1. Bỏ "biên chế" với người trúng tuyển mới

Điểm nổi bật nhất của Luật sửa đổi lần này chính là chính thức bỏ "chế độ biên chế suốt đời" với các đối tượng được tuyển dụng mới từ ngày 1-7-2020.

Cụ thể, hiện nay, theo Luật Viên chức hiện đang còn hiệu lực, khi trúng tuyển viên chức, người trúng tuyển sẽ được ký kết hai loại hợp đồng làm việc (HĐLV): HĐLV có thời hạn, hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong thời gian từ 12 - 36 tháng trừ trường hợp cán bộ, công chức chuyển sang làm viên chức tại đơn vị sự nghiệp công lập…; HĐLV không có thời hạn, hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng, áp dụng với người đã thực hiện xong HĐLV xác định thời hạn và cán bộ, công chức chuyển thành viên chức…

Những điểm mới về hợp đồng làm việc của viên chức - Ảnh 1.

Bỏ "chế độ biên chế suốt đời" với các đối tượng được tuyển dụng mới từ ngày 1-7-2020

Tuy nhiên, khi Luật sửa đổi, bổ sung 2019 chính thức có hiệu lực, các đối tượng được áp dụng 2 loại hợp đồng này có sự thay đổi đáng kể.

Với những người được tuyển dụng mới từ 1-7-2020, sau khi hợp đồng xác định thời hạn hết hạn, nếu đơn vị sự nghiệp công lập vẫn còn nhu cầu sử dụng viên chức sẽ phải ký tiếp hợp đồng xác định thời hạn mà không được chuyển sang hợp đồng không xác định thời hạn như hiện nay.

Như vậy, người được tuyển dụng mới từ ngày 1-7-2020 sẽ không còn được hưởng chế độ “biên chế suốt đời” nữa.

2. Trúng tuyển trước ngày 1-7-2020 vẫn được biên chế

Hiện nay, theo quy định tại khoản 2, điều 25 Luật hiện hành, hợp đồng không xác định thời hạn chỉ áp dụng với 2 đối tượng là: Viên chức đã thực hiện xong hợp đồng làm việc xác định thời hạn; Cán bộ, công chức chuyển thành viên chức.

Nhưng khi Luật này được sửa đổi, bổ sung, từ 1-7-2020, sẽ chỉ còn 3 trường hợp được hưởng "biên chế suốt đời" là: Viên chức được tuyển dụng trước ngày 1-7-2020 nếu đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định; Cán bộ, công chức chuyển thành viên chức; Người được tuyển dụng viên chức làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Tuy nhiên, để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của viên chức được tuyển dụng trước ngày 1-7-2020, Luật sửa đổi có quy định: HĐLV không xác định thời hạn áp dụng với viên chức được tuyển dụng trước ngày 1-7-2020. Đồng thời, tại khoản 10, điều 2 Luật sửa đổi, bổ sung Luật Viên chức năm 2019 đã bổ sung thêm quy định về hướng giải quyết với những viên chức được tuyển dụng trước ngày 1-7-2020 nhưng chưa ký HĐLV không xác định thời hạn.

Theo đó, những đối tượng này sẽ được tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký kết. Sau khi hết thời hạn của HĐLV đã ký kết thì được ký hợp đồng không xác định thời hạn nếu đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo quy định.

Như vậy, những đối tượng được tuyển dụng trước 1-7-2020 nếu đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn, điều kiện thì vẫn được ký HĐLV không xác định thời hạn hay thường gọi là "biên chế suốt đời".

3. Kéo dài thời hạn hợp đồng viên chức lên 60 tháng

Không chỉ tác động đến các đối tượng được áp dụng các loại hợp đồng mà Luật sửa đổi còn nâng thời hạn thực hiện hợp đồng xác định thời hạn từ tối đa 36 tháng lên đến 60 tháng.

Nếu trước đây, thời hạn thực hiện HĐLV là từ 12 tháng đến 36 tháng thì nay, từ ngày 1-7-2020, hợp đồng này sẽ có thời hạn từ đủ 12 tháng đến 60 tháng. Việc kéo dài thời hạn thực hiện HĐLV tạo nhiều thuận lợi cho viên chức trong việc làm quen với công việc của vị trí được tuyển dụng.

4. Cách xử lý HĐLV xác định thời hạn hết hạn

Một trong những điểm mới nổi bật về các loại HĐLV của viên chức được nêu tại Luật sửa đổi là cách xử lý HĐLV xác định thời hạn hết hạn.

Những điểm mới về hợp đồng làm việc của viên chức - Ảnh 2.

Việc kéo dài thời hạn thực hiện hợp đồng làm việc tạo nhiều thuận lợi cho viên chức trong việc làm quen với công việc của vị trí được tuyển dụng

Theo quy định hiện hành tại khoản 2, điều 28 Luật Viên chức, trước khi hết hạn hợp đồng 60 ngày, người đứng đầu đơn vị đơn vị sự nghiệp căn cứ vào nhu cầu, đánh giá khả năng hoàn thành nhiệm vụ của viên chức mà quyết định ký tiếp hoặc chấm dứt HĐLV với đối tượng này.

Tuy nhiên, quy định này chưa nêu cụ thể cách xử lý với từng trường hợp. Do đó, để khắc phục, Luật sửa đổi đã bổ sung quy định: Nếu đơn vị sự nghiệp công lập còn nhu cầu, viên chức đáp ứng đầy đủ điều kiện thì người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập phải ký tiếp HĐLV; Nếu không ký tiếp thì phải nêu rõ lý do bằng văn bản.

5. Thêm trường hợp được đơn phương chấm dứt HĐLV

Điều 29 Luật hiện hành quy định có 5 trường hợp đơn vị sự nghiệp công lập được đơn phương chấm dứt HĐLV với viên chức: Có 2 năm liên tiếp bị đánh giá ở mức không hoàn thành nhiệm vụ; Bị buộc thôi việc; Bị ốm đau đã điều trị 12 tháng liên tục (làm việc theo HĐLV không xác định thời hạn); Bị ốm đau đã điều trị 6 tháng liên tục mà khả năng làm việc chưa hồi phục (làm việc theo HĐLV xác định thời hạn); Do thiên tai, hỏa hoạn hoặc lý do bất khả kháng buộc đơn vị sự nghiệp công lập phải thu hẹp quy mô, khiến vị trí việc làm của viên chức không còn; Đơn vị sự nghiệp công lập chấm dứt hoạt động theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Thì nay, Luật sửa đổi đã bổ sung thêm 1 trường hợp nữa là khi viên chức không đạt yêu cầu sau thời gian tập sự. Khi được tuyển dụng, viên chức sẽ có thời gian tập sự để làm quen với vị trí việc làm được tuyển dụng trong thời gian từ 3 tháng - 12 tháng. Và nếu sau thời gian này, viên chức không đạt yêu cầu thì đơn vị sự nghiệp có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng.

Trên đây là 5 điểm mới về HĐLV của viên chức theo quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức năm 2019.

H.Lê