"Từ nhỏ đến giờ, thú thiệt là tôi không biết ngày phụ nữ là gì. Được mời tham dự chương trình hôm nay và nhận những lời thăm hỏi, động viên chân thành từ các anh chị bên Công đoàn (CĐ) TP HCM, tôi thực sự xúc động" - bà Nguyễn Thị Bạch Tuyết (53 tuổi) - Nghiệp đoàn rác dân lập phường 11, quận 10 - bộc bạch như vậy trong chương trình họp mặt nữ công nhân (CN) vệ sinh do LĐLĐ TP HCM tổ chức cuối tuần qua. Không riêng gì bà Tuyết, 118 nữ CN khác đã có một ngày vui trọn vẹn.

Đối mặt nhiều rủi ro

Công việc thu gom rác của bà Tuyết bắt đầu từ 14 giờ và kết thúc 19 giờ, dọc theo tuyến đường Điện Biên Phủ vốn có mật độ xe cộ dày đặc. Hôm nào rác nhiều, công việc kéo dài đến 21 hoặc 22 giờ. Không chỉ đối mặt với rác bẩn, mùi hôi thối, bà thường xuyên bị đứt tay, chân bởi mảnh chai, bóng đèn bể, cây nhọn...

Ấm lòng nữ công nhân vệ sinh - Ảnh 1.

Bà Trần Thị Diệu Thúy, Chủ tịch LĐLĐ TP HCM, tặng quà cho công nhân các nghiệp đoàn rác dân lập

Chìa đôi bàn tay chai sạn, chi chít sẹo ra cho tôi xem, bà Tuyết phân trần: "Nói đôi tay này là của phụ nữ chắc không ai tin nhưng không làm rác thì biết làm gì?". Bà Tuyết kể mẹ của mình cũng là đoàn viên Nghiệp đoàn rác dân lập ở Phú Nhuận. 12 tuổi, bà đã tiếp nối nghề của mẹ. Sau này, bà gặp rồi thương một người đàn ông làm cùng nghề ở quận 3 và lần lượt 3 đứa con ra đời cũng theo nghề rác. Quanh năm vất vả, cực nhọc nhưng thu nhập mỗi tháng của bà Tuyết cũng chỉ vỏn vẹn 1,5 triệu đồng, quá thấp so với mức chi tiêu sinh hoạt vốn đắt đỏ ở TP. Do chủ dây rác không mua cho bất kỳ loại bảo hiểm nào nên bà Tuyết phải tự mua BHYT. "Tôi chỉ mong có BHXH, bảo hiểm tai nạn để an tâm theo nghề vì hằng ngày luôn phải đối diện rủi ro, chưa kể tai nạn giao thông" - bà bày tỏ.

Gầy gò, ốm yếu nhưng mỗi ngày bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (59 tuổi) - Nghiệp đoàn rác dân lập phường 2, quận 10 - phải mang rác từ 10 tầng chung cư xuống đất. Đến với nghề rác từ năm 16 tuổi và trải qua 43 năm vất vả, cực nhọc, gia tài của bà cũng không có gì ngoài việc thầu đổ rác ở 2 chung cư với giá 6 triệu đồng mỗi tháng. Lớn tuổi, không thể làm việc nặng, bà Hạnh được con trai lớn theo giúp. Mỗi tháng, hai mẹ con chia đôi số tiền ít ỏi ấy. "Thấy tôi lớn tuổi lại vất vả nên có nhiều hộ gia đình thương để dành cho lon bia, ve chai… Tôi không biết có thể làm được mấy năm nữa, thôi cứ cố được lúc nào hay lúc ấy chứ con cái cũng nghèo, sao lo nổi cho mình" - bà Hạnh tâm sự.

Chỉ mong đời sống được cải thiện

Trò chuyện với chúng tôi, các nữ CN bày tỏ xúc động trước sự quan tâm, chăm sóc chí tình của các cấp CĐ TP. Họ luôn nhớ những lời động viên, phần quà nhỏ mang ý nghĩa động viên của tổ chức CĐ dành cho CN vệ sinh trong những ca trực xuyên Tết, xem đó là động lực để tiếp tục gắn bó lâu dài với nghề.

50 tuổi đời và 29 năm tuổi nghề, bà Đinh Thị Kim Hà (CN vệ sinh Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận 10) được xem là một trong những CN kỳ cựu của công ty. Một ngày làm việc của bà Hà bắt đầu từ 5 giờ, quét, dọn ở chợ Nguyễn Tri Phương đến 12 giờ thì được nghỉ ngơi và bắt đầu ca tối từ 17 giờ đi thu gom rác ở các hộ gia đình cho đến 3 giờ hôm sau. Vòng quay cứ thế từ ngày này sang ngày khác, mỗi năm, bà Hà chỉ được nghỉ đúng một đêm giao thừa. Bà nói có hôm vừa quét xong, chuẩn bị về nhà nghỉ thì có người dân thiếu ý thức lại vứt rác xuống đường. "Những lúc ấy, tôi tức muốn phát khóc nhưng vẫn nhẫn nhịn quay lại dọn dẹp sạch sẽ. Nghề của CN vệ sinh đã cực khổ rồi nên chúng tôi chỉ mong người dân có ý thức để chung tay giữ gìn TP xanh sạch đẹp" - bà Hà chia sẻ.

Chồng mất, một mình bà Hà vất vả nuôi 2 con ăn học; nay 2 con đã lớn, có việc làm ổn định. Nhìn lại quãng thời gian làm nghề, người phụ nữ có khuôn mặt khắc khổ này vẫn luôn tự hào về sự lựa chọn của mình, đó là đóng góp công sức làm đẹp TP. "CN vệ sinh chỉ mong nhà nước quan tâm, cải thiện chính sách tiền lương đối với lao động ngành công ích để ổn định cuộc sống và an tâm gắn bó với nghề" - bà Hà bộc bạch. 

Ông PHẠM CHÍ TÂM, Phó Chủ tịch LĐLĐ TP HCM:

Vận động mua bảo hiểm cho CN rác dân lập

Công việc của các nữ CN vệ sinh rất vất vả, cực nhọc. Các chị thường bắt đầu làm việc khi mọi người trở về nhà và kết thúc công việc khi mọi người đã đi làm. Nhiều nữ CN vệ sinh còn chưa bao giờ có được một bữa cơm sum họp với gia đình. Trong công việc, không chỉ đối mặt với mùi hôi, bệnh tật mà nữ CN vệ sinh còn đối mặt với HIV khi đụng phải kim tiêm. Tuy vất vả nhưng thu nhập của họ vẫn chưa tương xứng và chưa được chăm lo tốt.

Sắp tới, tổ chức CĐ TP sẽ vận động các chủ đường dây rác, đoàn thể, doanh nghiệp mua BHYT, bảo hiểm tai nạn để các CN vệ sinh an tâm làm việc.

Bài và ảnh: HỒNG ĐÀO