 54 tuổi và lao động nữ đủ 49 tuổi là đủ điều kiện về tuổi để được hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên.

Tin, ảnh: T.Ngôn